Materialak

MATERIALAKTEKNOLOGIA ETA INGENIARITZA II

1. UNITATEA

EGILEA: EKAITZ CASADO

03.SAIAKUNTZA ETA NEURKETA PROZEDURAK

02.MATERIALEN PROPIETATEAK

01.MATERIAREN EGITURA

AURKIBIDEA

06.TRATAMENDUAK

04.ALEAZIOAK ETA OREKA DIAGRAMAK

05.Fe-C ALEAZIOAK

07.OXIDAZIOA ETA KORROSIOA

01

MATERIAREN EGITURA

1. UNITATEA - MATERIALAK

01. MATERIAREN EGITURA

ZERGATIK?

MATERIALEN EGITURA EZAGUTU

PROPIETATEAK EZAGUTU

01. MATERIAREN EGITURA

materiaren konposizioa

Elkartu"loturak"

NahasteakEgoerak

Atomoa

MOLEKULAK(SUBSTANTZIAK)

MATERIALAK

01. MATERIAREN EGITURA

Atomoa

ATOMOEN BARNE EGITURA

elektroiak (-)

Maila energetikoa

nukleoa

neutroiak

protoiak (+)

Z (Zenbaki atomikoa)

Azken maila osatu

A (Zenbaki masikoa)

01. MATERIAREN EGITURA

ELEMENTUEN TAULA PERIODIKOA

Kanpoko geruza beteta

GAS NOBLEAK

Elektroiak galtzeko joera

KATIOIA

METALAK

Elektroiak hartzeko joera

ANIOIA

EZ METALAK

01. MATERIAREN EGITURA

LOTURA ATOMIKOA

Metal+ Ez metal

ez Metal+ Ez metal

Metal+ metal

IONIKOA

KOBALENTEA

METALIKOA

01. MATERIAREN EGITURA

sUBSTANTZIAK ETA PROPIETATEAK

SubstantziaIONIKOAK

SubstantziaKOBALENTEAK

SubstantziaMETALIKOAK

Propietate mekaniko onak!

01. MATERIAREN EGITURA

MATERIAREN SAILKAPENA

01. MATERIAREN EGITURA

SOLUZIOAK

SOLIDOAK

Aleazioak

Altzairua (Fe + C)

LIKIDOAK

Solido likidoetan

Azukrea uretan

Likido likidoetan

Alkohola uretan

Gasa likidoetan

Oxigenoa uretan

GASAK

Solido gasetan

Mineralak airean (kutsdura)

Gasa gasetan

Oxigenoa nitrogenoan (atmosferan)

01. MATERIAREN EGITURA

SOLIDOEN BARNE EGITURA

AMORFOA

Ez dute barne egiturarik

KRISTAL EGITURA

Modu erregularrean ordenatuta:

Kubiko zentratuaBCC

Aurpegietan zentratutako kubikoaFCC

Hexagonal trinkoaHCP

IZENA

ATOMOEN KOKAPENA

-Prismaren erpinetan -Oinarriaren erdigunean

-Kuboaren erdigunean-Kuboaren erpinetan

-Kuboaren erpinetan -Aurpegien erdigunean

01. MATERIAREN EGITURA

MATERIALEN PROPIETATEAK

P. FISIKOAK

P. KIMIKOAK

P. MEKANIKOAK

Kanpo eragile kimikoen aurreko erantzunak

Kanpo eragile fisikoren aurreko erantzunak

Kanpo indarren aurrean duten erantzuna

Konposatu edo elementu kimikoak

Tª, argia, beroa, elektrizitatea, magnetismoa

-Indarrak-Desplazamenduak

02

propietateak

1. UNITATEA - MATERIALAK

02. MATERIALEN PROPIETATEAK

PROPIETATEAK

P. FISIKOAK

P. KIMIKOAK

P. MEKANIKOAK

Kanpo eragile kimikoen aurreko erantzunak

Kanpo eragile fisikoren aurreko erantzunak

Kanpo indarren aurrean duten erantzuna

Konposatu edo elementu kimikoak

Tª, argia, beroa, elektrizitatea, magnetismoa

-Indarrak-Desplazamenduak

PROPIETATE MEKANIKOAK

GOGORTASUNA

NEKEA

HARIKORTASUNA

XAFLAKORTASUNA

ELASTIKOTASUNA

PLASTIKOTASUNA

ERRESILIENTZIA

ZAILTASUNA

HAUSKORTASUNA

03

SAIAKUNTZAK

1. UNITATEA - MATERIALAK

03. SAIAKUNTZA ETA NEURKETA PROZEDURAK

esfortzuak

Piezak kanpoko indarren eraginpean daudenean haien barnean sortzen diren irudizko indarrak

esfortzua

BIHURDURA

EBAKIDURA

MAKURDURA

TRAKZIOA

KONPRESIOA

DEFORMAZIO ELASTIKO ETA PLASTIKOAK

TENTSIOA DESAGERTZAEAN?

DEFORMAZIOA

TENTSIOA

-Forma berreskuratzen badu-Forma berreskuratzen ez badu

deformazio elastikoadeformazio plastikoa

03. SAIAKUNTZA ETA NEURKETA PROZEDURAK

TRAKZIO SAIAKUNTZA

TRAKZIO SAIAKUNTZA

• Saiakuntza birrintzaile eta mekanikoa
• Forma eta dimentsio jakineko probeta
• Trakzio indarra bere ardatzaren norabidean (axiala)
• Ondorioa: Probeta luzatzen du eta batzuetan hautsi

PROBETA

• Sekzio zirkularra edo laua izan dezakete
• Zabalagoak muturretan trakzio makinetan finkatu ahal izateko
• Luzera kalibraturik dute, deformazioak neurtzeko eta material ezberdinkin lorturiko emaitzal alderatzeko

03. SAIAKUNTZA ETA NEURKETA PROZEDURAK

A0

TRAKZIO SAIAKUNTZA

A0

oinarrizko kontzeptuak

• TENTSIO UNITARIOA

Trakzio indarraren eta zeharkako sekzioaren arteko zatidura:

σ : Tentsioa, N/mm2

F : Indarra, N

A0 : Hasierako sekzioa, mm2

• DEFORMAZIO UNITARIOA

Probetaren luzapena eta bere hasierako luzeraren arteko zatidura:

ε : Luzapen unitarioa, adimentsionala

l : Amaierako luzera, mm

l0 : Hasierako luzera, mm

03. SAIAKUNTZA ETA NEURKETA PROZEDURAK

TRAKZIO SAIAKUNTZA

trakzio diagramaren analisia

Trakzio saiakuntzan lortutako emaitzak grafika batean irudiaktzen dira non abzisetan (x ardatza) deformazio edo luzapen unitarioak adierazten diren eta ordenatuetan (y ardatza) tentsiok.

OE zatia

Aldi ELASTIKOA

Proportzionaltasun gunea

OP zatia

Ez proportzionaltasun gunea

PE zatia

(muga elastikoa) edo(elastikotasun muga)

σE

Aldi PLASTIKOA

ES zatia

Haustura muga gunea

ER zatia

Haustura gunea

RS zatia

03. SAIAKUNTZA ETA NEURKETA PROZEDURAK

TRAKZIO SAIAKUNTZA

trakzio diagramaren analisia - ALTZAIRUA

Elastikotasun mugaren gainetik

Luzapen azkarra aplikaturiko tentsioa aldatu gabe

ISURTZEA edo FLUENTZIA

Fenomenoa hasten den puntuari

Fluentzia muga (σF )

03. SAIAKUNTZA ETA NEURKETA PROZEDURAK

TRAKZIO SAIAKUNTZA

hooke-ren legea

• Material elastiko bati aplikatutako indarra eta jasaten duen luzapen deformazioa erlazionatzne ditu
• Lege hau muga elastokoraino solik da aplikagarria

YOUNGen MODULUA = E

(ELASTIKOTASUN MODULUA)

LAN EGITEKO TENTSIOA ETA SEGURTASUN KOEFIZIENTEA

• Arautegiak lan egiteko tentsio maximoa (σL ) ezartzen du: pieza batean ezar dezakegun karga muga
• Tentsio honen balioa elastikotasun mugari dagokion tentsioaren baino txikiagoa da

-Elementu erresistenteak ez du deformazio plastikorik jasaten-Hooke legea betetzen du -Badago segurtasun tarte bat ezusteko indarrak azaltzen badira

03. SAIAKUNTZA ETA NEURKETA PROZEDURAK

mohs-en eskala

03. SAIAKUNTZA ETA NEURKETA PROZEDURAK

brinell metodoa

BRINELL METODOA

• Material bigunen gogortasuna ezagutzeko erabiltzen da batez ere.
• Sargailuak material batean uzten duen arrastoaren arabera aztertzen da.
• Sargailua: bola formakoa
• Estandarra:
• 10 mm-ko altzairuzko esfera
• 3000 kg-ko indarra
• Material gogorretan: Tungsteno karburozko bola batengatik ordezkatzen da

03. SAIAKUNTZA ETA NEURKETA PROZEDURAK

brinell metodoa

brinell gogortasunaren adierazpena

110 HB 5 250 30

Gogortasuna

Bolaren diametroa

Ezarritako karga

Saiakuntzaren iraupena segundutan

Gogortasunaren formula

HB : Brinell gogortasuna, kg/mm2

F : Ezarritako indarra, kg

Info

D : Bolaren diametroa, mm

d : Hatzaren diametroa, mm

• Normalean ez da formula erabiltzen Brinell gogortasuna kalkulatzeko: hatzaren diametroa ezagutuz gero, taulan kontsultatu egiten da.

03. SAIAKUNTZA ETA NEURKETA PROZEDURAK

vickers metodoa

VICKERS METODOA

• Material bigun nahiz gogorrekin erabiltzen da (HB 500 baino handiago).
• Sargailua: piramide formako diamantea (angelua 136º-koa).
• Piramidea bola baino hobe sartzen denez, lodiera txikia duten xaflekin erabil daiteke.

03. SAIAKUNTZA ETA NEURKETA PROZEDURAK

vickers metodoa

vICKERS gogortasunaren adierazpena

440 HV 30 / 20

Gogortasuna

Ezarritako karga

Saiakuntzaren iraupena segundutan

Gogortasunaren formula

HV : Vickers gogortasuna, kp/mm2

F : Ezarritako indarra, kp

Info

d : Hatzaren diagonala, mm

03. SAIAKUNTZA ETA NEURKETA PROZEDURAK

rockwell metodoa

ROckwell METODOA

• Erabiltzen den sargailua aztertu beharrreko materialaren araberakoa izaten da: bola edo pirmadide formakoa.
• Hatzaren sakonera neurtzen da.
• Saiakuntza azkarra, baina aurrekoak baino zehaztasun gutxiagokoa.

• Indarra 3 eta 6 segundu bitartean ezartzen da, 3 fasetan:
• Karga txikia F0
• Karga handia F0 + F1
• Hasierako karga txikia F0

Sargailua sakonago geratzen da

03. SAIAKUNTZA ETA NEURKETA PROZEDURAK

rockwell metodoa

rockwell gogortasunaren FORMULA

• Sakonera iraunkorra neurtzeko (e) eskala berezia erabiltzen da; zati bakoitzak 0,002 mm neurtzen du (2µ)
• Indar bera aplikatzen den bi aldien arteko altuera diferentzia:

ALTZAIRUZKO BOLA

DIAMANTEZKO KONOA

04

ALEAZIOAK

1. unitatea - materialak

04. Aleazioak eta oreka diagramak

aleazioak

TRATAMENDUAK

metalen propietateak hobetzeko

ALEAZIOAK

• definizioa

Horietako bat gutxienez metala

Bi elementu kimiko edo gehiagoren nahasketa

% handiena duena

OINARRIA (DISOLBATZAILEA)

• Osagaiak

ALEATZAILE (SOLUTU)

% txikiena duena

• prozesua

Oinarri eta aleatzailea urtu

Nahastea homogenizatu

Nahastea solidotu (hoztu)

• baldintzak

Elementu nahaskorrak

Produktuak izaera metalikoa

04. Aleazioak eta oreka diagramak

aleazioen ezaugarriak

ALEAZIOEN EZAUGARRIAK ZEREN ARABERA?

OSAGAIEN PROPORTZIOAK

HOZTE ABIADURA

Metal puruak

Aleazioak

Dosi txiki batek ezaugarriak zeharo alda ditzake

04. Aleazioak eta oreka diagramak

aleazioen EGITURAK

DISOLUZIO SOLIDOZKO kristalak

KONPOSATU KIMIKOZKOkristalak

Aleazio EUTEKTIKOA (kristal bakunak)

Bakoitza bere aldetik kristalizatu(A eta B kristalak)

Afinitatea dagoenean(AB konposatuaren kristalak)

Afinitaterik ez dagoenean(Kristal sare berean nahasten dira)

2 disoluzio mota eman

Info

04. Aleazioak eta oreka diagramak

OSAGAI HUTSEN FASE DIAGRAMA

04. Aleazioak eta oreka diagramak

SOLIDOTZE PROZESUA - Hozte kurbak

METAL PURUENhozte kurbak

ALEAZIOEN hozte kurbak

Fase aldaketak Tª kte 1. Tartea: Metal guztia egoera likidoan (fase 1) 2. Tartea: Fase likidoa eta solidoa aldi berean 3. Tartea: Metal guztia egoera solidoan (fase 1)

Fase aldaketak EZ Tª kte 1. Tartea: Bi osagaiak egoera likidoan (fase 1) 2. Tartea: Bi osagai eta bi fase (likidoa eta solidoa) 3. Tartea: Aleazioa egoera solidoan (fase 1)

04. Aleazioak eta oreka diagramak

FASEEN OREKA DIAGRAMAK - ERAKETA

04. Aleazioak eta oreka diagramak

FASEEN OREKA DIAGRAMAK - MOTAK

Disolbagarritasun osoa likido eta solido egoeretan

Disolbagarritasun osoa likido egoeran eta disolbaezina solido egoeran

Disolbagarritasun partziala solido egoeran eta osoa likido egoeran

04. Aleazioak eta oreka diagramak

DISOLBAGARRITASUN OSOA LIKIDO ETA SOLIDO EGOERETAN

EZAUGARRIAK

• Sistema isomorfoa: Egitura bakarra solido-egoeran

• Sistema bitarra: Bi osagai

• Bi osagaiek ordezkatze soluzio solidoa osatzen dute; kristal egitura beran solidotu egiten dute

04. Aleazioak eta oreka diagramak

DISOLBAGARRITASUN OSOA LIKIDO ETA SOLIDO EGOERETAN - interpretazioa

T0 tenperaturan

Aleazio osoa likido egoeran (soluzio homogeneoa)

T1 tenperaturan

Lehenengo kristala sortzen da, B-n aberatsago

T2 tenperaturan

Osatzen diren kristalek B elementu gutxiago eta berriz A elementu gehiago dute

T3 tenperaturan

Likidoa desagertzen da eta solidotzea bukatzen da. Kristalek B materialeko kontzentrazio pobreena dute.

ONDORIOA

04. Aleazioak eta oreka diagramak

FASEEN EHUNEKOEN EBAZPENA - PALANKAREN ARAUA

Gune monofasikoan

Fase bakarra %100ean (solido edo likidoa)

Gune bifasikoan

Solidoan:

Likidoan:

Masan adierazita

04. Aleazioak eta oreka diagramak

DISOLBAGARRITASUN OSOA LIKIDO ETA SOLIDO EGOERETAN - interpretazioa

T1 tenperaturan

Fase bakarra (likidoa): %60 B eta %40 A

T2 tenperaturan

Lehenengo kristala sortu: %18 B eta %82 A

T3 tenperaturan

• Fase solidoa: %42,9 (%36 B eta %64 A)
• Fase likidoa: %57,1 (%78 B eta % 22 A)

T4 tenperaturan

Azken likido tanta solidotu: %90 B eta %10 A

T5 tenperaturan

Fase bakarra (solidoa): %60 B eta %40 A

04. Aleazioak eta oreka diagramak

LIKIDO EGOERan disolbagarriak eta solido egoeran disolbaezinak diren aleazioak - ERAKETA

I eta VI kurbak

Elementu puruak

II - V kurbak

Guztien solidotze Tª bera da

Proportzio ezberdinetako aleazioak

III kurba

Likidotik solidora zuzenean

04. Aleazioak eta oreka diagramak

LIKIDO EGOERan disolbagarriak eta solido egoeran disolbaezinak diren aleazioak - INTERPRETAZIOA

Liquidus lerroaren gainetik

• Fase bakarra (likidoa)
• Osagai biak homogeneoki nahastuta
• Liquidus lerrotik urrundu ahala orduan eta meheagoa

Liquidus eta solidus artean

L + A zonaldea: likidoz eta A kristalez osatutakoa

L + B zonaldea: likidoz eta B kristalez osatutakoa

Solidus lerroaren azpitik

Fase bakarra (solidoa) A eta B osagaiez osatutakoa

A kristal primarioz eta A + B kristal mistoz osatuta

A + B kristal mistoz osatuta

B kristal primarioz eta A + B kristal mistoz osatuta

04. Aleazioak eta oreka diagramak

LIKIDO EGOERan disolbagarriak eta solido egoeran disolbaezinak diren aleazioak - INTERPRETAZIOA

Aleazio eutektikoa

• Urtze puntu baxuena
• Homogeneagoak dira
• Hobeto betetzen dituzte moldeak

ALEAZIO EUTEKTIKOA

Egokiak pieza urtuak fabrikatzeko

Tª eutektikoa: Erreakzio eutektikoa gertatzen den Tª

TE

Erreakzio eutektikoa: Tª eutektikoan fase likidoa A + B osagaien fase solidoan transformatzen da

Aleazio hipoeutektikoa

Eutektikoaren ezkerraldean kokatzen diren aleazioak

Aleazio hipereutektikoa

ALEAZIO HIPOEUTEKTIKOAK

ALEAZIO HIPEREUTEKTIKOAK

Eutektikoaren eskuinaldean kokatzen diren aleazioak

04. Aleazioak eta oreka diagramak

LIKIDO EGOERan disolbagarriak eta solido egoeran disolbaezinak diren aleazioak - INTERPRETAZIOA

ALEAZIO EUTEKTIKOA

Likido fasean: %40 A eta %60 B

A osagaiaren kristalak eta B osagaiaren kristalak kristalizatzen hasten dira, A + B kristal mistoak osatuz

c puntutik behera

Ez dago aldaketarik: A + B kristal mistoak

04. Aleazioak eta oreka diagramak

LIKIDO EGOERan disolbagarriak eta solido egoeran disolbaezinak diren aleazioak - INTERPRETAZIOA

ALEAZIO HIPOEUTEKTIKOA

Likido fasean: %70 A eta %30 B

bL

A osagaiaren lehenengo kristalak sortu

• Fase likidoa (L): %70 A eta %30 B
• Fase solidoa (A): %100 A eta %0 B

Kristalizazioa jarraitu: Likidoa eta A kristalen nahasketa

• Fase likidoa: %66,7 (%55 A eta %45 B)
• Fase solidoa: %33,3 (%100 A eta %0 B)

04. Aleazioak eta oreka diagramak

LIKIDO EGOERan disolbagarriak eta solido egoeran disolbaezinak diren aleazioak - INTERPRETAZIOA

Kristalizazioa amaitu

• Fase likidoa: %50 (%40 A eta %60 B)

C puntuko kontzentrazioa du

• Fase solidoa: %50 (%100 A eta %0 B)

d puntutik behera

A kristalak (primarioak) eta A + B kristalak (sekundarioak/egitura eutektikoa) osatzen dute

• A materiala: %70

-%50 kristal primarioak-%20 kristal sekundarioak

• B materiala: %30 (sekundarioak)

04. Aleazioak eta oreka diagramak

LIKIDO EGOERan disolbagarriak eta solido egoeran disolbaezinak diren aleazioak - INTERPRETAZIOA

ALEAZIO HIPEREUTEKTIKOA

Likido fasean: %25 A eta %75 B

dL

B osagaiaren lehenengo kristalak sortu

• Fase likidoa (L): %25 A eta %75 B
• Fase solidoa (B): %0 A eta %100 B

Kristalizazioa jarraitu: Likidoa eta B kristalen nahasketa

• Fase likidoa: %77 (%30 A eta %70 B)
• Fase solidoa: %23 (%0 A eta %100 B)

04. Aleazioak eta oreka diagramak

LIKIDO EGOERan disolbagarriak eta solido egoeran disolbaezinak diren aleazioak - INTERPRETAZIOA

Kristalizazioa amaitu

• Fase likidoa: %62,5 (%40 A eta %60 B)

C puntuko kontzentrazioa du

• Fase solidoa: %37,5 (%0 A eta %100 B)

q puntutik behera

B kristalak (primarioak) eta A + B kristalak (sekundarioak/egitura eutektikoa) osatzen dute

• A materiala: %25

• B materiala: %75 (sekundarioak)

-%37,5 kristal primarioak-%37,5 kristal sekundarioak

04. Aleazioak eta oreka diagramak

LIKIDO EGOERan disolbagarriak eta solido egoeran partzialki disolbagarriak diren aleazioak

Liquidus lerroaren gainetik

Fase bakarra: likidoa (L)

Liquidus, solidus eta eutektikoaren artean

L + α zonaldea: likidoz eta α kristalez osatutakoa

L + β zonaldea: likidoz eta β kristalez osatutakoa

Solidus, solvus eta Tª ardatzaren artean

α zonaldea: α kristalez osatutakoa

β zonaldea: β kristalez osatutakoa

Solvus eta eutektikoaren artean

α + β kristal mistoz osatuta

04. Aleazioak eta oreka diagramak

LIKIDO EGOERan disolbagarriak eta solido egoeran partzialki disolbagarriak diren aleazioak

ALEAZIO EUTEKTIKOA

Likido fasean: %40 A eta %60 B

600ºC-tan erreakzio eutektikoa ematen da:L α + β fase solidoetan bihurtzen da

%100 fase solidoa, α + β-z osatuta

• α fase solidoa: %41 (%86 A eta %14 B)
• β fase solidoa: %59 (%8 A eta %92 B)

04. Aleazioak eta oreka diagramak

LIKIDO EGOERan disolbagarriak eta solido egoeran partzialki disolbagarriak diren aleazioak

1. GUNEA

Aleazio hipoeutektikoa

Likido fasean: %70 A eta %30 B

1000ºC-tan 1. solido protoeutektikoa sortzen hasi.Bere konposizioa: %90 A eta %10 B

2 fase: α + L-z osatuta

• α fase solidoa: %48 (%85 A eta %15 B)
• L fase likidoa: %52 (%56 A eta %44 B)

04. Aleazioak eta oreka diagramak

LIKIDO EGOERan disolbagarriak eta solido egoeran partzialki disolbagarriak diren aleazioak

600ºC-tan erreakzio eutektikoa ematen da:L α + β fase solidoetan bihurtzen da

Fase solidoa, α protoeutektikoz osatuta eta α + β egitura eutektikoz:

• α fase solidoa: %80 (%86 A eta %14 B)

• β fase solidoa: %20 (%8 A eta %92 B)

04. Aleazioak eta oreka diagramak

LIKIDO EGOERan disolbagarriak eta solido egoeran partzialki disolbagarriak diren aleazioak

2. GUNEA

Aleazio hipoeutektikoa

Likido fasean: %90 A eta %10 B

1275ºC-tan 1. solido protoeutektikoa sortzen hasi.Bere konposizioa: %97 A eta %3 B

2 fase: α + L-z osatuta

• α fase solidoa: %71 (%94 A eta %6 B)
• L fase likidoa: %29 (%56 A eta %20 B)

04. Aleazioak eta oreka diagramak

LIKIDO EGOERan disolbagarriak eta solido egoeran partzialki disolbagarriak diren aleazioak

1000ºC-tan α-ren azken solidoa eratzen da:Azken tantaren konposizioa: %70 A eta %30 B

Fase solidoa α

190ºC-tan β-ren lehen solidoa eratzen da

Sistema α eta β fase solidoz eratuta dago

• α fase solidoa: %98 (%92 A eta %8 B)

• β fase solidoa: %2 (%5 A eta %95 B)

04. Aleazioak eta oreka diagramak

LIKIDO EGOERan disolbagarriak eta solido egoeran partzialki disolbagarriak diren aleazioak

3. GUNEA

Aleazio hipoeutektikoa

Likido fasean: %96 A eta %4 B

1375ºC-tan 1. solido protoeutektikoa sortzen hasi.Bere konposizioa: %99 A eta %1 B

2 fase: α + L-z osatuta

• α fase solidoa: %71 (%98 A eta %2 B)
• L fase likidoa: %29 (%91 A eta %9 B)

04. Aleazioak eta oreka diagramak

LIKIDO EGOERan disolbagarriak eta solido egoeran partzialki disolbagarriak diren aleazioak

1225ºC-tan α-ren azken solidoa eratzen da:Azken tantaren konposizioa: %85 A eta %15 B

Sistema α fase solidoaz eratuta dago

P. KIMIKOAK

• Oxidazioa
• Korrosioa

HARIKORTASUNA

Materialen gaitasuna deformazio plastikoak izateko eta hari bihurtuz luzatzeko, trakzioa jasaten dutenean.

FORMULAREN LORPENA

• Gogortasuna (HV) F kargaren eta hatzaren A azaleraren arteko zatidura da:

• Hatzaren azalera eratutako triangeluetako baten azalera lau halako izango da :

laukiaren azalera a2 (aldeak) edo d2/2 (diagonalak) moduan adieraz daiteke

b (oinarria) edo a (aldea) berdinak dira

Disolbagarritasun PARTZIALA

Disolbagarritasun OSOA

Metal oinarriak edozein solutu proportzio onartzen du

Oinarriak solutu proportzio jakin bakarra onartzen du

Aldi ELASTIKOA

Aplikaturiko indarra gelditzean hasierako luzera berreskuratzen du materialak

EZ PROPORTZIONALTASUN GUNEA

PE zatia

• Deformazioak eta tentsioak ez dira linealki erlazionatzen.

• Materialek gune honetan lan egitea ez da gomendagarria.
• σE = Elastikotasun muga

ERRESILIENTZIA

Zona elastikoan energia xurgatzeko gaitasuna, materialak haustura-esfortzu bat jasan duenean.

XAFLAKORTASUNA

Materialen gaitasuna deformazio plastikoak izateko eta xafla bihurtuz luzatzeko, konpresio esfortzuak jasten dituztenean.

HAUSKORTASUNA

Elastikotasun-muga eta haustura-muga oso hurbil edukitzea, alegia, zona plastikorik ez edukitzea edota batere deformatu gabe haustea.

NEKEA

Hausturaren aurkako erresistentzia, magnitude edo noranzko aldakorreko esfortzu errepikakorren aldean.

P. MEKANIKOAK

• Gogortasuna
• Plastikotasuna
• Elastikotasuna
• Harikortasuna
• Nekea
• ...

Tenperatura jaitsi ahala

Sortzen diren kristalak urtugarriena den osagaian gero eta aberatsagoak dira

ZAILTASUNA

Kanpo esfortzuen aurrean energia xurgatzeko gaitasuna, hautsi edo deformatu aurretik.

GOGORTASUNA

Gorputz bat beste batengandik marratua ez izateko jartzen dion erresistentzia

PROPORTZIONALTASUN GUNEA

OP zatia

• Zuzena da.
• Luzapen unitarioak tentsioarekiko proportzionalak dira. σ = k. ε
• Gune honetan lan egin behar dute materialek.
• σP = Proportzionaltasun muga

Aldi PLASTIKOA

Aplikaturiko indarra gelditu arren, materialak ez du bere hasierako itxura berreskuratzen. Deformazioak iraunkorrak dira.

ELASTIKOTASUNA

Deformatzen duen indarra gelditzen denean, gorputz batek duen gaitasuna bere lehenengo forma berreskuratzeko.

P. FISIKOAK

• Eroankortasun termikoa
• Eroankortasun elektrikoa
• Urtze puntua
• Gardentasuna
• ...

HAUSTURA MUGA GUNEA

ER zatia

• Tentsioen aldaketa txikiei luzapen handiak dagozkie.

• Portaera PE-ren antzekoa, baina deformazioak iraunkorrak dira.

• σR = Haustura muga
• R-tik aurrera materiala hautsita dagoela kontsidera dezakegu

PLASTIKOTASUNA

Solido batek duen gaitasuna behin betiko deformazioak hartzeko, haustera iritsi gabe.

FORMULAREN LORPENA

• Gogortasuna (HB) F kargaren eta hatzaren A azaleraren arteko zatidura da:

• Hatz esferiko baten azalera ondorengo adierazpenaren bitartez zehazten da:

Pitagoras

2. mailako ekuazioa

HAUSTURA GUNEA

RS zatia

• R-tik aurrera (tentsioa jaitsi edo konstantea izan arren), materialak luzatzen jarraitzen du haustura fisikoa gertatu arte.

• Hautsi baino lehen kontrakzioa gertatzen da (estrikzioa).

• Zenbat eta handiagoa estrikzioa, orduan eta txikiagoa haustura esfortzua.

β fase solidoa

α fase solidoa

A B-n disoluzio solidoa

B A-n disoluzio solidoa

Disolbagarritasun maximoa: %20 (600ºC)

Disolbagarritasun maximoa: %10 (600ºC)

%6-ko disolbagarritasuna (0ºC)

%4-ko disolbagarritasuna (0ºC)