Newtonen legeak

Isaac Newton eta bere legeak

Sofia Ruiz 2.D

¡Vamos!

Aurkibidea

2. Zergatik da garrantzitsua fisikaren alorrean?

3. Grabitazio unibertsalaren legea

1. Nor da Newton?

5. Newtonen mugimenduaren legeak

4. Mugimenduaren legeak ezagutu baino lehen...

Nor da Newton?

Isaac Newton fisikaria, teologoa, filosofoa, asmatzailea, alkimista eta matematikari ingelesa izan zen, askoren ustez historiako zientzialari garrantzitsuena. Iraultza Zientifikoko figurarik garrantzitsuena zen, bere hiru higidura legeengatik eta grabitazio unibertsalaren legearengatik.

1942ko abenduaren 25ean jaio zen.

+ info

Zergatik da garrantsitsua fisikaren alorrean?

Newton fisikaren alorrean oso garrantsitsua izan zen grabitatearen eta higiduraren legeak aurkitu zituelako, kalkulu infinitesimala asmatu zuelako eta munduari buruzko gure ikuspegi arrazionala moldatzen lagundu zuelako.

Grabitazio unibertsalaren legea

Nola aurkitu zen?

1666an gertatu zen, eta esaten da Newton sagarrondo baten itzalpean eserita zegoela fruitu bat zuhaitzetik erori zenean. Momentu horretan, sagarra zergatik lurrarekiko perpendikularki erortzen zelako berari galdetu zion, eta ez gorantz edo alde batera.

Zertaz doa lege horrek?

Legeak azaldu zuen, masa duten objektu guztiek elkar erakartzen dute beren masen biderkadurarekiko zuzenki proportzionala den indarrarekin, eta horri grabitazio unibertsalaren legea esaten zaio. Horrek esan nahi du objektu baten masa zenbat eta handiagoa izan, orduan eta erakarpen handiagoa izango duela lurrarekiko.

Nola egiaztatu ahal dugu?

Masa desberdineko bi objektu airera botaz egiazta dezakegu. Objektuak airera botatzean, ikusiko dugu objekturik astunena indar handiagoz erakarriko dela eta lehenago eroriko dela.

Mugimenduaren Legeak ezagutu baino lehen...

Legeak ezagutu baino lehen, zientzialari ingelesaren teoriei zentzua ematen dieten funtsezko hiru kontzeptu ezagutu behar ditugu:

MUGIMENDUA

AZELERAZIOA

INDARRA

Newtonen legeak edo Newtonen mugimenduaren legeak

Newtonen bigarren legea edo dinamikaren funtsezko legea

Newtonen lehen legea edo inertzia-legea

Newtonen hirugarren legea edo ekintza- eta erreakzio-printzipioa

¡Eskerrik asko!

Newtonen lehen legea edo inertzia-legea

Gorputz orok bere atseden-egoera edo mugimendu uniforme eta zuzena gordeko du, non eta ez duen bere egoera aldatu behar bere gainean inprimatutako indarrengatik.

Hau da, lege honek ezartzen du gorputz bat geldirik badago, horrela geratuko da indarra aplikatu arte. Adibidez, zelaian dagoen pilota ez da mugituko ostikoa eman arte.

Newtonen bigarren legea edo dinamikaren funtsezko legea

Indar batek objektu bati eragiten dionean, objektu hori mugimenduan jartzen da, azeleratu, dezeleratu edo haren ibilbidea aldatzen du.

Adibidez, kaxa bat aurrerantz tira egiten badugu, azelerazio konkretu batekin mugituko da, baina, hain zuzen, azelerazioak erabiltzen ari garen indarraren noranzko bera izango da, eta indar handiagoa erabiltzen badugu, berriz, azelerazio handiagoa izango dugu. Bi kaxa mugitu nahi baditugu, masa desberdinetakoak, eta bietan indar bera erabiltzen badugu, kaxa txikienak handienak baino azelerazio handiagoa izango du, masa handiagokoak gehiago mugitzea kostatuko duelako.

'URRATIAGO IKUSTEA LORTU BADUT, ERRALDOIEN BIZKARRERA IGO NAIZELAKO DA'

-Isaac Newton

Newtonen hirugarren legea edo ekintza- eta erreakzio-printzipioa

Ekintza ororekin erreakzio berdina eta kontrakoa gertatzen da beti: hau da, bi gorputzen elkarrekiko ekintzak beti berdinak dira eta kontrako norabideetan zuzentzen dira.

Hau da, oinez goazenean, hauxe gertatzen da: gainazala atzerantz bultzatzen dugu, eta erreakzio bezala, lurzoruak aurrerantz bultzatzen gaitu, eta aurrera egiteko aukera ematen digu.

Bere asmakizun eta eraikuntza bitxiei buruzko testigantza ugari daude. Gaztea zenean, zurezko objektuak eraiki zituen, maketak batez ere. Garai hartako haize-errota bat erreproduzitzea lortu zuen, baita jatorrizko diseinua hobetzea ere. Newtonen beste eraikuntza batzuk paperezko linterna, eguzki-erlojuak eta lehen teleskopio errebelatzailea izan ziren.