KOSTALDEKO EKOSISTEMA

KOSTALDEKO EKOSISTEMA

Hasi

ZER DA EKOSISTEMA?

Eremu handi batean, baina beti ere leku jakin batean, elkarrekin harreman estuan dauden bizidunek eta haien inguruneak osatzen duten sistema funtzionala da. Ekosistema berdin batean, habitat desberdinak egon daitezke.

ZER DA kostaldeko ekosistema?

Kostaldeko ekosistema kostaldekoa edo itsasbazterrekoa izenez ezagunagoa da, eta kostaldeko urak, itsasoko urak, estuarioetakoak eta aintzira handien eta barne-itsasoen ertzetatik hurbil daudenak dira, baita kostatik gertu dagoen lur-zati bat ere, non giza jarduerek eta prozesu naturalek eragina duten eta uretan gertatzen denak eragiten dien.

ZER DA BIOsfera?

Ez da lurraren geruza bat, baizik eta planetan dauden ekosistema guztien multzoa, hots, bizidun guztiak eta horien bizilekua. Itsasmailati 0 m-tatik 9.000 m-tara. Bertan solido, likido gas egoerak ematen dira.

sistemak

atmosfera

hidrosfera

listofera

ezaugarri desberdinak

ezaugarri geografikoak

Flora

Fauna

+ info

+ info

+ info

EZAUGARRIAK: - Klima epela- Klima lehorra - Hondartzak - Lur hezeak - Urmaelak - Koralezko arrezifeak - Mangladiak eta dunak

ezaugarri

geografikoak

Flora

Itsas itsasertzetan, zenbait eremu bereiz daitezke, hala nola, mareartekoak, hondartzak, itsaslabarrak eta hondartzen hurbileko lur-zerrenda. Eremu bakoitzean, berezko landare-espezieak egongo dira, lehentasuneko kondizioetara eta eskuragarri dauden mantenugaietara bereziki egokituak.

Mareen arteko eremua

Itsaslabarren gunea

Hondartzak

Fauna

kaioak

igelak

muskerrak

sugeak

karramarroak

izurdeak

fokak

kostaldeko ingurune naturala

padurak

zer da?

Geografian, ekosistema hezea da padura, eta uretan hazten diren landare belarkarak ditu. Estuarioei edo itsasotik hurbil dauden lur-eremuei lotuta egon ohi dira, eta hondo hareatsuko substratuak izan ohi dituzte. Padura bateko ura itsasokoa izan daiteke, hau da, gazia, nahiz eta normalean itsasoko ur gezaren nahasketa izaten den, salobre esaten zaiona. Padura bat zingira bat ez bezalakoa da, eta zingira belarkarak izan beharrean zuhaitzak dira nagusi. Padura bat lur baxu eta zingiratsu gisa defini daiteke, eta itsasoko urek betetzen dute.

Padurak oso garrantzitsuak dira basoko bizitzarako, eta bizi-aniztasun handia hazteko habitat gustukoenetako bat dira; hasi alga planktoniko txikietatik eta flora eta fauna ugariraino, batez ere hegaztiak.

erliebea

ezaugarriak

Ekosistema horren erliebe kontinentalaren forma nagusiak lautadak eta sakonuneak dira batez ere, nahiz eta inguruan mendiak eta goi-ordokiak egon daitezkeen muga geografiko gisa.

Paduren ezaugarri nagusiak erliebe falta eta urtarokotasuna dira, hau da, urte-sasoietan gertatzen diren aldaketa sakonak eta marea-goratzeak.

flora

fauna

Ekosistema horretan, landareren bat izatea benetako balentria bat da.Landareek gatz-kontzentrazioaren oszilazio handietara egokitu behar izan dute (osmotikoak), uraren gazitasuna aldatu egin baitaiteke euriaren ondorioz, eta ur gezaren kontzentrazio ionikoak har baititzakete (akats arrunt bat da ur gezak gatzik ez duela, hau da, gezurra dela, eta osaera desberdina duela).

- Organismo mikroskopikoak: organismo horien garrantzia elikatze-katearen oinarria osatzean datza. Funtsean bentosa (sakoneran bizi diren organismoak), nektona eta planktona daude. - Organismo makroskopikoak: Talde honetan bi talde nabarmendu daitezke: ornogabeak eta ornodunak.

gizakiak eragindako ondorioak

Gizakien hainbat jarduerek kutsatzen dute kostaldea. Hauek dira horietako batzuk: - plagizidak - herbizidak - ongarri kimikoak - detergenteak, hidrokarburoak - hondakin-urak - plastikoak eta beste solido batzuk.

eskerrik askoo!

Guk gizakiak bezala, behar beharrezkoa dugu lurzorua. Lurzorua materia organikoz, airez, mineralez, urez eta bizidunez osatuta dago. Gauza pilo bat egiten ari gara eta lurzorua kaltetzen ari gara. Giza jardueren bidez eta klimaren bidez kaltetzen da. Giza jardueran bidez desertifikazioa, biodibertsitatearen galera eta lurzoruaren higadura eragiten dugu. Eta klimaren bidez desertizazioa. Bi modu ditugu kontserbatzeko. Bat lurzorua ez kutsatzen eta bestea kutsatutakoa garbitzen.

Hidrosferako guza garrantzitsunetariko bat uraren zikloa da. Uraren zikloak fase desberdin batzuk ditu. 1.- Prezipitazioa 2.- Infiltrazioa 3.- Lur-azpiko zirkulazioa 4.- Lurrunketa 5.- Isurketa 6.- Kondentsazioa

Bideo baten esteka (hobeto ulertzeko uraren zikloa)

Atmosferan hainbat geruza daude:

1.- Troposfera: geruza horretan daude bizidunak (biosfera) eta bertan erabakitzen da eguraldia2.- Estratosfera: bertan dago izpi-ultramoreak iragozten dituen ozono-geruza. 3.- Metosfera: espaziotik datozen meteoritoak geruza horretan desegiten dira izar iheskorrak sortzen. 4.- Termosfera : bertan eguzkitik datozen gamma eta X izpiek ioi bihurtzen dituzte atmosferako atomoak. Irrati eta komunikazio uhinak bertan islatzen dira. 5.- Exosfera : bertako gasen konposizioa oso bestelakoa da troposferakoaren aldean: osagai nagusia atomo arinak dira; nagusiki, hidrogenoa.

Mareen arteko zona itsasaldiek ezartzen dituzten baldintza aldakorren mende dagoen kostaldea da, itsasbeheraren eta itsasgoraren zikloekin. Lurraren arabera, hondo hareatsuak edo arrokatsuak egon daitezke.

Azken horiek lauak izan daitezke, edo irregularki konformatu daitezke, itsasbeheran ura har dezaketen zuloekin. Eremu horretan hainbat motatako eta tonalitateko algak aurki daitezke, eta klima tropikaletan edo subtropikaletan mangladiak ere sor daitezke.

Hondartzak, oro har, hareazko eta kakotxen gunea dira. Bertan, tenperatura, intsolazio, haize eta lurzoruaren gazitasuneko muturreko kondizioetara egokitutako hainbat landare hazten dira. Oro har, landare herrestariak dira, hosto txikiak edo hezurrak dituztenak, eta lore ugari dituzte; larreak eta landare gorrak ere ikusten dira.

Itsaslabarren gunea. Itsasertzaren geografiaren arabera, itsaslabarrak egon daitezke. Horietan, eskuragarri dagoen lurzoru urrira egokitu diren landareak hazten dira, eta, oro har, kostaldean ikusten diren haizeetara eta ekaitzetara egokitu dira.