English
2º
3º A
3º B
5 anos
1º
5º
6º
3 anos
4 anos
Relixión
4º
Coruñesas con poder
Isabel Zendal
Teresa Herrera
Cigarreiras
Misteiras
Lavandeiras
Lavadoiros na Coruña
Roteiro Teresa Herrera
Roteiro Isabel Zendal
Recoñecemento
Expedición Balmis
Rúa
Hospital da Caridade
Ordes
Nacemento
As misteiras coruñesas
as cigarreiras
fábrica de tabacos da coruña
A Real Fábrica de Tabacos da Coruña, coñecida como a Palloza, foi inaugurada en 1804 e permaneceu en funcionamento durante case 200 anos. Foi a maior fábrica de tabacos de España. Nos seus primeiros anos o empleo era exclusivamente feminino para reducir custos xa que o traballo das mulleres estaba peor remunerado. O número de cigarreiras chegou a ser de 1300 nos primeiros anos, con idades comprendidas entre os 12 e o 21 anos, sendo a maioría etre os 14 e o 17 anos. A pesares das malas condicións de traballo e o baixo salario, a solidaridade entre as traballadoras era a súa seña de identidade, o que se viu reflexado na primeira folga de mulleres o 7 de decembro de 1857, na que as 4000 traballadoras amotináronse , destruíndo a maquinaria nova e tirandoa ao mar, rompendo a caixa forte e destruíndo documentación .Tivo que intervir o exército e 20 mulleres foron detidas e levadas a cadea. No século XX, continuaron coa loita pola melloras das súas condicións laborais, organizándose nun sindicato propio A Unión tabacalera, que exportaron ao resto das fábricas de España.
Roteiro BioCoruña
O ENIL (Espazo Natural de Interese Local) Torre de Hércules é o maior espazo non urbanizable da península coruñesa.
É a zona con maior biodiversidade da cidade con 623 especies diferentes de flora e fauna.
Fauna
Flora
Saxicola rubicola
Chasco común Tarabilla europea
Chac-chac! O seu característico chascado delata a súa presenza. Habitual nos paseos ao redor da Torre de Hércules, póusase confiado nas ramas esperando unha foto.
Discoglossus galganoi
Ra das veigas Sapillo pintojo ibérico
É o único anfibio presente actualmente na contorna da Torre de Hércules, onde aproveita os puntos de auga para criar.
.
Apus apus
Cirro
Vencejo
Pasan meses voando.Durmen coa metade do cerebro mentras a outra permanece en actividade.
Pica pica
Pega Urraca Moi intelixentes. Quédanse coa cara das persoas. Son capaces de abrir noces poñéndoas nos pasos de peóns para evitar atropellos unha vez abertas polo paso das rodas dos coches.
OS NENOS E NENAS DE 4º DE ED. INFANTIL COÑECERON O PULMÓN DE CORUÑA. O ROTEIRO POR UNHA DOS LUGARES MÁIS IMPORTANTES DA NOSA CIDADE
BARRIO DE ELVIÑA
10
15
16
13
12
14
11
HEROÍNAS DA CORUÑA
O alumnado de 2º de Educación Primaria escolleu para este curso 2023-2024 coñecer ás Heroínas da Coruña. Mulleres importantes da cidade que tiveron gran relevancia na nosa historia. Esta escolla motivou seguir pescudando sobre a nosa cidade o que nos levou a visitar e coñecer a contorna, museos, monumentos... No mapa poderedes ver parte dos traballos deste curso e o moito que aprendemos sobre onde vivimos. Este mapa, consta de dous roteiros: Roteiro Heroínas Roteiro Coñecemos a cidade
Roteiro parque escultórico entorno da Torre de Hércules 3ºA
ROTEIRO POLA TORRE DE HÉRCULES
3 anos
AQUARIUM FINISTERRAE
Menhires
Manolo Paz
Son doce menhires en círculo, marcando os puntos cardinales.
O MURAL
Hidra de Lerna
Fidel Goás Mendes
A hidra era un monstro mariño, cuxas múltiples cabezas podían rexenerarse.
HOTEL FINISTERRE Neste afamado hotel da cidade expuxo Lugrís moitas das súas obras.
BARRIO DE MONTE ALTOENTROIDO CHOQUEIRO
A COIRAZA DO ORZÁN A coiraza do Orzán foi un lugar especial para Lugrís, aquí acudía nos días de treboadas para velo mar e imaxinas os seus cadros.
Observación da Ra das Veigas e os seus cágados no entorno da Torre de Hércules
Carlod III
Pablo Serrano
Carlos III responsable da rehabilitación da Torre.
DÍA DE ROTEIRO13 de xuño de 2024
CRECEMENTO
NO NOSO BARRIO HAI DÚAS ESCOLAS. ALGÚNS DE NÓS FOMOS A ELAS. PASOU MOITO TEMPO DENDE ENTÓN E AGORA SABEMOS FACER MOITAS COUSAS.
MONUMENTO AOS SURFEIR@S
Gardiáns
Soledad Penalta
Representan as tres cabezas de Xerión.
Hércules na nave dos argounautas
Gonzalo Viana
Representa a Hércules na nave dos argonautas en busca do Vélaro de Ouro.
ESTADIO DE RIAZOR
PRAZA DE PONTEVEDRAPOMBA DE PICASSO
Menhir
Ramón Miranda
É un menhir con cinco caras esculpidas. Representan aso pobos do mar dos cinco continentes.
CULTURA
NA BIBLIOTECA DO BARRIO HAI MOITÍSIMOS CONTOS. FOMOS DE VISITA A UNHA BIBLIOTECA E DESCOBRIMOS MOITOS CONTOS. ESTE É UN DOS NOSOS FAVORITOS.
Caronte
Ramón Conde
Caronte era o barqueiro do Hades, a cambio dunha moéda, levaba as almas das persoas. Leva na súa barca a Hércules cando ten que loitar con can Cervero.
Ara Solis
Silveiro Rivas
Simbolo de tránsito entre a luz e a oscuridade. Fai referencia á existencia dun mítico altar adicado ao Sol.
Unha especie invasora ameaza a contorna da Torre. Atoparedes resto dela no roteiro pola Torre?
O CARAMANCHÓN
Na Rúa Caramanchón, que desapareceu coa urbanización da praza de Pontevedra, Lugrís tivo o terceiro e derradeiro estudio na Coruña. Estaba preto de Lugares trascendentáis: a casa da súa nai, o bar Borrazás e a Coiraza do Orzán.
Malva
Herba namoreira
Barbas de raposo
Malva silvestris
Armeria marítima
Cuscuta ephitymun
A malva ten unha simbiose co chinche das malvas. Axúdalle a dispersar as súas sementes.
Parasita e invade ao toxo que atopamos por toda a zona.
Mellor namorarse da súa beleza e contribuir a súa conservación.
Rúa Rego de auga 9
Lugrís sempre contaba que nacera en dous sitios diferentes, no Rego de auga e na Rúa Panadeiras. Pero realmente naceu no Rego de auga, como indica a súa partida de nacemento.
Aquí máis información sobre Lugrís
Combate entre Hércules e Xerión
Tim Behrens
É un estanque que representa en forma de labirinto a loita de Hércules contra Xerión,
SAÚDE
NO BARRIO HAI FARMACIAS E CENTRO DE SAÚDE. ALI PODEDES VER O CARTEL QUE FIXEMOS CON CONSELLOS PARA ESTAR SAUDABLE E FORTE. QUEREDES ESCOITAR OS NOSOS CONSELLOS?
Cascarilleiros
Os coruñeses recibimos o alcume de
cascarilleiros, debido ó elevado consumo
de cascarilla de cacao que había na cidade
dende o século XIX
A LAGOA DE EIRÍS
MUSEO DE BELAS ARTES Na exposición permanente deste Museo hai varias obras do artista.
4º pRIMARIA
FEITO POR
RÚA DA ESTRELA Na actual Taberna da Mundiña, antiguo bar León, consérvanse dous anacos do antigo mural que alí pintara Lugrís.
CEIP SALGADO TORRES
E se a lenda de Hércules e a Torre non foi como nos contaron...?Aquí tedes outra versión.
RÚA SANTO ANDRÉNesta rúa estaba a casa da nai do artista onde él pasou os últimos anos que viviu na Coruña ata que moreeu a súa muller.
Ártabros
Arturo Andrade
Son un guerreiro, unha muller e un mariñeiro. Os tres representantes do pobo ártabro.
Casa das Palabras
Antigo Cemiterio Mouro
Foi cemiterio musulmán e hoxe en día nas suas paredes ten textos en varios idiomas sobre A Coruña
PRAIAS DE RIAZOR E ORZÁNNOITE DE SAN XOÁN
RÚA OLMOS Diante do antigo Restaurante Fornos, onde se atopan en moi mal estado varios murais de Lugris, fixemos unha pegada de carteis e limos un manifesto para que se conserven as pinturas nese local.
CRECEMENTO
NO NOSO BARRIO HAI DÚAS ESCOLAS. ALGÚNS DE NÓS FOMOS A ELAS. PASOU MOITO TEMPO DENDÊ ENTÓN E AGORA SABEMOS FACER MOITAS COUSAS.
ENTRETEMENTO
OS PARQUES É O SITIO MÁIS IMPORTANTE PARA NÓS. XA POSTOS A IMAXINAR.. COMO SERÍA UN PARQUE PERFECTO?
Monumento aos fusilados
Isaac Díaz Pardo
Monumento adicado ás victimas da Guerra Civil fusilados no Campo da Rata.
XIGANTE XERIÓNBREOGÁN
XARDÍN DE SAN CARLOS Este é un lugar moi importante na vida de Lugrís porque aquí coñeceu ao que sería o seu gran amigo Antón Avilés de Taramancos, e donde mostra a súa gran capacidade memorística recitando de memoria o poema de Rosaía a Sir John Moore que se atopa na tumba do General Inglés.
Copa do Sol
Pepe Galán
É unha nave na que o astro viaxa cada noite ata Poñente e na que viaxou Hércules para vir eiquí.
Rosa dos ventos
Tono Correa Corredoira
Ás oito agullas indican os puntos cardinais e identifican ás nacións celtas.
Breogán
Xosé Cid
Breogán ero o caudillo celta, a quen se lle atribúe a fundación da cidade da Coruña.
RÚA MANTELERÍA Neste lugar da Rúa Mantelería Lugrís tivo o seu primeiro obradoiro, moi preto de todo o bule bule da zona de viñops.
O PARQUE SANTA MARGARIDA É O PULMÓN DA NOSA CIDADE.
TORRE DE HÉRCULES
MILLENIUM
ORIENTACIÓN
AO NORTE DO NOSO COLE ESTÁ A ESTACIÓN DO TREN. TEN UNHA VIDREIRA MOI CHULA DE MOITAS CORES. COÑÉCELA?
RÚA REAL No lugar que ocupa hoxe unha tenda Tiger, estivo o mural máis grande que fixo Lugrís. Orixinariamente foi feito para unha oficina bancaria que posteriormente convertiuse na cafetería Vechio. Hoxe en día atópase na OP de Abanca na Rúa Olmos.
PRAZA DE MARÍA PITA
OS XARDÍNS DE MÉNDEZ NÚÑEZ
O PARQUE SANTA MARGARIDA HAI QUE MANTELO LIMPO. É IMPORTANTE!!
O PARQUE SANTA MARGARIDA AGOCHA GRANDES SEGREDOS E MISTERIOS
Caracola
Moncho Amigo
É a cuncha dun enorme molusco con forma de corno da abundancia.
O COMEZO DO ROTEIRO
Coa chegada de tremenda noticia, comeza o noso roteiro. As paxariñas nersitan un respiro dos coches e da contaminación. Xuntos imos a coñecer moitas das cousas interesantes que ten o noso barrio.
PORTO E LONXA
SEGURIDADE
NO NOSO BARRIO TEMOS MOITAS SINAIS E SEMÁFOROS. HAI QUE IR CON COIDADO POLA RÚA... ESTOS SON OS NOSOS CONSELLOS.
CASTELO DE SAN ANTÓN
OBELISCO
O PARQUE SANTA MARGARIDA É UNHA FONTE DE APRENDIZAXE
Guitarra
Pablo Serrano
Esta escultura é unha homenaxe aos anos que viviu Pablo Picasso na Coruña
PRAZA DA CORMELANA Lugar do 2º Obradoiro de Urbano Lugrís na cidade.
Roteiros na Coruña
Ana
Created on May 16, 2024
Start designing with a free template
Discover more than 1500 professional designs like these:
View
Discover Your AI Assistant
View
Urban Illustrated Presentation
View
Geographical Challenge: Drag to the map
View
Decisions and Behaviors in the Workplace
View
Tangram Game
View
Process Flow: Corporate Recruitment
View
Weekly Corporate Challenge
Explore all templates
Transcript
English
2º
3º A
3º B
5 anos
1º
5º
6º
3 anos
4 anos
Relixión
4º
Coruñesas con poder
Isabel Zendal
Teresa Herrera
Cigarreiras
Misteiras
Lavandeiras
Lavadoiros na Coruña
Roteiro Teresa Herrera
Roteiro Isabel Zendal
Recoñecemento
Expedición Balmis
Rúa
Hospital da Caridade
Ordes
Nacemento
As misteiras coruñesas
as cigarreiras
fábrica de tabacos da coruña
A Real Fábrica de Tabacos da Coruña, coñecida como a Palloza, foi inaugurada en 1804 e permaneceu en funcionamento durante case 200 anos. Foi a maior fábrica de tabacos de España. Nos seus primeiros anos o empleo era exclusivamente feminino para reducir custos xa que o traballo das mulleres estaba peor remunerado. O número de cigarreiras chegou a ser de 1300 nos primeiros anos, con idades comprendidas entre os 12 e o 21 anos, sendo a maioría etre os 14 e o 17 anos. A pesares das malas condicións de traballo e o baixo salario, a solidaridade entre as traballadoras era a súa seña de identidade, o que se viu reflexado na primeira folga de mulleres o 7 de decembro de 1857, na que as 4000 traballadoras amotináronse , destruíndo a maquinaria nova e tirandoa ao mar, rompendo a caixa forte e destruíndo documentación .Tivo que intervir o exército e 20 mulleres foron detidas e levadas a cadea. No século XX, continuaron coa loita pola melloras das súas condicións laborais, organizándose nun sindicato propio A Unión tabacalera, que exportaron ao resto das fábricas de España.
Roteiro BioCoruña
O ENIL (Espazo Natural de Interese Local) Torre de Hércules é o maior espazo non urbanizable da península coruñesa. É a zona con maior biodiversidade da cidade con 623 especies diferentes de flora e fauna.
Fauna
Flora
Saxicola rubicola Chasco común Tarabilla europea Chac-chac! O seu característico chascado delata a súa presenza. Habitual nos paseos ao redor da Torre de Hércules, póusase confiado nas ramas esperando unha foto.
Discoglossus galganoi Ra das veigas Sapillo pintojo ibérico É o único anfibio presente actualmente na contorna da Torre de Hércules, onde aproveita os puntos de auga para criar. .
Apus apus Cirro Vencejo Pasan meses voando.Durmen coa metade do cerebro mentras a outra permanece en actividade.
Pica pica Pega Urraca Moi intelixentes. Quédanse coa cara das persoas. Son capaces de abrir noces poñéndoas nos pasos de peóns para evitar atropellos unha vez abertas polo paso das rodas dos coches.
OS NENOS E NENAS DE 4º DE ED. INFANTIL COÑECERON O PULMÓN DE CORUÑA. O ROTEIRO POR UNHA DOS LUGARES MÁIS IMPORTANTES DA NOSA CIDADE
BARRIO DE ELVIÑA
10
15
16
13
12
14
11
HEROÍNAS DA CORUÑA
O alumnado de 2º de Educación Primaria escolleu para este curso 2023-2024 coñecer ás Heroínas da Coruña. Mulleres importantes da cidade que tiveron gran relevancia na nosa historia. Esta escolla motivou seguir pescudando sobre a nosa cidade o que nos levou a visitar e coñecer a contorna, museos, monumentos... No mapa poderedes ver parte dos traballos deste curso e o moito que aprendemos sobre onde vivimos. Este mapa, consta de dous roteiros: Roteiro Heroínas Roteiro Coñecemos a cidade
Roteiro parque escultórico entorno da Torre de Hércules 3ºA
ROTEIRO POLA TORRE DE HÉRCULES
3 anos
AQUARIUM FINISTERRAE
Menhires
Manolo Paz
Son doce menhires en círculo, marcando os puntos cardinales.
O MURAL
Hidra de Lerna
Fidel Goás Mendes
A hidra era un monstro mariño, cuxas múltiples cabezas podían rexenerarse.
HOTEL FINISTERRE Neste afamado hotel da cidade expuxo Lugrís moitas das súas obras.
BARRIO DE MONTE ALTOENTROIDO CHOQUEIRO
A COIRAZA DO ORZÁN A coiraza do Orzán foi un lugar especial para Lugrís, aquí acudía nos días de treboadas para velo mar e imaxinas os seus cadros.
Observación da Ra das Veigas e os seus cágados no entorno da Torre de Hércules
Carlod III
Pablo Serrano
Carlos III responsable da rehabilitación da Torre.
DÍA DE ROTEIRO13 de xuño de 2024
CRECEMENTO
NO NOSO BARRIO HAI DÚAS ESCOLAS. ALGÚNS DE NÓS FOMOS A ELAS. PASOU MOITO TEMPO DENDE ENTÓN E AGORA SABEMOS FACER MOITAS COUSAS.
MONUMENTO AOS SURFEIR@S
Gardiáns
Soledad Penalta
Representan as tres cabezas de Xerión.
Hércules na nave dos argounautas
Gonzalo Viana
Representa a Hércules na nave dos argonautas en busca do Vélaro de Ouro.
ESTADIO DE RIAZOR
PRAZA DE PONTEVEDRAPOMBA DE PICASSO
Menhir
Ramón Miranda
É un menhir con cinco caras esculpidas. Representan aso pobos do mar dos cinco continentes.
CULTURA
NA BIBLIOTECA DO BARRIO HAI MOITÍSIMOS CONTOS. FOMOS DE VISITA A UNHA BIBLIOTECA E DESCOBRIMOS MOITOS CONTOS. ESTE É UN DOS NOSOS FAVORITOS.
Caronte
Ramón Conde
Caronte era o barqueiro do Hades, a cambio dunha moéda, levaba as almas das persoas. Leva na súa barca a Hércules cando ten que loitar con can Cervero.
Ara Solis
Silveiro Rivas
Simbolo de tránsito entre a luz e a oscuridade. Fai referencia á existencia dun mítico altar adicado ao Sol.
Unha especie invasora ameaza a contorna da Torre. Atoparedes resto dela no roteiro pola Torre?
O CARAMANCHÓN
Na Rúa Caramanchón, que desapareceu coa urbanización da praza de Pontevedra, Lugrís tivo o terceiro e derradeiro estudio na Coruña. Estaba preto de Lugares trascendentáis: a casa da súa nai, o bar Borrazás e a Coiraza do Orzán.
Malva
Herba namoreira
Barbas de raposo
Malva silvestris
Armeria marítima
Cuscuta ephitymun
A malva ten unha simbiose co chinche das malvas. Axúdalle a dispersar as súas sementes.
Parasita e invade ao toxo que atopamos por toda a zona.
Mellor namorarse da súa beleza e contribuir a súa conservación.
Rúa Rego de auga 9
Lugrís sempre contaba que nacera en dous sitios diferentes, no Rego de auga e na Rúa Panadeiras. Pero realmente naceu no Rego de auga, como indica a súa partida de nacemento.
Aquí máis información sobre Lugrís
Combate entre Hércules e Xerión
Tim Behrens
É un estanque que representa en forma de labirinto a loita de Hércules contra Xerión,
SAÚDE
NO BARRIO HAI FARMACIAS E CENTRO DE SAÚDE. ALI PODEDES VER O CARTEL QUE FIXEMOS CON CONSELLOS PARA ESTAR SAUDABLE E FORTE. QUEREDES ESCOITAR OS NOSOS CONSELLOS?
Cascarilleiros
Os coruñeses recibimos o alcume de cascarilleiros, debido ó elevado consumo de cascarilla de cacao que había na cidade dende o século XIX
A LAGOA DE EIRÍS
MUSEO DE BELAS ARTES Na exposición permanente deste Museo hai varias obras do artista.
4º pRIMARIA
FEITO POR
RÚA DA ESTRELA Na actual Taberna da Mundiña, antiguo bar León, consérvanse dous anacos do antigo mural que alí pintara Lugrís.
CEIP SALGADO TORRES
E se a lenda de Hércules e a Torre non foi como nos contaron...?Aquí tedes outra versión.
RÚA SANTO ANDRÉNesta rúa estaba a casa da nai do artista onde él pasou os últimos anos que viviu na Coruña ata que moreeu a súa muller.
Ártabros
Arturo Andrade
Son un guerreiro, unha muller e un mariñeiro. Os tres representantes do pobo ártabro.
Casa das Palabras
Antigo Cemiterio Mouro
Foi cemiterio musulmán e hoxe en día nas suas paredes ten textos en varios idiomas sobre A Coruña
PRAIAS DE RIAZOR E ORZÁNNOITE DE SAN XOÁN
RÚA OLMOS Diante do antigo Restaurante Fornos, onde se atopan en moi mal estado varios murais de Lugris, fixemos unha pegada de carteis e limos un manifesto para que se conserven as pinturas nese local.
CRECEMENTO
NO NOSO BARRIO HAI DÚAS ESCOLAS. ALGÚNS DE NÓS FOMOS A ELAS. PASOU MOITO TEMPO DENDÊ ENTÓN E AGORA SABEMOS FACER MOITAS COUSAS.
ENTRETEMENTO
OS PARQUES É O SITIO MÁIS IMPORTANTE PARA NÓS. XA POSTOS A IMAXINAR.. COMO SERÍA UN PARQUE PERFECTO?
Monumento aos fusilados
Isaac Díaz Pardo
Monumento adicado ás victimas da Guerra Civil fusilados no Campo da Rata.
XIGANTE XERIÓNBREOGÁN
XARDÍN DE SAN CARLOS Este é un lugar moi importante na vida de Lugrís porque aquí coñeceu ao que sería o seu gran amigo Antón Avilés de Taramancos, e donde mostra a súa gran capacidade memorística recitando de memoria o poema de Rosaía a Sir John Moore que se atopa na tumba do General Inglés.
Copa do Sol
Pepe Galán
É unha nave na que o astro viaxa cada noite ata Poñente e na que viaxou Hércules para vir eiquí.
Rosa dos ventos
Tono Correa Corredoira
Ás oito agullas indican os puntos cardinais e identifican ás nacións celtas.
Breogán
Xosé Cid
Breogán ero o caudillo celta, a quen se lle atribúe a fundación da cidade da Coruña.
RÚA MANTELERÍA Neste lugar da Rúa Mantelería Lugrís tivo o seu primeiro obradoiro, moi preto de todo o bule bule da zona de viñops.
O PARQUE SANTA MARGARIDA É O PULMÓN DA NOSA CIDADE.
TORRE DE HÉRCULES
MILLENIUM
ORIENTACIÓN
AO NORTE DO NOSO COLE ESTÁ A ESTACIÓN DO TREN. TEN UNHA VIDREIRA MOI CHULA DE MOITAS CORES. COÑÉCELA?
RÚA REAL No lugar que ocupa hoxe unha tenda Tiger, estivo o mural máis grande que fixo Lugrís. Orixinariamente foi feito para unha oficina bancaria que posteriormente convertiuse na cafetería Vechio. Hoxe en día atópase na OP de Abanca na Rúa Olmos.
PRAZA DE MARÍA PITA
OS XARDÍNS DE MÉNDEZ NÚÑEZ
O PARQUE SANTA MARGARIDA HAI QUE MANTELO LIMPO. É IMPORTANTE!!
O PARQUE SANTA MARGARIDA AGOCHA GRANDES SEGREDOS E MISTERIOS
Caracola
Moncho Amigo
É a cuncha dun enorme molusco con forma de corno da abundancia.
O COMEZO DO ROTEIRO
Coa chegada de tremenda noticia, comeza o noso roteiro. As paxariñas nersitan un respiro dos coches e da contaminación. Xuntos imos a coñecer moitas das cousas interesantes que ten o noso barrio.
PORTO E LONXA
SEGURIDADE
NO NOSO BARRIO TEMOS MOITAS SINAIS E SEMÁFOROS. HAI QUE IR CON COIDADO POLA RÚA... ESTOS SON OS NOSOS CONSELLOS.
CASTELO DE SAN ANTÓN
OBELISCO
O PARQUE SANTA MARGARIDA É UNHA FONTE DE APRENDIZAXE
Guitarra
Pablo Serrano
Esta escultura é unha homenaxe aos anos que viviu Pablo Picasso na Coruña
PRAZA DA CORMELANA Lugar do 2º Obradoiro de Urbano Lugrís na cidade.