Methodologie do.IT.school

Methodologie do.IT.school

versterken van de leraar in een digitale wereld

Introductie do.IT.school

do.IT.school is een project van eduCentrum vzw dat leraren wil ondersteunen in het digitaal sterker voor de klas staan. Deze methodologie is bedoeld als leidraad om leraren van het secundair onderwijs, A- en B-stroom, meer inzicht te geven in hun digitale sterktes en zwaktes. Daarnaast biedt deze methodologie concrete toepassingen, tips & tricks om zwaktes om te zetten in sterktes of om sterktes verder uit te bouwen. Wil je als leraar:

• jouw digitale competenties in beeld brengen,
• jouw digitale competenties uitbouwen

of ben je gewoon nieuwsgierig naar digitale competenties? Dan is deze methodologie helemaal op maat van jou! We willen je stap per stap begeleiden in het leerproces, dat doen we door te starten vanuit een analyse en stap-voor-stap-instructies bij specifieke toepassingen. We geven je ook tips mee waar je nog meer informatie kan vinden en je kan natuurlijk ook steeds terecht bij ons met je vragen.

Onderwijzen in een digitale wereld

Leraren zijn de belangrijkste schakel om de kwaliteit van ons onderwijs te garanderen. In onze samenleving merken we echter dat aan het vak van de leraar steeds hogere eisen worden gesteld waardoor het voor een leraar een pak ingewikkelder is dan pakweg 20 jaar geleden. Blended learning, digitale lesmethodes, het inzetten van videolessen, digitale content maken, … evoluties die vragen om erin ondergedompeld te kunnen worden. Tijd die nodig is om van ons lerarenteam een digitaal sterk en mediawijs team te maken. Tijd die voor leraren jammer genoeg beperkt is door een prangend lerarentekort en alle gevolgen vandien. do.IT.school wil met deze methodologie jou als leraar ondersteunen met effectieve toepassingen die we vertalen naar je klascontext. We geven je makkelijk inzetbare toepassingen mee en bergen tips & tricks. Succes!

Inhoud van deze toolkit

Het wetenschappelijk kader: DigCompEDU

Analyseren van je digitale competenties

do.IT.school roadmap: zet je zwaktes om in sterktes

E-inclusieve digitale school

TOOLBOX do.IT.school

Aanbevelingen

Naar overzicht

Het wetenschappelijk kader

Leraren moeten allemaal digitaal sterk zijn, mediawijsheid onder de knie hebben en alles weten over hoe je dit op een cyberveilige manier kan doen. Geen evidente klus wanneer je leerlingen vaak digitaalvaardiger (denken te) zijn. We schetsen daarom graag nog even wat het nu eigenlijk betekent om digitaal sterk te staan.Sinds 2017 kennen we het ‘European Framework for the Digital Competence of Educators’, kortweg DigCompEdu. Dit framework biedt een kader dat ingezet kan worden voor het professionaliseren van leraren op het vlak van ICT. Het werd ontwikkeld na het zorgvuldig onderzoeken van diverse nationale en internationale kaders, maar ook door het voeren van een onderzoek binnen het werkveld. Het beschrijft op een efficiënte manier welke competenties leraren nodig hebben om op een zinvolle manier digitale technologie te gaan gebruiken in hun onderwijspraktijk.Het DigCompEDU framework onderscheidt zes competentiepijlers:

Digitale bronnen

Lesgeven en leren

Professionele betrokkenheid

Leerlinggerichte competenties

Evalueren

Digitaal burgerschap van leerlingen

Naar overzicht

Meer info nodig?

Naar overzicht

Analyseren van je digitale competenties

SELFIEforTEACHERS

Wat nemen we mee uit de analyses?

DIGISNAP

Naar overzicht

do.IT.school roadmap

Met je digitale competenties in kaart, kan je starten aan het do.IT.schooltraject. We nemen je mee in ons proces. Bijleren gebeurt altijd op basis van een stappenplan. Wij zien dit stappenplan niet als een lineair proces, maar als een stad waarin je navigeert en nu en dan via een rondpunt terug kan naar een eerdere stap. Wij vertaalden deze vijf mogelijke tussenstops in een do.IT.school roadmap. Tijd om de roadmap te vertalen in de praktijk. Tip: Wanneer je werkt met Digisnap, krijg je tips over mogelijke nascholingen die je kan volgen. Met SELFIEforTEACHERS moet je zelf aan de slag om te bepalen welke nascholingen nodig zijn. Hou er rekening mee dat je ook niet altijd een nascholing hoeft te boeken. Online vind je ontzettend veel goede informatie.

START

Naar overzicht

E-inclusieve digitale school

Een belangrijk aspect wanneer we werken met digitale toepassingen, blijft e-inclusiviteit. Niet alle leerlingen hebben toegang tot technologie of dezelfde digitale voorkennis. Hoe pak je dit aan als leraar en zorg je ervoor dat je elke leerling betrokken is en blijft en welke tools kun je hiervoor gebruiken?

Naar overzicht

TOOLBOX do.IT.school

Wij nemen je alvast mee doorheen de zes competentiepijlers van DigCompEdu met een aantal concrete toepassingen. We selecteerden per pijler een aantal actuele topics. We maken een eerste selectie van de toepassingen die tijdens onze pilootprojecten het meest aan bod kwamen. We merken dat de vraag van scholen enerzijds uitgaat naar de uitdagingen waar we vandaag als maatschappij tegenaan lopen zoals AI, fake news en mediawijsheid. Anderzijds blijft de vraag naar basiskennis over het aanmaken van digitaal lesmateriaal met tools als Canva een blijver, net als het gebruik van Microsoft TEAMS tijdens de lessen. Scholen kennen eduCentrum VZW natuurlijk ook omwille van onze programmeernascholingen. We werken dan ook rond basis computationeel denken waarin we de beginstappen zetten in de wondere wereld van het programmeren. Voor scholen die verder staan, gaan we aan de slag met python. Sommige fiches maakten we zelf, voor sommige onderwerpen verwijzen we je door naar externe organisaties met meer expertise en prachtig lesmateriaal. Om het overzicht te bewaren, behouden we de eerder beschreven competentiepijlers vanuit het DigCompEDU framework. Om deze handleiding overzichtelijk te houden, verwijzen we je voor het lesmateriaal zelf door naar externe bestanden of websites.

Naar toolbox

Naar overzicht

Aanbevelingen

Voor leraren

Voor directies

Voor het beleid

Voor ICT-coördinatoren

Naar overzicht

Colofon do.IT.school

Deze methodologie met toolbox werd ontwikkeld door eduCentrum VZW met de steun van VLAIO. Bij eduCentrum VZW kun je terecht voor:

• ICT-nascholingen op maat
• Ondersteuning pedagogische studiedag
• Klasworkshops op school
• Jouw klas op workshop in Gent
• Ondersteuning naschoolse opvang
• Kampen voor jouw leerlingen
• Teambuildings voor leerkrachten

Meer weten?

Na de analyse ga je op onderzoek. De onderzoeksfase kan heel bewust een zoektocht worden na de nascholing die je kan helpen je kennis te verzamelen, maar je kan ook zelf op zoek gaan naar inspiratie en lesmateriaal van anderen waarmee je aan de slag kan. Je kan ook zoeken naar MOOC’s, videolessen, … Je kan de bibliotheek een bezoek brengen of te rade gaan bij verschillende nascholingsorganisaties.

SELFIEforTEACHERS is een online tool om leraren in het basis- en secundair onderwijs te ondersteunen bij het ontwikkelen van hun digitale competenties en het toepassen van digitale technologieën in de beroepspraktijk. Door het proces van zelfreflectie kunnen leraren meer leren over de digitale vaardigheden die ze bezitten en hun sterke en zwakke punten herkennen om zich verder te ontwikkelen.Wil je hierover meer weten? Klik hier.

• Geef scholen meer tijd die ze zelf kunnen invullen naast de lesopdrachten, enkel zo kunnen we van ons lerarenteam een digitaal sterker team maken.
• Nascholingen zijn essentieel, maar de tijd om nadien de nascholing te verwerken en integreren is van levensbelang.

Alles begint bij de analyse. Tijdens die analyse bepaal je welke zaken je kent en identificeer je zaken die je (nog) niet onder de knie hebt. Misschien heb je hier helemaal geen uitgebreide online test nodig en weet je zelf welke zaken je graag wil bijleren, dat kan.

Leerkrachten moeten digitale technologieën kunnen gebruiken voor zowel formatieve als summatieve beoordeling. Het gaat om het monitoren van leerprestaties en feedback geven met behulp van digitale middelen, zoals quizzen, online peer review-systemen of automatische feedbackmechanismen.Voorbeelden: Online quizzen, het gebruik van leeranalyse om voortgang te volgen, feedbacktools inzetten om feedback interactief en direct te geven.

De opgedane kennis zet je in in de klas, dit kan al tijdens de onderzoeks- en nascholingsfase. Bedenk dat je leerlingen ook moeten bijleren en dat samen leren en dingen ontdekken een heel fijne manier kan zijn om je leerlingen mee in het leerproces te krijgen. Dit kan in het begin wat angsten geven, maar je leerlingen ontdekken digitale toepassingen vanuit een buikgevoel. Ze kunnen jou als leraar helpen om toepassingen sneller onder de knie te krijgen. Geef hen de kans om hun kennis te delen en versterk zo ook hun betrokkenheid.

Kenniscentrum Digisprong ontwikkelde op basis van SELFIEforTEACHERS een gratis zelfreflectietool. De tool peilt naar de ICT-competenties van elke leraar en is geënt op het DigCompEdu Framework. De vragen zijn eenduidig, in duidelijke taal opgesteld en afgestemd op het Vlaamse onderwijs, aangevuld met praktijkvoorbeelden. Elke reflectievraag vertrekt vanuit een competentie en bevraagt de mate van toepassing door de leraar.Het overzichtelijke schoolrapport van Digisnap ondersteunt directies bij het opstellen van een traject op maat van hun lerarenteam. Wil je hierover meer weten? Klik hier.

• Bepaal een digitale visie in overleg met de directie.
• Maak een aankoopbeleid waarbij je oog hebt voor duurzaamheid.
• Ga op zoek naar projecten die je kunnen ondersteunen, op die manier krijg je extra inzichten en bergen tips & trics.

Na tal van rondjes op het rondpunt, word je een expert. Experten kunnen hun kennis ook delen met collega’s. Vraag je directie of je bijvoorbeeld een korte nascholing mag geven aan een aantal collega’s en overtuig je collega’s om mee te volgen. Help je collega’s mee op weg en maak zo van je school een digitaal sterkere school.

Leerkrachten moeten in staat zijn om digitale middelen te identificeren, selecteren, maken en delen. Dit omvat het effectief gebruiken van online platforms en bronnen, evenals aandacht voor auteursrechten en het aanpasbaar maken van bronnen voor verschillende doelgroepen.Voorbeelden: Het gebruik van open educatieve bronnen, multimedia-tools inzetten in lessen en materiaal delen met collega's.

Deze pijler richt zich op hoe digitale technologieën worden ingezet om beter in te spelen op de leerbehoeften van leerlingen. Het gaat om differentiatie en personalisatie van leren, zodat de technologie kan bijdragen aan de individuele leerervaringen van leerlingen.Voorbeelden: Adaptieve leeromgevingen, gebruik van digitale tools om persoonlijke leerpaden te creëren, of hulp bieden aan leerlingen met speciale onderwijsbehoeften.

CC BY-NC. 4.0 licentie

Deze licentie valt onder de creative common licenties en houdt in dat werk mag gedeeld en aangepast worden, maar met beperkingen. Een bewerking kan enkel wanneer je verwijst naar de originele auteur(s) en kan enkel voor niet commercieel gebruik. De aanpassingen kunnen ook enkel opnieuw gedeeld worden met dezelfde CC BY-NC 4.0 licentie, zonder extra beperkingen op te leggen. Meer informatie: https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/

Deze pijler behandelt hoe leerkrachten digitale technologieën inzetten om hun lesmethoden te ondersteunen en te innoveren. Het gaat om het verbeteren van de leerervaringen en om digitale technologieën te integreren in verschillende fasen van het onderwijsproces.Voorbeelden: Gebruik van digitale tools voor blended learning, gamification toepassen in lessen of samenwerkend leren stimuleren via online platforms.

Je analyse vertalen naar de ondersteuning die je nodig hebt, is niet altijd een evidente klus. Bovendien merken we dat veel leraren en scholen nog altijd vooral nood hebben aan praktische opleidingen over het gebruik van Teams, Canva, … en dan specifiek in de context van een klas of school.Als je als leraar deze methodologie doorneemt, ben je niet alleen met je vragen. We proberen je wegwijs te maken in de wondere wereld van digitale toepassingen. Wil je meer informatie? Contacteer Educentrum vzw (info@educentrum.be). Wij geven praktijkgerichte workshops over alle ICT-thema’s. Leraar per leraar maken we van elke school een digitale school.

Mogelijk resultaat van de DIGISNAP

• Beter elke dag een beetje: stapje per stapje.
• Je hoeft niet alles in één keer te kennen en kunnen, focus op de basisvaardigheden.
• Je hoeft niet alles te weten, geef gerust mee aan leerlingen: "Ik weet het niet, maar we zoeken het samen uit."
• Vraag hulp aan je ICT-coördinator.
• Vraag tijd om te mogen bijleren.
• Blijf bovenal nieuwsgierig 😊

• Leraren en ICT-coördinatoren hebben in hun functies vaak geen vrije uren om bij te leren en zich te verdiepen in digitale toepassingen, probeer tijd vrij te maken en hen te ondersteunen.
• Ga actief op zoek naar projecten die je school kunnen ondersteunen bij de implementatie van digitale toepassingen en digitale geletterdheid.
• Investeer in duurzame digitale toepassingen.
• Investeer niet alleen in nascholingen voor leraren, investeer ook in klasworkshops waardoor leraren in hun klas zien hoe bepaalde topics aangepakt kunnen worden met de doelgroep.

Bij eduCentrum vzw geven we sinds 2013 klasworkshops rond programmeren, STEM, AI, VR, …

De onderzoeksfase leunt dus nauw aan bij de nascholingsfase. Tijdens deze fase ga je actief aan de slag met alles wat je tijdens de onderzoeksfase hebt gevonden. Je dompelt je als het ware helemaal onder. Het spreekt voor zich dat de onderzoeks- en nascholingsfase nauw aan elkaar verwant zijn. Ze hebben een continue wisselwerking en geen van beide heeft een concreet eindpunt. Elke dag een beetje… Stapje per stapje!

Dit aspect richt zich op hoe onderwijsprofessionals digitale technologieën gebruiken om hun eigen professionele ontwikkeling te ondersteunen en te versterken. Het omvat bijvoorbeeld het bijhouden van trends in digitaal onderwijs, samenwerken met collega's, en het verbeteren van hun eigen digitale vaardigheden.Voorbeelden: Online cursussen volgen, netwerken via sociale media, deelnemen aan online communities.

Leerkrachten spelen een sleutelrol in het bevorderen van digitaal burgerschap onder leerlingen. Deze pijler richt zich op het bewust maken van leerlingen van hun gedrag in de digitale wereld, zoals privacy, online veiligheid, en het ethisch gebruik van technologie.Voorbeelden: Leerlingen bewust maken van online privacy, ethisch gebruik van digitale media bespreken, en het bevorderen van veilige online interacties.