MUSIKAREN HISTORIA 1. ERDI

ERDI AROA ETA ERRENAZIMENDUA

IX-XVI mendeak

Itsaso Berra

¿Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit aenean commodo ligula eget dolor aenean massa? z

1. Musikaren jatorria

2. Erdi Aroko musika (V-XV)

2.1. Musika erlijiosoa: Guido d'Arezzo. Kantu Gregorianoa. 2.2. Musika ez erlijiosoa: Juglareak eta Trobalariak 2.3. Homofonia/Polifonia.

3. Errenazimenduko musika (XV-XVI)

3.1. Musika ez erlijiosoa: Madrigalak 3.2. Musika erlijiosoa

1. MUSIKAREN JATORRIA

• MUSIKA gizakiekin lotuta, "musikalak" gara: musika ulertu, interpretatu eta identifikatu dezakegu. Historiaurrean existitzen zen.

• Egipziarrak: soinu musikalak definitu.
• Grekoak: PITAGORAS. Matematika erabiliz 12 soinu identifikatu zituen, MONOKORDIOA erabiliz.

2. ERDI AROKO MUSIKA

2.1. ERLIJIOSOA

GUIDO D'AREZZO

• Monje italiarra
• 7 noten izenak sortu
• (latinez zegoen poema baten lehen 7 bertsoen lehen silabekin).
• Koroa zuzentzeko modua eskuarekin: ESKU GUIDONIANOA.
• Tetragrama asmatu.

Edonork musika irakurri eta idazteko

KANTU GREGORIANOA (Gregorio Aita Santuak batutako bilduma)-Erlijiosoa -A capella -Gizonezkoak -Latinez -MONOFONIKOA

2.2. MUSIKA EZ ERLIJIOSOA (PROFANOA)

-Gutxi dago Erdi Aroan: monjeek idatzen zuten batez ere. -Harizko musika tresnekin abestu. -Herri hizkuntzatan. -Musika MONOFONIKOA

TROBALARIAK -Jatorri noblea: bazekiten idazten/irakurtzen. -Gorteetan. ALFONSO X Jakintsua (Espainiako erregea)

JUGLAREAK -Musikari txiroak: ez zekiten idazten/irakurtzen. -Notiziak kontatzeko. -Herriko plazan. -Abesten ala errezitatzen zuten. EL CID CAMPEADOR

2.3. HOMOFONIA/POLIFONIA

"Ahots" bat baino gehiago

HOMOFONIA

POLIFONIA (IX mendea)

ARS ANTIQUA

Melodia bakarra

ARS NOVA (XIV mendean hasi)

KONTRAPUNTISTIKOA: Ahots desberdinek melodia desberdinak, beraz erritmo eta marrazki ezberdinak egiten dituzte.

ORGANUM: Melodia bat hartu eta goitik ala behetik beste bat berdina egin (4-5 notako distantzian). Denek erritmo berdina, letra berdina, nota ezberdinak.

¿Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit aenean commodo ligula eget dolor aenean massa? z

3.1. Musika ez erlijiosoa (profanoa)

MADRIGALAK

• 4-5 ahotsetara
• A capella (batzutan instrumenturen batzukin).
• Gizakion sentimenduei buruz (maitasuna)

LIED (abestia alemanieraz) CHANSON (abestia frantsesez) ROMANCE

ERRENAZIMENDUAN XV-XVI:

-Aintzinako Grezia eta Erromako kultura klasikoarekiko interesa. -Elizak boterea galtzen du ARRAZOIA nagusituz. -Giza balioak, arrazoia eta edertasuna goresten da. -ANTROPOZENTRISMOA, gizakia unibertsoaren zentroa da. Ahotsa da nagusi. Halere musika instrumentala garatzen da. Inprobisazioak egiten hasten dira.

3.2. Musika erlijiosoa

Ahotsetarako obra garrantzitsuenak garatzen dira.

• Testuak alemanez idazten hasi ziren. (ordurarte latinez)
• KORAL forma musikala sortzen da, mezetan oso erabilia.
• Musikariak koralaz aparte MEZA osoa sortu zezaken.
• MOTETEAK forma aldatzen du, letra bakarra eta instrumenturik gabe orain.
• PALESTRINA italiarra
• TOMAS LUIS DE VICTORIA espainola

¿Lorem ipsum dolor sit amet, consectetuer adipiscing elit aenean commodo ligula eget dolor aenean massa? z

ERRENAZIMENDUAN XV-XVI:

3.3. Musika instrumentala

Musika instrumentala garatu zen Errenazimenduan:

• Instrumentuak asko hobetu zirelako (materiala hobeak eta formak hobetuz).
• Inprentaren asmakuntzak lagundu zuen.

• Zenbait musika tresna batera interpretatzen hasi ziren. Emanaldi horiei "KONTZERTUA" (CONSORT) deitzen zitzaien.
• Musika-tresna bazuk familika bildu ziren, neurriaren arabera.
• Konposizio teknika nagusiena ahots konposiziotik eratorritako konposizioak izan ziren.

• CANZONA: Chansonetik dator.
• BARIAZIOAK
• TOCATA: inprobisazioa.
• DANTZA MUSIKA: PABANA eta GALLARDA