Want to create interactive content? It’s easy in Genially!

Gako dikotomikoa eta bioaniztasun gordailuak

Maialen Sistiaga

Created on March 21, 2024

Start designing with a free template

Discover more than 1500 professional designs like these:

Adventure Breakout

Team Building Mission Escape Game

Onboarding Escape Game

Christmas Escape Room

Flags Challenge

Museum Escape Room

Education Escape Room

Explore all templates

Bizidunak salbatzeko misioa

Uholde unibertsala

Hasi

2. Proiektuan klima aldaketaren gaia landu dugu. Zein ondorio uste duzu dituela klima aldaketak?

Klimak eragin zuzena du paisaiak, eta baldintza horien arabera, leku bakoitzean bizidun batzuk Edo beste aurkitu ahal izango dira: BIOMAK

Demagun uholde unibertsala datorrela klima aldaketaren ondorioz (mundu mailako DANA bat). Noe bezalako arka bat bazenu... zein bizidun salbatuko zenuke?

Uste duzue, gaur egun egin daitekeela Noeren arka moduko bat?

Eta zer behar izango lukete bizidun horiek biziraun ahal izateko?

Beraz, badakigu bizidun guztiek behar batzuk dituztela bizitzeko: BIZI FUNTZIOAK 1) Ugalketa funtzioa: Ugal daiteke eta, hori egitean, informazioa transferitzen du 2) Harreman edo erlazio funtzioa: Estimuluak jasotzen ditu ingurunetik eta erantzuten du 3) Nutrizio funtzioa: Materia eta energia trukatzen ditu ingurunearekin eta aldatu egiten du

01. Ugalketa funtzioa (beraien kabuz)

Zer da? Ondorengoak edukitzea eta, hori egitean, informazioa trasmititzea

02. Erlazio funtzioa

Zer da? Inguruneko kinadak somatu eta haiei erantzutea

Landareek eguzki erradiazioari eta tenperaturari erantzuten diote

Protozoo fotosintetizatzaileak argiruntz mugitzen dira

Negua iristen denean animalia askok hibernatu egiten dute

03. Nutrizio funtzioa

Zer da? Organismoek hartzen dituzten elikagaiak eta bestelako substantzia guztiak jaso, eraldatu, barneratu eta ondoren hondakinak kanporatzeko burutzen diren prozesuen multzoa. Organismoak bere funtzionamendurako behar dituen elikagaien hartze, digeritze, garraiatze eta asimilatze prozesuen multzoa ere izan liteke nutrizioaren definizioa. Beste era batera esanda: Organismo eta ingurunearen arteko energia eta materia trukea (metabolismoa)

AUTOTROFOA = molekula inorganiko sinpleak erabilita bere molekula organiko propioak sintetizatzeko gai den izaki biziduna; euren karbono-iturri nagusia karbono dioxidoa (CO2) izaten da.

HETEROTROFOA = molekula inorganiko sinpleak erabilita bere molekula organiko propioak sintetizatzeko gai ez den izaki biziduna. Hau horrela izanik, beste izaki bizidunengandik elikatu beharko da euren biomolekulak erabiliz prozesu metaboliko propioetan erabili ahal izateko, hau da, energia eta behar duen materia lortzeko

Baina nahikoa da hiru bizi funtzioak betetzearekin, biziduna izateko? Zer dute komunean zuek salbatutako bizidunek? Hau da, zerk egiten ditu "bizidun"?

Nola sortu zen bizitza?

Zientzialari gehienek uste dute bizia Lurrean sortu zela, bizirik ez zuen materiatik abiatuz Baina lehen materia bizigabe horietako osagai batzuk, espaziotik etorri zirela.

Nola sortu zen bizitza?

Beraz, zer dute komunean zuok salbatutako bizidunak, bizi-funtzioak betetzeaz aparte?

Bizidunen unitate garrantzitsuena ZELULA da (gure adreiluen antzekoa). Bai bizidunok, bai gure ZELULA bakoitzak, BIZI FUNTZIOAK betetzen ditu

Horren arabera honela sailkatzen ditugu:

Zelula bakarrak: Zelula bakarrez osatuta daudenak
Zianobakterioak
Arkeobakterioak
Protozooak
Chromista batzuk
Onddo batzuk (legamia)

Zelulanitzak: Hainbat zelulaz osatuta daudenak
Chromista batzuk
Onddo gehienak
Landareak
Animaliak

Horren arabera honela sailkatzen ditugu:

Prolariotoak Material genetikoa zelulan zehar sakabanatuta dutenak
Zianobakterioak
Arkeobakterioak

Eukariotoak Zelula barnean material genetikoa bildua eta babestua dute (nukleoan) eta beste organulu batzuk ere badituzte (zelula mintzaz inguratuta)
Animaliak, landareak, onddoak, protozooak eta kromistak

Lehen zelula mota zein izango dela uste duzue, prokariotoa ala eukariotoa? Heterotrofoa ala autotrofoa? Zergatik?

Ondoren, ia 3.000 milioi urtetan zehar, bakarrik bakterioak bizi izan ziren!! Lehen eukariotoak duela 1.800 milioi urte agertu ziren

Lehenengo bakterioak heterotrofoak eta anaerobioak ziren: inguruneko molekula organikoez elikatzen ziren (heterotrofoak) eta oxigenorik gabeko inguru batean bizi ziren (anaerobioak). Ezin zituzten beraien elikagaiak sortu

Gehiegi ugaritu zirenean, elikagai gabe geratu eta autotrofo bilakatu ziren (lehen zianobakterioak)

Bakterio fotosintetizatzaileak oxigenoa ekoizten hasi ziren, eta anaerobioak ziren izaki bizidun asko hil ziren

Eta duela 1.800 milioi urte inguru zelula EUKARIOTOAK agertu ziren, nola?

Sarrera

Misioak

Zein dira zuok salbatutako bizidunak?

Sarrera

Misioak

Bizidun horiekin batera, beste bizidunen bat salbatu duzuela uste duzue?

Giza mikrobioma osasuntsu batean, 10.000 espezie daude! Eta behi batean, adibidez, 40.000 espezie!

Gehiago jakiteko

Sarrera

Misioak

Beraz, munduko bioaniztasunaren zein portzentaia salbatu duzue?

Egun, 1,5 milioi bizidun eukarioto deskribatu dira (PLoS Biology, 9 (8) e1001127), nahiz eta hainbat ikerketek 10 milioi espezie iradoki. Bakteriak eta arkeak, aldiz, 400.000-1 milioi direla iradoki.

Gehiago jakiteko

MISIOAK

Sarrera

Misioak

Code

Aukeratu misioak

Sailkapena

Start

Pertsonaiak

Start

Kontsumo jasangarri

Start

Hasiera

Misioak

Kodea

Pertsonaiak

Goazen jolas bat egitera… - Gako DI-kotomikoa denez, galderak “EZ”/”BAI” erantzuteko modukoak izan behar dira. - Zein galdera egin behar ditugu organismoaren identifikazio zuzenera iristeko? - Zerrendatu galdera horiek (sailkapenerako irizpideak izango dira!) eta jolastu!

GOAZEN

The planet is in your hands 👐, enter the code and you can save it 🌍

Introduce la contraseña

Misioak

Kodea

Hasiera

Kontsumo jasangarria

Gizakiak Lurraren baliabideak ustiatzen ditu bizi funtzioak betetzeko. Baina kontsumo hori jasangarria izan beharko litzateke, hau da, etorkizuneko belaunaldiek beren beharrak ase ahal izatea arriskuan jarri gabe egungo beharrak asetzen dituen garapena

ZUENA?

Salbatu dituzuen espezieen bidez, kontsumo jasangarri bat egiten ari zaretela uste duzue?

Hemen dituzue salbatutako espezie batzuk:

Hasiera

Misioak

Code

Bizidunen sailkapena: eskema dikotomikoak

Eskema dikotomiko bat tresna zientifiko garrantzitsu bat da, hainbat organismo identifikatzeko erabiltzen dena, organismoaren ezaugarrietan oinarrituta. Eskema horietako gehienak formatu dikotomikoan sortzen dira.

Ikusi Ibaialdeko gako dikotomikoa

GOAZEN

GAKO DIKOTOMIKOAK

Dikotomikoak literalki bi zatitan banatzea esan nahi du ezaugarrietan oinarrituta. Gako dikotomikoak baieztapen sorta bat dira, bi aukera ematen dizkie erabiltzaileei organismoa behar bezala identifikatzeko, eta amaieran erabiltzaileak identifikazio zuzenera eramango dituzte. Gako dikotomiko bat erabiltzeko, norberak behaketa eta ohar zehatzak egiteko eta jarraibideak arretaz jarraitzeko aukera izan behar du.Gako mota hori erabiltzea ez da zaila, baina zentzu handiagoa du ikasleek erabili aurretik gako bat egiteko prozesuari ekiten diotenean. LHtik has gaitezke lantzen (nahi izanez gero, arruntak diren eguneroko objektuak edo pertsonak sailkatzearekin has gaitezke)

GAKO DIKOTOMIKOA

Ikasketa emaitza: ezaugarri ezberdinetan oinarritutako gako dikotomikoa sortzeko gai naiz.

Erantzun beharreko galderak: zein ezaugarri mota erabili behar da organismo bat ondo sailkatzeko?

Correct

GAKO DIKOTOMIKOAK

Zorionak!

Lortu duzu Bobedako giltza

SEGI JOLAASTEN

Hasiera

Misioak

Kodea

Hazien Bobeda Globala

Hazien Bobeda Globala mundu osoko milaka labore-landareren haziak biltzen dituen biltegi bat da. Planetako hazi guztien "segurtasun-kopia" moduko bat gordetzea da helburua. Horrela, hondamendi baten aurrean, laboreen biodibertsitatea salbu egongo da.