Jokabide suizida ORIENTATZAILEA

JOKABIDE SUIZIDA

Ikastetxerako prebentzio-gida.

Zer da SUIZIDIOA?

Jokabide suizidari buruzko gako batzuk

Prebentzioa

Zer egin eta zer ez HEZKUNTZAN

Aurkibidea

BIDEOA

Prebentzioa: laburpena

"Esku-hartzeko estrategia

Protokoloa erabiltzeko gida

ZER DA SUIZIDIOA?

MItoak eta egiak

MITOAK

Suizidioaz hitz egiteak ez du ideia buruan sartzen, ezta saiakera bultzatzen ere.

Jendartean hedatutako beldur zenbait

Gaia ateratzen badiot, suizidatu egingo da

Gazte gehienek ez dute suizidio pentsamendua partekatzen. Hala ere, elkar elikatzen dute.

Nerabeen gauzak dira

Suizidioaren kausak askotarikoak dira. Suizidioa bizi eta sentitzen den egoera jakin baten ondorioa da.

Bullying egiten ziotelako suizidatu da

Suizidiotik jokabide suizidara

CONTINUUMA da

EGIA BATZUK

Suizidioa giza jokabidea da, ez da ez gaixotasun mentala, ez nahasmendu jakin batzuen ondorioa. Egoera dinamikoa da, jokabide multifaktoriala baita.

Ideazio suizida

Jokabide suizida

Ideazio suizida eta motibo suizidak hor daude, gero gauzatuko diren ala ez beste kontu bat da.

Iturria: Berritzegune nagusia

Zer da suizidioa?

GOGORATU!

Suizidio-mehatxua ez da arreta lortzeko modu bat, laguntza-eskaera da.

PREBENTZIOA

EREDU OROKORRA ETA HEZKUNTZA-EREMUa

EREDU MAILAKATUA

3 mailatan:

1. maila (unibertsala): suizidioaz jakitea eta ekiteko konpromisoa.
2. maila (selektiboa): jokabide suizida detektatzea.
3. maila (esplizitua): aldez aurretik suizidio-saioak izan dituztenekin lan espezifikoa.

Zergatik hezkuntzan?

Prebentzio-eredu orokorra

ZERGATIK HEZKUNTZAN?

HANDIA

PREBENTZIO

Unibertsala

Jokabide suizidaren prebalentzia

KASUAK IDENTIFIKATZEKO

Aukera handia

KUTSADURA-EFEKTUAREN

DENBORA DAGO

Gazte gehienek ez dute laguntzarik eskatzen, eta antzeko jokabidea duten ikasleak bilatzen dituzte.

ARRISKUA

ARRISKUA ANTZEMATEKO

ORDUAN, ZER EGIN BEHAR DUGU?

GALDETU

Modu egokian

BEHATU

Alarma-seinaleak

Seinale nagusiak

Seinale psikologikoak

Jokabidezko seinaleak

Seinale fisikoak

• Norbere suizidioaz hitz egitea
• Suizidatzeko forma esplizituak bilatzea
• Suizidioarekin mehatxatzea

• Aurretiko saiakerak edo autolesio ez-suizidak
• Nahasmendu mentalak
• Hurbileko norbaiten suizidioa
• Bullyinga
• Abusu sexual, fisiko edo psikologikoak

• Loaren asaldurak
• Insomnioa
• Hipersomnia
• Min kronikoak
• Tentsioa
• Haserrealdiak lekuz kanpo
• Droga-kontsumoak

• Ondoez mentala
• Norbere burua kargatzat hartzea
• Etsipena
• Norbere buruarekiko etsaitasuna

ALARMA-SEINALEAK

NOLA GALDETU?

Suizidioari buruz hitz egiteko 6 galdera

Pentsamendu horiek dituzunean, gauzatzeko asmoa duzu? (Hitz egingo didazu horretaz?)

Azken hilean, hilik egon nahi izan duzu, ala hil nahi izan duzu?

04

Bai -> hurrengo galdera

01

bai -> hurrengo galdera

GALDERA

GALDERA

Nola hilko zaren azaltzen duten xehetasunak prest dituzu? (Plana gauzatzeko asmorik duzu?)

Azkenaldian, suizidioari buruzko pentsamenduak dituzu, edo hil nahi izan duzu?

Bai-> hurrengo galdera

05

02

Xehetasunak eskatu

GALDERA

GALDERA

Pentsatu duzu nola egingo zenukeen? (Azalduko didazu nola hilko zinatekeen?)

Inoiz zerbait egin duzu suizidatzeko? (Azken 3 hileetan izan da?)

Zehaztasunari erreparatu

Eskerrik asko kontatzeagatik

06

03

GALDERA

GALDERA

Iturria: Berritzegune nagusia

"Zeure buruari min egiteko asmoa duzu?" "Muturreko zerbait egingo duzu?"

Sahiestu beharrekoak

Hizkuntza zehaztugabea erabiltzea

"Ez zara suizidatzean pentsatzen ibiliko, ezta?"

entzun nahi dena erantzuteko galderak

Suizidioa faktore anitzen araberakoa da. Inoiz ez dago kausa bakarra, eta, askotan, ez dute jakiten zergatik.

zergatik galdetzea

Bideoa

Suizidioaren prebentzioa. Osakidetza.

VÍDEO

Prevención del suicidio. Osakidetza (castellano).

JOKABIDE SUIZIDA: laburpena

Jokabide suizidaren prebentzio integrala: hainbat gako.

ESKU-HARTZEKO ESTRATEGIA

"protokoloa"

03. eranskina

01. eranskina

02. eranskina

Detekzioa

Ikuskaritzari eta Berritzeguneari jakinarazi

Ikaslea babesteko baldintzak zehaztu

Krisi suizidari erantzuteko taldea sortu

KOMUNIKAZIOA

Ikaslearekin esku-hartzeko oinarrizko erabakiak

Jakinaraztea

Ikaslearekiko hurbiltasuna zaindu

04. eranskina /

06. eranskina

07. eranskina

Osasun-zerbitzuei jakinarazi

Gizarte-zerbitzuei jakinarazi

05. eranskina

Familiaren baimenarekin

Babesgabetasuna nabairtzen bada,

Tutore legalaren baimena

4. eranskina -> familia 5. eranskina -> adin nagusiko ikaslea

8. eranskina

Ikaslearen segurtasuna bermatzea. inportanteena da, Lehenbailehen egin beharrekoa

Ikaslearen segurtasuna bermatu

Laguntza bilatzeko zirkuiteria sortu

Konektagarritasuna landu.

NORK?

Krisi suizidari erantzuteko taldeak

Krisia murrizteko prozedura

Erreferenteak arnasgune emozionalera lagunduko dio

Krisi suizida murriztea

heldu bi egongo dira: bata arnasgune barruan, bestea kanpoan.

02

arnasgunea

Ikasleak bere segurtasun plana aplikatuko du

KOnektagrraitasuna landu!

8. eranskina

03

segurtasun plana

Jokaera detektatu duen irakasleak

9. eranskina

Ikaslearekin egindako lanaren erregistroa

erreferentearengana lagunduko dio

04

01

Ahozko hurbilketa

krisia dokumentatu

FAMILIAREKIN ADOSTU

IKASTETXEA

IKASLEAREN BEHARRETARA EGOKITU

11. ERANSKINA

Eskolaratu aurretik

Osasun-zerbitzuekin adostu

IKASLEA

12. ERANSKINA

IkastetxerA itzultzeko plan pertsonalizatua egingo da

4. / 5. eranskinak

10. eranskina

saiakeraren ondoren I

Familia

Osasuna

IKASLEA ITZULTZEAN

Konfidentzialtasuna bermatu

Ikaslea

Ikastetxea

"Ospitaleratze ondorengo harrera orokorra" presta daiteke, xehetasunik eman gabe.

13. eranskina

saiakeraren ondoren ii

POSBENTZIOA

norbait suizidioz hil ondoren, bizirik geratzen direnekin lantzeko

Suizidioa ikastetxetik kanpo gertatzen bada (I)

OINARRIZKOA

• pertsona gogoratu
• gaia landu
• familia zaindu

05

04

03

01

02

Informazioa berretsi

Jokabide suizida kutsatzearen prebentzioa

Eskola-komuniateari heriotzaren berri eman

Heriotza komunikatu

Krisi suizidako taldea martxan jarri

Buloak saihestu

Aztertu:

NOLA?

Heriotza-kausa esan gabe: 15. eranskina

Ikasleen egoera emozionala zaindu

Intimitatea zaindu: familia eta lagunak lehenetsi

• Ikasleen egoera
• Famiiaren egoera
• Irakasleen egoera

Suizidioa izan dela esanik: 16. eranskina

Laguntza eskatzeko baliabideak: 11. eranskina

Komunikatzeko baliabideak: 17. eranskina

Suizidioa ikastetxetik kanpo gertatzen bada (II)

OINARRIZKOA

• pertsona gogoratu
• gaia landu
• familia zaindu

09

06

08

07

Laguntza-zerbitzuak aktibatu

Oroitza-ekitaldia prestatu

Ikaslearen familiari haren gauzak bueltatu

Posbentzioa prebentzio

Suizidioa izateagatiko bereizketak saihestu

Prozesua berrikusi eta hobetu

Krisi suizidako taldeak

Krisi suizidako taldea arduratuko da

Oroigarriak kendu une batetik aurrera. Edozein ekitaldi gainbegiratu

Laguntza gehigarria behar duten ikasleei arreta emango die

1. Etapa
2. Etapa
3. Etapa

18. eranskina

Suizidioa ikastetxean gertatuz gero

• 112ra deitu
• Krisi Suizidako Taldeari abisatu
• Ingurua isolatu eta ziurtatu
• Lekukoak segurtatu
• Gorpua eta objektuak ez mugitu
• Familiarekin harremanetan jarri

Posbentzioaren 2. urratsera pasatu.

suizidioa ikastetxean

GOGORATU!

Suizidioa ez da aukera bat. Ondoez eta deskonexio egoera konplexua da.