GERRA HOTZA

Ekain Artetxe Sanz

Gerra HOtza

Denbora-lerroa

2.Fasea Bi blokeetan buruzagi aldaketa Hungarian iraultza Suezeko kanalaren krisia Kubako gerrillak Berlingo harresia Misilen krisia

3.Fasea Pragako udaberria Egipto+Siria VS Israel Nazioarteko krisi ekonomikoa

1.Fasea Berlingo blokeoa Txina bloke komunistan sartu Koreako gerra

4.Fasea Vietnameko gerra amaitu Europako Segurtasun eta Lankidetza Konferentzia Iranen iraultzak Sobietarrek afganistan konkistatu Armamentu norgehiagoka

5.Fasea SESB krisi larrian Mikhail Gorvatxov buruzagi Erreforma politiko+ekonomiko Armagabetzea Berlingo harresia bota Alemania batertu Varsoviako ituna desegin

Aurrekariak Greziako gerra zibila Burdinezko hesia Iran eta turkiako krisia

1946

1991

1948

1953

1962

1973

1980

AURREKARIAK

1946

- Grezian gerra zibila(46-49) hasi.AEB eta Erresuma Batuen laguntzari esker monarkiak irabazi zuen. Mendebaldeko blokean sartu ziren. - Winston Churchill-ek, "Burdinezko Hesi" bat sortzen ari zela salatu zuen. Burdinezko hesia, mendebaldeko europa eta ekialdeko europaren arteko "hesi" ideologico(eta leku batzuetan fisiko) bat izan zen

1947

- Iran eta Turkiako krisia.Bi superpotentzien arteko lehen tirabiren ondorioetako vat izan zen. - Bi superpotentzien arteko harremana okertu - AEB-k CIA sortu zuten gobernu, erakunde edo pertsona kanpotarrak espiatzeko.

1948

1. Fasea

Etsaitasun irekia bi potentzien artean

(1948-1953)

1948

- Marshal plana martxan jarri zen. Plan hau, Estatu Batuek Europako ekonomia suspertzeko lagutza-plan bat izan zen. - Mendebaldeko alemania estatu bakar batean batu zen AEB-ren agindupean. - Horren hondorioz SESB-k Berlin lurrez blokeatu zuen. Nahiz eta Berlin bloke komunistan egon hiria bi blokeen artean erdibituta zegoen, horregatik SESB-k mendebaldeko berlin blokeatzeko aprobetxatu zuten. Nahiz eta ez zuten ezer lortu, AEB-k hegazkinekin hiria hornitzeko gai izan baitziren

Berlingo blokeoa

- NATO sortu zen. (Mendebaldeko blokean) - Comecon sortu zen. (Bloke komunistan) - SESB-k Berlingo blokeoa kendu zuen. - Txinan, gerra zibila(27-49) komunistek irabazi zuten eta Stalinekin elkarri laguntzeko itun bat zinatu zuten.

1949

1950

- Ipar Koreak Hegoa inbaditu zuen. - AEB-k Kasko Urdinak bidalarazi zituen "gatazka baretzeko", baian Ipar Korea inbaditzen amaitu zuten. - Txinak Iparrari lagundu zion, azkenean berriro berinduta geratu arte.

Koreako gerra

1953

- Armiztizioa sintu zuten. Gaur egun arte bakea sinatu gabe jarraitzen dute.

2. fasea

Bizikidetza baketxuaren urteak

(1953-1962)

1953

- AEB-k eta SESB-k buruzagiz aldatu zuten.AEB-n Dwight D. Eisenhower izendatu zuten presidente. SESB-en Nikita Khrustxev izendatu zuten buruzagi. Bien artean negoziatzen hasi ziren, hala ere tentsio handiko momentuak egon ziren.

1954

- Vietnam independizatu eta bitan zatitu, Hegoa erregimen komunistaren alde eta Iparra Estatu Batuen alde. - Paraguaiko estatu kolpea. Mendebaldeko blokean sartu ziren. (AEB-ren babesarekin gertatu zen)

1955

- Karrera espazialarren hasiera. Gerran ez bezala SESB-ek eduki oi zuen abantaila.

1956

- Hungariako iraultza antikomunista. Hungaria Vasrsoviako itunetik irtengo zela esatean SESB-ek inbaditu zuen - Suezeko kanalaren krisia. Egiptok kanala nazionalizatzean, Erresuma Batuak, Frantziak eta Israelek erasotzea eragin zuen. Amaieran AEB-k eta SESB-k bere blokekoak baretu eta konkistatutako eremuak bueltatu zituzten.

1959

- Kuban gerrillen buruzagia, Fidel Castro, agintera igo zen.Bloke komunistara batu ziren - Vietnamen gerra zibila hasi zen. (Hegoan gerrilla komunistak Ipararen babesarekin)

Vietnameko gerra

1961

- Berlinen, SESB-k Berlingo harresia eraikitzen hasi zen, Berlin komunistako jendea Berlin Kapitalistara pasa ez zedin. - AEB-k Kuban Iraultza batuzk sustatzen hasi ziren, Kuba berkonkistatzeko. Sahiakera guztiek porrot egin zuten. - SESB-k gizakia lehenengo aldiz eraman zuen espaziora, Vostok 1 programa espazialean.

1962

- Misilen krisia. AEB-k SESB-ek Kuban misil nukelarrak jartzeko asmoa zuela jakitean, AEB-k Kuba itsasoz blokeatu zuen. Sobietar itsasontziak iristean elkarren aurka tiro egiteko puntuan egon ziren. Azkenean SESB-k bere itsasontziak erretiratu zituen .

3. Fasea

Tentsio izugarriaberriro

(1963-1973)

1963

- "Telefono gorria" sortu zen.Gaur egun arte iraun duen, Washington eta Moskuren arteko zuzeneko linea bat da. Misilen krisiaren ondoren, bi superpotentziek, bienarteko komunikazio zuzena ezinbestekoa zela gerra nuklear bat sahiesteko ulertu zuten eta horrela "telefono" hau sortu zuten bi presidenteek beraien artean zuzenean hitz egin zezaten.

1964

- AEB-k Hego Vietnamen presentzia militarra areagotu zuen, komunismoaren hedapenaren beldur baitziren.- Brasilgo estatu kolpea. Mendebaldeko blokera sartu zen. (AEB-k babestutako estatu kolpea)

1965

- SESB-k lehen gizakia atera zuen espazio irekira, Vosjod 2 programa espazialean. (Espaziontzitik kanpo)

1968

- Pragako udaberria.Txekoslovakiako presidenteak hainbat aldaketa demokratiko egin zituen. (adb: zentsura kendu edo askatasuna aitortu) SESB-ek zigor moduan armadarekin inbaditu zuen. - AEB-k Vietnamiarren erasoaldi baten hondoren galtzen irten ziren eta gerra irabazi ezin zutela utzi zuten agerian.

Vietnameko gerra

1969

- AEB-k lehenengo gizakia eraman zuen ilargira.

1971

- Bolivian estatu kolpea. Mendebaldeko blokean sartzeko. (AEB-k babestutako estatu kolpea)

- Ekialde urbileko gatazka.Egipto eta Siria Israelen aurka jarri ziren. (Egipto eta Siriak SESB-en babesa eta Israelek AEB-rena) Azkenean Israelek irabaztea lortu zuen. Arabiarrek orduan petroleoaren salmenta eta produkzioa blokeatu zuten, mendebaldeko blokea Israelekin aliatu ez zedin. Honek krisi internazional batera eraman zuen. - Txilen estatu kolpea. Mendebaldeko blokean sartzeko. (AEB-k babestu zuen estatu kolpea)

1973

4. Fasea

Gerra hotza amaitzeko bidea

(1973-1980)

1973

- Europako Segurtasun eta Lankidetza Konferentziaren lehenengo bilera. datu grhiago wikiHelsinkin egin ziren konferentzia batzuk izan ziren, AEB-k, Kanadak, SESB eta Europako herrialde gehienen artekoak izan ziren. Hiru garrantzitsuenak 73-75 urteen artean izan ziren. (nahiz eta aurrerago gehiago egon ez ziren hain garratzitsuak izan)

1975

- Vietnameko gerra amaitu zen.

1976

- Argentinan estatu kolpea. Mendebaldeko blokean sartzeko. (AEB-k babestu zuen estatu kolpea)- Vietnam estatu bakar batean batu ondoren bloke komunistan sartu zen.

1979

- Irango iraultza islamiarra. Iraultza erlijioso honek ordurarteko erregimen diktatoriala kendu eta islamiar errepublika fundamentalista ezarri zuten.Mendebaldeko bloketik irten ziren.- Sobietarrek Afganiastan inbaditzen saiatu zuten.Gerrilleroen erasoak zirela eta Afganistaneko erregimenak SESB-ri eskatu zion laguntza. SESB-ek momentu hori aprobetxatu zuen Afganistan inbaditzeko. 1989-rarte egon ziren inbaditzen saiatzen, azkenean erretiratu ziren arte.

1980

- SESB-ek bere armategi nuklearra nabarmen handitu zuen. - AEB-n Ronald Reagan presidente izendatu zuten. Ronald Reaganek Europan zehar ehunka misil jarriarazi zituen. Gainera "Galaxietako gerra" izeneko Defentsa Estrategikorako Ekimena proposatu zuen baina momentuan ezinezkotzat hartu zuten.

Gerra hotzaren amaiera

5. Fasea

(1980-1991)

1980

- Presidente aldaketarekin batera AEB-ren politika oldarkorra bihurtu zen.- SESB krisialdi sakonago batean sartu zen. Txinarekin etxaitu baitzen eta gainera SESB osatzen zuten herrialde txikietan tentxio politiko handia sortzen ari baitzen. Horretaz gain armategi nuklearra handitzeak diru asko eskatzen zuen.

1985

- SESB-en Mikhail Gorvachov bihurtu zuten buruzagi Honek ainbat erreforma egin zituen, bai politikan, bai ekonomian: Erreforma horiei Perestroika deitu zitzaien. Honen bidez sistema Sozialista berorganizatzen saiatu ziren, nahiz eta puntu batzuetan demokraziara gehiegi urbildu ziren eta jende askoren desadostasuna ekarri zuen.

1987

- Bi potentziek armagabetzea sinatu zuten.

1988

- Karrera espaziala amaitu zen.

1989

- Europako ekialdean zehar manifestaldi baketxuak zabaltzen joan ziren. - Berlingo mugak ireki eta Berlingo harresia bota zuten. - Txinan Tainanmen plazako hilketa gertatu zen Ikasle batzuek demokraziaren alde egindako manifestaldi baketxu batean, txinatar armadak manifestarien kontra su egiteko baimena jaso zuen, eta azkenean hilketa batean amaitu zen.

1990

- Alemania estatu bakar batean batu zen.

1990

- Gorvachovek dimititu egin zuen. - Varsoviako ituna desegin zen eta SESB hainbat estatutan banatuta geratu zen. - Hau hartzen da Gerra Hotzaren amaieratzet.