Haurrak-infografia 24/25

Oinarri dokumentua

Ekoizpena eta justizia lantzen duen proiektu bat dugu Guatemalan. Ezagutu dezagun!

Ongizateak, justiziarekin zerikusia du. Eta Bidezko Merkataritza, Kontsumo Arduratsuaren bitartez lantzen da.

Lurra landuz landareak edo zuhaitzak hazi eta bertatik elikagaiak ekoizteari nekazaritza esaten diogu. Ziur nago hori bazenekitela. Baina badago nekazaritza egiteko beste modu bat, MONOLABORANTZA izenekoa. Hitz zaila iruditzen zaizu? Ez kezkatu! Erraz ulertzeko moduan azalduko dizugu.

Jarduerak

Esan bezala, praktika honek pertsonengan eta planetan ondorioak dakartza. Hauei buruz gehiago jakin nahi baduzu... atal honetan kontatuko dizugu!

haurrak

Kakaoaren monolaborantza

Kakaoa leku bero eta euritsuetan landatzen da, batez ere Afrikako herrialde batzuetan. Herrialde horiek ekoizten dute txokolatea egiteko erabiltzen den kakao gehiena. Hala ere, kakaoa lantzen duten nekazari txikiek oso diru gutxi irabazten dute eta oso baldintza kaskarretan lan egiten dute.

Pobrezia eta desberdintasunak

Haurren lana

Deforestazioa eta ingurumen-kaltea

Kakaoa eta Txokolatea

Kakaoa oihan tropikaletan hazten den landarea da. Kakao-zuhaitzek fruitu handi eta koloretsuak ematen dituzte, kakao-artaburuak izenekoak. Fruitu horien barruan kakao aleak izeneko haziak daude. Lehenik, kakao-aleak artaburuetatik atera eta eguzkitan lehortzen uzten dira. Gero, txigortu egiten dira, zapore gozoagoa izan dezaten. Ondoren, eho egiten dira kakao-hautsa eta kakao-gurina egiteko. Kakao hautsa mikatza da, baina beste osagai batzuekin nahasten dugunean, txokolatea egin dezakegu. Txokolatea egiteko, kakao-hautsa azukrearekin eta esnearekin nahasten da. Beraz, kakaoa landarea da eta txokolatea kakaoarekin egiten duguna.

Orrialde nagusira itzuli

Txokolatearen prezioa

Irakasleentzako argibideak

Orrialde nagusira itzuli

Gure aukerek guztion ongizatea sustatzen dute

Bidezko Merkataritzako produktuak aukeratzean, hala nola kafea, txokolatea edo arropa, tokiko ekoizleei babesten ditugu eta sistema bidezkoago eta iraunkorrago bat lortzen laguntzen dugu. Bidezko Merkataritzako produktuek zigilu berezia dute, zigilu horrek ekoizleek bidezko tratua jaso dutela eta produktua modu jasangarrian fabrikatu dela bermatzen du.

" Laudato Si' ", Frantzisko aita santuak denona den etxearen zaintzari buruz egiten duen entziklika da. Pertsonen, naturaren eta ekonomiaren arteko elkarreragin eta harremanean oinarritzen da. Guztion ongizatea da gai nagusietako bat, hau da, gizataldeei eta kide bakoitzari beren perfekzioa lortu ahal izateko ematen dien gizarte-bizitzako baldintzak.

Solidaritatea

Jasangarritasuna

Justizia soziala

Gure kontsumo-hautuek eragin zuzena dute munduan. Bidezko Merkataritzako produktuak aukeratzean, kontsumo arduratsua egitean eta ekonomia sozial eta eraldatzailea babestean, guztion ongizatea bermatzen dugu, etorkizuna zainduz.

Kontsumo arduratsua bermatzea, beharrezkoa dena bakarrik erostea, tokiko eta sasoiko produktuak aukeratzea, plastiko gutxiago dituzten produktuen alde apustu egitea eta birziklatu daitezkeen produktuak erostea.

Ekonomia sozial eta eraldatzaileak, erabakiak hartzerakoan, berdintasuna, ingurumenarekiko errespetua eta partaidetza demokratikoa sustatzen ditu. Honen adibide, kooperatibak dira. Langileak dira nagusiak eta erabakiak denak batera hartzen dituzte. Horrek irabaziak modu justuan banatzea eta komunitatearen mesedetan lan egitea ziurtatzen du.

Orrialde nagusira itzuli

Zenbat dakizu kakaoaren inguruan?

Jarduera honetan, hezkuntza-baliabide honetan ikasitakoa frogatuko dugu. "Zenbat dakizu kakaoaren inguruan?" hasi aurretik Infografiaren lehen ataletan jasotako informazioa irakurri beharko dugu. Zer da monolaborantza intentsiboa? Kaoari buruzko kasua eta guztion ongizateari buruzko atala, Informazio guztia irakurri eta gero, JARDUERARI EKIN!

Galdera eta erantzunen jolasa

Orrialde nagusira itzuli

Txokolatearen prezioa - Koffi eta Awaren ametsa-

Gutuna idatzi

Eztabaida

Marraztu zure ametsa

Hezkuntzaren eta haurren eskubideen garrantziaz hitz egin.

Haurren lanik gabeko mundu bat marraztu.

Haurren eskubideak aldarrikatu dituen pertsona bati (Fatima Treore) gutun bat idatzi.

Orrialde nagusira itzuli

Jarraibideak

Orrialde nagusira itzuli

Elikagaien ekoizpena

Gelara hobekien egokitzen den jarduera aukeratu

LHko bigarren eta hirugarren zikloak

HH eta LHko lehen zikloa

Orrialde nagusira itzuli

Elikagaien ekoizpena

Jarduera hau burutzeko talde lana behar da. Lehenik eta behin, bideoak ikusi eta, ondoren, bildu zaitez zure taldearekin, planteatzen diren galderak eztabaidatzeko. Ondo pasa!

Irakasleentzako argibideak

2. unea. Manduvirá kooperatiba

1. unea. Zer da bideoan agertzen dena?

3. unea. Ekoizpenean ematen diren ezberdintasunak

atzera

Elikagaien ekoizpena

Jarraian, Bidezko Merkataritzan oso ohikoak diren hainbat elikagaien argazkiak erakusten dira. Jardueraren bitartez, irudia hitzarekin lotu behar da. Gero, horien inguruan hitz egin dezakezue. Elikagai guztiak ezagutzen dituzue? Eta erabili?

Kakoa

Kafea

Kinoa

Panela

Arroza

Tea

atzera

¡Pon BSO a tu creación! Incluye música de fondo, sonidos o grábate desde el menú Insertar para incluir audios en tus contenidos.

Tximinoaren eta bere lagunen bideoaren jarduera gehigarria

• Jardueraren helburua ikasleek ingurune natural aproposa sortzea da.
• Irudia bi ataletan banatuta dago; Beheko aldea: zeru urdina duen zelaia. Goiko aldea: beheko aldera arrastaka eraman daitezkeen elementuak.

• LH: Ikasleek erabakiko dute zein elementu sartuko diren azken diseinuan. Talde txikitan bil daitezke, gero talde handian eztabaidatzeko aukerango zaie. Eztabaida horretan, talde bakoitzari elementu horiek aukeratu izanaren arrazoiak elkarbanatuko dituzte.
• HH: Irakaslearen gidaritzapean, denek elkarrekin adostuko dute zein elementuk osatuko luketen ingurune natural aproposa.

Laguntza galderak:

• Zer nolako eragina dute kotxe eta lantegiek Eta zuhaitzek eta landareek?

• Zer egin dezakegu natura zaintzeko?
• Bertan ez dagoen elementuren bat jarriko zenukete?

Eztabaidarako iradokizunak:

• Natura babestearen eta gutxiago kontaminatzearen garrantziaz hitz egin.
• Biodibertsitatearen inguruan hitz egin, ekosistema bateko elementuen intereakzioaren inguruan solastuz.

Kakaoa lantzen duten familia gehienak pobrezia handiko egoeran bizi dira. Afrikako herrialde batzuetan, kakaoa landatzen duen familia batek euro bat baino gutxiago irabazten du egunean, eta hori oso gutxi da ondo bizitzeko. Txokolatea egiten eta saltzen dutenek, aldiz, askoz ere diru gehiago irabazten dute.

Kakaoa landatzeko, askotan, basoetako zuhaitzak mozten dira, eta horrek naturari kalte egiten dio eta bertan bizi diren animalia eta landareei eragiten die. Kakaoa lantzeko erabiltzen dituzten produktu kimikoek lurra eta ura zikintzen dute, eta hori kaltegarria da pertsonen eta animalien osasunerako.

Guatemalako emakume indigenak elikadura jasangarritasuna bultzatzen

Deskargatu proiektuaren informazioa esteka honetan:

Esteka

3. Unea

2. Unea

1. Unea

Bidezko Merkataritzako azukre baten eta ohiko ekoizpeneko azukre baten artean dauden ezberdintasunak zeintzuk diren ikusiko da. Horretarako, 4 ezaugarrien inguruan hausnartzeko esan: - Lurraren zaintza. - Komunitatean duen eragina. - Baliabide naturalen babesa. - Baliabide naturalen erabilpena.

Manduvirá Bidezko Merkataritza Kooperatibaren bideoa. Galdera posibleak:

• Zein produktu da eta nola ekoizten da?
• Zein da honen erabilera nagusia?
• Zer desberdintasun ikusten dituzu azukre prozesatuaren eta panelaren artean ekoizpenari eta osasunerako onurei dagokienez?
• Zer desberdintasun daude azukrearen ekoizpen industrialeko metodoen eta panela ekoizteko artisau-metodoen artean?

Ikasleei eskatu die asmatzeko zer den bideoan agertzen den "makila". Erantzunen inguruko hausnarketa egin. Galdera posibleak:

• Zer da makil hori?
• Zertarako erabiliko ote da?
• Ze lan egingo dute makil hori lantzeko?

Baliabide naturalen babesa

Baliabide naturalen babesa

Bidezko Merkataritza

Ekoizpen industriala

• Uraren kudeaketa: Ur-kontsumoa murrizten duten eta ur-iturri lokalak kutsatzea saihesten duten ureztatze-sistema eraginkorrak.

• Biodibertsitatearen babesa: Soroen inguruko eremu naturalak kontserbatzea, tokiko flora eta fauna mantentzeko.

• Ura alferrik galtzea: Ur kantitate handiak kontsumitzen dituzten eta ur-iturriak kutsa ditzaketen ureztatze-metodo ez-eraginkorrak.

• Biodibertsitatearen galera: Habitat naturalak suntsitzea, monolaborantzak hedatzearen ondorioz.

VS

Lurraren zaintza

Lurraren zaintza

Ekoizpen industriala

Bidezko Merkataritza

• Metodo intentsiboak: Lurzorua agortzen duten monolaborantzak eta praktikak erabiltzea, behar bezala berreskuratzen utzi gabe.

• Lurzoruaren higadura: Higadura-arrisku handiagoa, kontserbazio-praktikarik ez dagoelako.

• Produktu kimikoen erabilpena: Pestiziden eta ongarri kimikoen mendekotasuna, lurzorurako eta ingurumenerako kaltegarriak izan daitezkeenak.

• Nekazaritza praktika iraunkorrak: Lurra kontserbatzen duten laborantza-teknikak erabiltzen dira, hala nola, laboreak txandakatzea eta ongarri organikoak erabiltzea.

• Lurzoruaren babesa: Lurzoruaren higadura saihesten du, landareak landatuz.

• Produktu kimikoak ekiditea: Pestiziden eta ongarri kimikoen erabilera minimoa edo erabilera eza, aukera naturalak eta biologikoak lehenetsiz.

VS

Baliabide naturalen erabilpena

Baliabide naturalen erabilpena

Bidezko Merkataritza

Ekoizpen industriala

• Hondakin organikoak: Azukre kanabera-hondarrak eta beste material organiko batzuk konpostatu eta ongarri natural gisa erabiltzen dira.

• Energia berriztagarriak: Ekoizle batzuek azukre kanaberaren azpiproduktuak erabiltzen dituzte, energia berriztagarria sortzeko.

• Aprobetxatu gabeko hondakinak: Azukre kanabera-hondakinak eta beste azpiproduktu batzuk askotan erabili gabe botatzen dira.

• Energia berriztagarriak ez erabiltzea: Inbertsio gutxi edo batere ez energia berriztagarria sortzeko azpiproduktuetatik abiatuta.

VS

Muturreko pobreziak familia askoseme-alaben lanaren mende egotera behartzen ditu. 2015ean, 2 milioi haur inguru aritzen ziren kakao-landaketetan, baldintza arriskutsuetan. Haur horiek oso lan gogorrak egin tresna arriskutsuekin. Gainera, ez ziren eskolara joaten, lan egin ahal izateko.

Sarean lan egiten dugu salletar GGKEen Koordinakundearen bidez, eta bertan hainbat jarduera eta proiektutan laguntzen dugu. Nazioarteko Lankidetzaren esparruan, ahaleginak partekatzen ditugu herrialde askotan, eta tokian tokiko erakundeekin harremana dugu. Gure lanaren adibide nabarmenetako bat Guatemalan Prodessarekin urte luzez izandako lankidetza da. Aurten, gure proiektuetako bat, PRODESSArekin izango da. Proiektu honi buruzko informazio gehiago aurki dezakezu bidearen hurrengo ikonoan.

salletar GGKEak

Erakunde erreferenteak gara, batez ere salletar eremuan, berdintasuna, giza eskubideak eta hezkuntza unibertsala sustatzen ditugu, garapenerako lankidetzako proiektuen, sentsibilizazio eta eragin politikoko kanpainen, boluntariotzaren eta bidezko merkataritzaren sustapenaren bidez. Pobreziarekin, desberdintasunekin eta gizarte-bazterkeriarekin lotutako gizarte-arazoei erantzuna ematen diegu.

eta

Komunitatean duen eragina

Komunitatean duen eragina

Bidezko Merkataritza

Ekoizpen industriala

• Tokiko azpiegitura eta bizi-kalitatea hobetzen duten proiektu komunitarioetan inbertitzen du.

• Nekazarien eta haien familien parte-hartzea eta ahalduntzea sustatzen du.

• Inbertsio txikia tokiko komunitatean, eta horrek azpiegituraren garapena eta hobekuntza mugatzen ditu.

• Nekazariek euren lan eta bizitzetan eragina duten erabaki gutxiago hartzeko ahalmena.

VS

Monolaborantza intentsiboa

Monolaborantzaren arazoak

Batzuetan, enpresa handiek mota bereko landare asko landatzen dituzte eremu handietan beste herrialde batzuei saltzeko. Kakaoa, soja, palma-olioa edo anana esate baterako. Landatzeko modu horri monolaborantza deitzen zaio, eta makina eta produktu kimiko asko erabiltzen ditu.

Kutsadura:Enpresa handiek produktu kimiko asko erabiltzen dituzte landareei hazten laguntzeko eta produktu horiek lurra eta ura zikintzen dute. Gainera, bizitzeko lur eta ur hori behar duten pertsonak, animaliak eta landareak gaixotu egiten dira.

Beste leku batzuetako elikagaiekiko mendekotasuna:Enpresa handiek mota bereko landare asko landatzen dituztenean beste herrialde batzuei saltzeko, landaketa horietatik gertu bizi diren pertsonek batzuetan ez dute janari nahikorik izaten. Landatzen dituzten elikagaiak ez dira beraiek jateko, saltzeko baizik. Orduan, janaria beste leku batzuetatik erosi behar dute, eta horrek janaria garestiagoa eta lortzen zailagoa izatea eragin dezake.

Komunitateen lekualdaketa:Enpresa handiek nekazari txikienak ziren lurrak erosten dituzte eta horrela familia askok euren etxeak utzi behar dituzte beste toki batera joateko.

Palma afrikarraren monolaborantza intentsiboa

https://97irratia.info/wp-content/uploads/2018/06/palma-1.png

Koffi eta Awaren ipuina

LH-rako proposamena

• 3. orrialdera arte irakurri (Fatima Traore agertzen denean).
• Ikasleei amaiera asmatzeko eskatuko zaie, taldeka, banaka, idatziz, ahoz...

HH -rako proposamena

• Ipuina irakurri
• Irakurritakoaren inguruan solastu

• Diapositibaren ezkerreko aldean txokolatearen eta kakaoaren inguruko ekoizpenaren eta irabazitakoaren inguruko berri bat dago.
• Diapositibaren eskubiko aldean kakaoaren garestitzearen inguruko bideo labur bat.