Klima-aldaketaren ondorioak Miru gorrian

MIRU GORRIA

MIRU GORRIA

(Milvus milvus)

EZAUGARRIAK:

KLIMA ALDAKETAREN ERAGINAK:

DESKRIBAPENA:

ZELULA MOTA Animali zelula eta eukariotoa

FISIKOA Luzeera, atal ezberdinen eta Miru gazteen ezaugarrien deskribapena.

MIGRAZIO BIDEETAN

Tenperatura igoeren eraginez, geroz eta lehenago migratzen ari dira

..

ORGANISMO MOTA Izaki zelulanitza da. Izaki heterotrofoa da.

HABITATA Baso eta eremu irekien arteko mosaikoetan bizi dira.

UGALKETAN

Tenperaturaren igoeraren ondorioz, geroz eta lehenago ugaltzen dira.

NUTRIZIO MOTA

HEDAPENA

BESTELAKO BIZIDUNEN EKINTZEN ERAGINAK:

Nagusiki Araban eta Nafarroan bizi ohi dira.

ELIKAGAIEN ESKURAGARRITASUNEAN

UGALKETA MOTA Ugalketa sexuala egiten du.

ELIKADURA Tamaina txikiko animaliak edota ale gazte nahiz gaixoak jaten ditu.

Zabortegietan aurkitzen duen janariak arazo larriak sortaratzen dizkiete.

BESTE PROZESU BIOLOGIKOETAN

1-5 kume artean izan ohi ditu eta 50 egunen buruan jaiotzen dira.

UGALKETA

NON BIZI DA NEGUAN ZEHAR?: Neguan habia basoen ertzetako zuhaitzetan nahiz zuhaitz isolatuetan egiten dute. Hauek espezie eta tamaina desberdin askotakoak izan daitezke. (Ugal-garaitik kanpo hamarnaka ale batzen dira zuhaitz berean lo egiteko). NON BIZI DA BESTELAKO URTAROETAN?: Baso eta eremu irekien arteko mosaikoetan bizi da. Euskal Herrian zekale-sailen eta soroen inguruak nahiago ditu bizitzeko, bertan etengabe bere elikagaiak bilatzen dituelako.

UGALKETA SEXUALA: bi zelula elkartuz, sortua izan den zelula horien ezaugarriak dituen beste bizidun bat sortzen da, eta espezie honek bizirik iraungo duela ziurtatzen da.

Udaberrian ugaltzen direnez, tenperaturaren igoeraren ondorioz, geroz eta lehenago ugaltzen dira.

MIGRAZIO GARAIA: Udaberria iristen denean, eta bere "lehengusua" (Miru Beltza) Afrikako kuarteletik iristen denean, Miru Gorriak agur esaten digu eta migrazioari ekiten dio. MIGRAZIO BIDEA: Espezie honetako organismo gehienak, Europako Iparraldera joaten dira ugaltzera.

BIZIDUN HETEROTROFOA: bere elikagaia osatzeko gai ez den organismoa da. Digestio-prozesua behar dute janari horiek zelulentzat elikagai egoki bihurtzeko.

IZAKI ZELULANITZAK: zelula bat baina gehiago dituzten izakiak dira. Kasu hauetan, zeregin konkretuak egiteko antolatzen dira, ehunak sortuz, eta ondoren, organoak eta aparatuak osatuz, bizi funtzioak hobeto betetzeko.

Tamaina txikiko animaliak edota ale gazte nahiz gaixoak jaten dituzte. ADIBIDEAK: mixomatosia duten untxiak, txori gazteak, anfibioak, narrastiak, ugaztun txikiak jaten ditu, energia eta mantenugaiak lortzeko.

POPULAZIOA: Euskal Herrian sedentarioa da, urte osoan zehar ikusten dira, neguan populazioa handiagotzen den arren Europa iparraldeko migratzaileei esker. HEDAPENA EUSKAL HERRIAN: Bizkaian, Gipuzkoan eta Lapurdin nahiko urriak dira baina Arabako, Nafarroa Garaiko, Nafarroa Behereako eta Zuberoako larretan eta zekale-sailetan nahiko UGARIA da. Araban Gorbeialdean, Nerbioi ibaiaren jauzi inguruetan, Entzian, Gasteizko mendietan eta Izkin nahiko ugaria da. Nafarroan Sakanatik, Piriniotik, Urbasatik, Belaguatik, Ultzama eta Baztanaldeatik zehar HEDATZEN da.

ELIKAGAIAK: Batez ere intsektuez, larbaz eta mikrougaztunez elikatzen da. Sarraskiaz ere elikatzen da. Zabortegiak maiz bisitatzen dituen hegaztia ere bada. ELIKAGAIEN ARAZOAK: Zabortegietan aurkitzen dituzten elikagaiek sortarazten dizkiete arazo larriak. INTOXIKAZIOA eta/edo POZOITZEA da animalia hori desagertzeko arrazoi nagusia.

Pozoiaren erabilera ehiza-espezieen harrapariak kontrolatzeko, jazarpen zuzena (kolonietan daudenean tiroz), habitataren galera eta eraldaketa, elektrokuzioak dira espeziearen desagerpenaren arrazoi nagusiak.

UGALKETAREN LEHEN PROZESUAK: Espezie honek bikoteak udaberriaren hasieran osatzen ditu. Hegaldi ikusgarriak egiten dituzte, bata bestearen atzetik akrobaziak eginez eta kantuan. ARRAUTZEN ERRUTZEA: Gorteiatzearen ondoren habia berria egiteari edo zaharra konpontzeari ekiten diote eta horietan 1-5 arrautza erruten dituzte. 30 bat egunez inkubatu eta gero, emeak 14 egunetan arrak eramandako elikagaiekin bazkatzen ditu. JAIO ONDORENGO PROZESUAK: Gero elikagaiak bi gurasoek bilatzen dizkiete ale gazteei, eta 45-50 egunen buruan habiatik lehendabiziko irtenaldiak egiten dituzte. Halere, aste batzuk gehiago pasa arte ez dira elikagaiak euren kabuz bilatzeko gai.

LUZEERA: 140-180 cm arteko hego-zabalera dute. GORPUTZEKO ATALAK: V itxurako buztana, lumadi gorrixka eta burua grisa dute. Hegoen alde bentralean bi panel zuri dauzkate. MIRU GAZTEAK:Kolorazio apalagoa dute, hegoen estal-lumen puntak zuriak direnez hegoen erdialdean zeharkako marra argi bat ikus diezakegu.

EUKARIOTOAK : Nukleoa duten zelulak dira, eta informazio genetikoa gordetzeko ahalmena dute. ezagutzen ditugun ohiko bizidun gehienek izaten dituzte, onddoek, landareek eta animaliek, esate baterako. ZELULA ANIMALIAK: Zelula irregularrak dira, landareenak ez bezala.