NO CAMIÑO DE INVERNO POLO BARCO

CAMIÑO DE INVERNO AUDIO GUÍA LUGARES E FLORA DO BARCO CEIP PLURILINGÜE CONDESA DE FENOSA ALUMNADO DE 4º E.PRIMARIA

CAMIÑO DE INVERNO AUDIO GUÍA FLORA DO BARCO

CALA. Nome científico: Zantedeschia aethiopica. A flor de cala é unha das máis utilizadas para ramos e decoración de interiores. Hai diversas variedades : cala etíope, anel etíope, nenúfar, cartucho, flor de pato, flor de xerra e/ou por suposto,alcatraz. É unha herbácea perenne que alcanza unha altura máxima dun metro, e cultívase como planta de xardín ou de interior. As súas flores, poden medir de 4 a 18 cm de longo, e podemos ver que están rodeados dunha bráctea -folla modificada- campaniforme, que normalmente é branca, pero pode ser doutras cores (amarela, azulada). É monoica, o que significa que ten flores femininas e flores masculinas. Ambos están no mesmo piso. Se cultiva tanto en macetas como en xardíns. É unha planta que se debe manter ao aire libre, se é posible, a semisombra, aínda que tolera o sol directo. Tamén se adapta ben á convivencia no interior da casa. A flor de cala é unha planta africana.

Nome científico : Eriobotrya japonica.A néspera é unha árbore froiteira orixinaria de China que non é estraña de ver en cultivos e xardíns de moitos países. É unha árbore froiteira moi apreciada pola súa resistencia ao frío, o que permite gozar dos seus saborosos froitos en climas onde outras froiteiras non adoitan medrar ou apenas prosperan. Pode alcanzar alturas de 10 metros sen dificultade. Caracterízase polas súas pólas, que están orientadas cara abaixo, formando unha coroa redondeada ou en forma de cúpula, e polas súas flores brancas, que se agrupan en panículas e aparecen no outono. Os seus froitos, que nun principio son verdes, vólvense dun laranxa característico e adquiren un sabor doce, que pode ter tons ácidos cando non está o suficientemente maduro.

A Passiflora azul . Nome científico: Passiflora caerulea.

A pasiflora azul , é unha especie de planta trepadora da familia das pasifloráceas que crece silvestre en varios países. Passiflora vén do latín, e significa "flor da paixón". É un escalador leñoso - capaz de ascender ata 15-20 m de altura, se ten árbores ou algún outro elemento dispoñible como soporte. As follas alternan ao longo do talo.A flor, duns 8 cm de diámetro, é complexa. Sobre os cinco sépalos e pétalos de aparencia semellante, superponse unha coroa que se caracteriza por seis estruturas. O froito é unha baga en forma de ovo de cor laranxa que contén numerosas sementes. Este froito é alimento para mamíferos e aves que dispersan as sementes.

Rosa .Nome científico: Rosa grandiflora.O xénero Rosa está formado por un coñecido grupo de arbustos en xeral espiñentos e con flores, principais representantes da familia das Rosaceae. O número de especies ronda as cen, a maioría orixinarias de Asia.Cultívanse como ornamentais pola beleza e fragancia da súa flor; pero tamén para a extracción de aceite esencial, utilizado en perfumería e cosmética, usos medicinais (fitoterapia) e gastronómicos. Hai unha enorme variedade de variedades de rosas (máis de 30.000) de varias hibridacións, e cada ano aparecen outras novas. En canto ás especies de rosas con fins comestibles, destacan a rosa mosqueta, a rosa silvestre e a rosa do castiñeiro. As roseiras clasifícanse en catro grupos: Roseiras silvestres: son as que medran na natureza sen ser cultivadas. Roseiras antigas: son os tipos de roseiras que existían antes de 1867, ano no que apareceu o primeiro Té híbrido. Roseiras modernas: son as roseiras posteriores a 1867 ata hoxe. Outros Tipos : inclue tipos especiais de rosais.

A cardota . Nome científico : Galactites elegans. É unha planta da familia das Asteraceae de orixe e distribución mediterránea. É unha planta herbácea anual, moi espiñenta e que mide ata 1 m de altura. As follas, que poden ser grandes, son alternas. A corola é rosada, lila ou esbrancuxada. A placa apical, de bordo prominente e liso, presenta un nectário central prominente.

A papoula. Nome científico : Papaver rhoeas.É unha planta herbácea da familia das papaveráceas, habitual nos campos cultivados con cereais, tamén se atopa nas beiras das estradas e nas praderías. En galego recibe en galego o nome de mapoula. En Galicia podemos vela no Parque Natural da Serra da Enciña da Lastra (Ourense). A papoula é unha planta anual de aparencia fráxil, o talo é moi fino e peludo, pouco ramificado, ao cortalo sae un xugo leitoso, como as outras durmideiras (Papaver somniferum etc). A súa floración acontece na primavera e no verán, a súa flor é de pétalos vermellos e zume leitoso. Utilizouse tradicionalmente para curar as afeccións do tracto respiratorio como a bronquite ou a tose. A infusión das súas follas tamén se empregou como sedante suave. As súas sementes empréganse como condimento e tamén se cultiva como planta ornamental.

Alfinete Familia: Valerianaceae Xénero: Centranthus Nome binomial 'Centranthus ruber (Centranthus ruber) é unha planta perenne da familia das valerianáceas. Nativa da zona mediterránea, introduciuse en moitas zonas do mundo como planta de xardín pola beleza das súas flores. Medra sobre todo nos valados. As follas verde-grisallas teñen entre 5 e 8 cm de longo. Produce moitas pequenas flores aromáticas, de non máis de 2 cm cada unha, de cor rosa, vermella ou branca. Emprégase tamén como planta medicinal. Tamén recibe os nomes de alfinetes, valeriana vermella. Aínda que é da mesma familia, non pertence ao xénero Valeriana.

10

ErigeronÉ un xénero de plantas herbáceas cunhas 1.500 especies descritas. Delas preto dun terzo pertencentes á familia Asteraceae. É un xénero anual, bienal ou perenne que ten os talos erectos ben ramificados e que se distingue polas súas numerosas flores brancas, lavanda ou rosa e o disco amarelo. Moitas especies son cultivadas como plantas ornamentais.

Erigeron: Nome xenérico derivado das palabras gregas: eri = "cedo" e geron = "home vello", que significa "home vello na primavera", en referencia ás cabezas de semente brancas e a floración temperá de moitas especies.

11

Luceiros. Nome científico: Nigella damascena.Os luceiros, barbas de vello, barbas de ouro, damas do bosque (Nigella damascena) é unha planta anual de xardín, cultivada polas súas flores, que pertence á familia Ranunculaceae. Toda a planta é tóxica. Os seus sépalos - moito máis grandes e coloreados que os seus pétalos - poden ser brancos, rosados, azuis ou violetas claros. Cultivada para a decoración ou arranxos florais, obténdose cores moi variadas e impresionantes. Florece de maio a xullo. É nativa do sur de Europa, propia da zona mediterránea. Medra silvestre en sitios anegados. Cultivada como ornamental, aparece en ocasións asilvestrada en gabias, camiños e zonas alteradas.

CAMIÑO DE INVERNO AUDIO GUÍA LUGARES DO BARCO

13

Camiño de invernoEstrada de inverno cruzando de novo o Sil, a ruta continúa pola primeira rúa á esquerda. Alí comeza o casco histórico, pola rúa San Roque que logo enlaza coa rúa Real, seguindo o coñecido como Camiño Real e que tamén é o trazado do Camiño de Inverno. Discorre paralelo ao río Sil. Nesta volta, xusto á altura da Praza Maior, o visitante é recibido por un mural de Abraldes. A ruta rematará de novo no punto de partida despois de saír da zona vella e enlazar co Malecón.

14

Malecón

En agosto de 1961, o Concello do Barco decidiu iniciar o recheo da parte posterior dun muro que se construíra coa intención de conter as enchentes do Sil, que periodicamente causaban importantes danos, e que o 27 de decembro de 1959 provocaran a caída da ponte de San Fernando. Ese recheo foi o xerme do que se deu en chamar «O Malecón». Para acometer a obra, valorada en 300 000 pesetas da época, a Corporación recorreu ás prestacións persoais e de transporte da cidadanía do Barco e Viloira: tres días de traballo que podían ser substituídos polo pagamento de 40 pesetas por cada día no caso das persoas, 400 no dos camións e 150 no dos carros e motocarros. Ao establecer a liña de edificación, recoñecéronse como edificables as propiedades dedicadas a usos agrarios que lindaban coa zona do recheo. O posterior desenvolvemento urbanístico do Barco estivo marcado por esta obra que foi continuada en sucesivas fases ata a desembocadura do río Mariñán. Hoxe en día, é punto de encontro para a xente da vila. Desde este miradoiro sobre o Sil accédese á praia fluvial, e é escenario de festas, actos culturais ou probas deportivas ao longo de todo o ano.

15

Praza Maior

A praza Maior ábrese ao Sil cun balcón desde o que se divisa o Porto da Barca, antigo punto de embarque para o transporte entre as dúas beiras do río. Cara ao outro lado, contemplamos dous dos edificios senlleiros da zona vella: a igrexa de San Mauro e o Casino Vello. A praza Maior é o lugar máis simbólico do Barco antigo. É un triángulo que ten no seu vértice norte a igrexa de San Mauro e que se abre en dirección sur cara ao río ata desembocar no Camiño Real. Ata a década dos setenta do século xx era o centro da vida social. Nela celebrábanse as feiras do día tres e as festas do Cristo, cos seus bailes e verbenas. Canda as rúas de San Roque e Real, forma a rede urbana inicial do Barco e case a única ata a chegada do ferrocarril en 1883. O edificio máis salientable da praza Maior é o Casino Vello. Alí estaba esta sociedade recreativa ata que nos anos setenta do século xx cambiou a súa sede para o Malecón. Trátase dun edificio de dous andares construído nos primeiros anos do século xx baixo influencias modernistas, con ladrillo visto nas xambas e linteis dos seus quince vans e tres mansardas, que incorpora azulexos na decoración e dez elegantes balcóns de fundición na fachada. A praza Maior sufriu numerosos cambios que modificaron a súa feitura orixinal. Nun deles, o pavimento foi voado sobre a antiga fonte de pedra con lavadoiro que había contra a rúa Real. Aínda hoxe permanece oculta á vista, tapada por un baixo comercial abandonado. A igrexa parroquial de San Mauro ou San Amaro, tal e como hoxe a coñecemos, foi construída en 1927 sobre unha anterior máis pequena e coa planta orientada en sentido contrario á actual. Na igrexa comeza a rúa Escura ou rúa de San Mauro, pola que se baixa cara ao Porto da Barca.

16

Pasarela da Capitana

"As rúas Real, de San Roque e de San Mauro ou Escura forman a zona antiga do Barco, que se foi configurando ao longo da calzada de orixe romana e que era o centro económico e social do Barco e dos arredores. Pola pasarela da Capitana pódese cruzar o río cara a Viloira."

17

Xardíns da Casa Grande

Os jardins da Casa Grande, construída no século XVII e lar da família Quiroga, são singulares e contam com uma entrada de altos bananeiros trazidos da América. Não faltam os loureiros e tampouco o frondoso magnólio, típica árvore nas casas senhoriais tipo pazo da época. A riqueza arbórea deste espaço fica bem demonstrada com a presenza de espécies tanto autóctones como forâneas: Acivro: de folhas verdes escuras e com espinhos, o seu fruto é de cor vermelha intensa, não comestível para os humanos. É frequente na Galiza, especialmente no sotobosque das carvalheiras. Está declarada espécie protegida desde 1984 no território galego. Araucária: de folhas duras e pontiagudas, é originária do Chile e Argentina. Tem pinhões muito energéticos que faziam parte da dieta dos povos pré-colombianos. Árvore do amor: de porte majestoso, atinge os 10 metros de altura. É uma árvore caducifólia cujas folhas têm forma de coração. Na floração adquire uma tonalidade rosada com flores que se assemelham a borboletas. Os pétalos da flor eram usados em tempos passados para adoçar alimentos. Árvore de Júpiter: espécie originária da Coreia, tem longa tradição como ornamental pela sua abundante floração no verão. Carvalho: pode atingir os 40 metros de altura. É o protagonista da floresta galega pela sua necessidade de umidade e sua preferência por solos siliciosos. Sua madeira é de excelente qualidade para construção, carpintaria, marcenaria... Castanheiro das Índias: com flores brancas, pode atingir os 30 metros de altura. Tem propriedades medicinais. Catalpa: de fruto alongado e carnoso, e de madeira muito dura. Cedro do Himalaia: árvore perene de grande altura. Foi introduzida na Europa no século XIX através de Marrocos. Cerejeira japonesa: suas flores rosadas são espetaculares e ornamentam qualquer jardim na primavera. Faias: grande árvore de sombra, de copa ampla, que pode chegar aos 40 metros de altura. Na Galiza está presente nas zonas orientais, onde pode encontrar solos calcários. Sua madeira é valorizada em marcenaria. Freixo: de tronco robusto e casca áspera. Espécie própria de zonas chuvosas ou de ribeira, pois gosta da umidade. Tradicionalmente, sua madeira era muito valorizada para a fabricação de ferramentas agrícolas e instrumentos musicais. Loureiro: muito valorizado para uso medicinal e culinário, suas folhas são muito aromáticas. Conhece-se sua existência na península desde a Idade Antiga. Na Galiza é frequente encontrá-lo nas zonas mais úmidas e de baixa altitude. Magnólia comum: de folha perene e porte imponente, seu tronco pode atingir um metro de perímetro. Originária do leste dos Estados Unidos, é uma das primeiras árvores que povoaram a Terra. Nos jardins ocupa sempre um lugar de destaque. Nespereira do Japão: pequena árvore de 10 metros de altura. Natural da China ou do Japão, onde se cultiva para aproveitar seu fruto. Nogueira ou noz: espécie de grande valor econômico desde há séculos. A noz é um fruto apreciado e de grande valor energético. Também é próprio da região o licor de nozes, feito com o fruto macerado em aguardente. Palmeira canária: originária das ilhas Canárias, resiste bem ao frio, por isso foi introduzida nos jardins galegos com intenção ornamental. Nestes jardins encontramos um parque infantil e outro biosaudável, destinado para a atividade física das pessoas idosas. O arco de acesso desde a avenida de Elena Quiroga está coroado com o escudo de armas da família e no interior podemos admirar obras de arte como a escultura de Manuel Patinha.

18

Praza de Viloira

A praza de Ramón Otero Pedraio é o corazón de Viloira. Nela atopamos a Casa Grande, con máis de catro séculos de historia, e a Casa de Pepiño. Neste punto de encontro celébrase o día 6 de cada mes a feira, na que é obriga tomar unha tapa de polbo.

19

Ponte de San Fernando

No estribo esquerdo da antiga ponte de San Fernando, arrastrada polo río en 1959, sitúase un miradoiro desde o que contemplar lugares senlleiros da vila, como o Porto da Barca, as casas penduradas das rúas Real e de San Roque, ou o Camiño Real, que desemboca no Malecón. Xunto coa inauguración da estrada N-536 (Ponferrada-Ourense), no ano 1902 inaugurouse tamén a ponte de San Fernando e deixou de empregarse a barca do Sil para cruzar o río ata Viloira. Porén, ao final, «o río colle o que é del», e iso sabémolo ben as veciñas e veciños do Barco ao recordar o que ocorreu na riada que o 27 de decembro de 1959 derrubou a ponte de San Fernando, ata ese momento sinal emblemático da vila. Co seu derrubamento, a ponte levou a vida de Manuel Conde o Monfortino, zapateiro da rúa de San Roque que se achegara a ver se o perigo era tanto como dicían. Agustín Isla, veciño de Viloira, salvou a vida polos pelos cando correu ao ver que a ponte caía e que as pernas lle quedaban colgando no baleiro. Durante anos, os restos da antiga ponte ficaron derrubados no Sil, con parte dos seus piares aínda ao descuberto; ata eles nadaba o público infantil e adulto que gozaba do río. Hoxe, daquela ponte só queda o estribo esquerdo, convertido no miradoiro da ponte de San Fernando, que nos permite ter unha perspectiva estupenda das augas do Sil e do núcleo do Barco.

20

Grazas

Algunhas imaxes foron tomadas da Web do Concello do Barco. Así mesmo, para realizar esta investigación o alumnado empregou diferentes páxinas webs: Wikipedia, Concello do Barco. Esta presentación foi realizada con fins unicamente educativos.