n6.60 wyd. Jedność e

Piękno jest po to, by zachwycało.

Sztuka sakralna

01

Szukam tego, co ważne

Modlitwa

Przeczytajmy razem.

Przez wszystko do mnie przemawiałeś – Panie,Przez ciemność burzy, grom i przez świtanie; Przez przyjacielską dłoń w zapasach z światem, Pochwałą wreszcie – ach! – nie Twoim kwiatem...

(C. Norwid, Modlitwa)

Chwała Ojcu i Synowi, i Duchowi Świętemu, jak była na początku, teraz i zawsze, i na wieki wieków. Amen.

Po co jest piękno?

– Czemu służy piękno? – Co nam daje przebywanie w pięknych miejscach i podziwianie ich?

Po co jest piękno?

Otwórzcie podręczniki na str. 200.

Jako podsumowanie waszych odpowiedzi poproszę jedną osobę o przeczytanie zaznaczonego tekstu.

02

ROZWAŻAM I ZDOBYWAM

Wydarzenia biblijne w sztuce

czytanie Pisma Świętego (Łk 24,15.28-32)

Przeczytajmy fragment biblijny,

kliknij w księgę, by wyświetlić tekst biblijny

Wydarzenia biblijne w sztuce

– Jaką scenę przedstawia ten obraz? – Co jest charakterystyczne dla tego obrazu? – Jakie emocje wywołuje w was scena z Emaus? – Dlaczego przedstawiano sceny biblijne na obrazach?

Spróbujcie w parach napisać, dlaczego w sztuce wykorzystywano wydarzenia i postacie biblijne.

propozycja zapisu ukryta jest pod ikonką aktywną

Architektura sakralna

– Dlaczego powstają piękne dzieła architektury? – Dlaczego sztuka zachwyca nas swoim pięknem? – Dlaczego nie podoba się nam brzydota?

Architektura sakralna

wizyta w wirtualnym muzeum

link do materiału poza prezentacją

03

Zostaję ubogacony i działam

posłuchjacie utworu muzycznego

Mozart „Lacrimosa”

informacje dla katechety

„Pieta” Michała Anioła

Przypomnieliśmy przykłady dzieł sztuki religijnej, architektury, muzyki i sztuk plastycznych. Ich powstanie wiąże się nie tylko z naturalną potrzebą tworzenia, ale również z pragnieniem poruszenia ludzkich umysłów i serc. Sztuka sakralna może nas prowadzić ku piękniejszemu życiu. Jej przesłanie ma nas prowadzić ku zmartwychwstaniu. Za chwilę zobaczymy, jak sztuka sakralna przemawia do nas – ludzi XXI w.

„Pieta” Michała Anioła

– Jaką scenę przedstawia „Pieta” Michała Anioła?

Można włączyć przyciszoną muzykę jako tło do reflekcji.

„Pieta” Michała Anioła

Zastanów się: – Jaki jest nastrój tej sceny? – Co w sposób szczególny rzuca ci się w oczy? – Jaki własny tytuł możesz nadać tej rzeźbie?

Zamknij oczy i pomyśl: – Jakie szczegóły pamiętasz z tego wydarzenia? – Co Maryja pragnie powiedzieć, trzymając martwe ciało Syna? – O czym rzeźbiarz przypomina współczesnemu człowiekowi?

Dbam o moją świątynię

Dzieła sztuki o treści religijnej powstawały na przestrzeni wieków. Każda epoka miała swoje charakterystyczne założenia i kanony. Oprócz tego na obrazach czy też rzeźbach przedstawiano atrybuty charakteryzujące daną postać.

Zapis do zeszytu

• Średniowiecze - Katedra Notre Dame w Paryżu,
• Odrodzenie - Bazylika św. Piotra w Rzymie, Kaplica Zygmuntowska na Wawelu,
• Barok - baldachim nad grobem św. Piotra – Bazylika św. Piotra w Rzymie,
• Oświecenie - kościół św. Magdaleny w Paryżu,
• XIX wiek - kościół NMP w Budapeszcie,
• XX wiek - kościół Sagrada Familia w Barcelonie (A. Gaudi), Sanktuarium Bożego Miłosierdzia w Krakowie.

Zapis do zeszytu

Sakralne dzieła sztuki pomagały w:

• poznaniu historii biblijnych (szczególnie w czasach, gdy niewiele osób potrafiło czytać),
• poznaniu faktów z życia postaci biblijnych oraz świętych,
• oddawaniu czci Jezusowi, Maryi i świętym,
• pokazaniu przez twórców, że Bóg i wiara są ważną częścią ich życia,
• wykorzystaniu talentu artystów dla oddania czci Bogu i upiększenia naszej rzeczywistości.

04

Ćwiczenia

ćwiczenia zad. 1. str. 122.

ćwiczenia zad. 2. str. 122.

podpowiedź

ćwiczenia zad. 3. str. 123.

podpowiedź

ćwiczenia zad. 4. str. 123.

podpowiedź

ćwiczenia zad. 5. str. 123.

Sprawdź swoją wiedzę!

05

praca domowamodlitwa

Praca domowa

1. Opisz historię swojej świątyni parafialnej. 2. Wybierz obraz lub rzeźbę o tematyce religijnej i opisz, jakie niesie przesłanie. 3. Zrób prezentację z dziełami sztuki znajdującymi się w najstarszym kościele, jaki znasz. 4. Wybierz jedno dzieło o treści biblijnej i na jego podstawie napisz modlitwę.

Modlitwa końcowa

Przeczytajmy razem.

Przez wszystko do mnie przemawiałeś – Panie,Przez ciemność burzy, grom i przez świtanie; Przez przyjacielską dłoń w zapasach z światem, Pochwałą wreszcie – ach! – nie Twoim kwiatem...

(C. Norwid, Modlitwa)

Chwała Ojcu i Synowi, i Duchowi Świętemu, jak była na początku, teraz i zawsze, i na wieki wieków. Amen.

przygotowanie prezentacji

Źródło grafiki:

grafika wygenerowana przez AI

bank zdjęć własnych wydawnictwa

Sakralne dzieła sztuki pomagały w:

• poznaniu historii biblijnych (szczególnie w czasach, gdy niewiele osób potrafiło czytać),
• poznaniu faktów z życia postaci biblijnych oraz świętych,
• oddawaniu czci Jezusowi, Maryi i świętym,
• pokazaniu przez twórców, że Bóg i wiara są ważną częścią ich życia,
• wykorzystaniu talentu artystów dla oddania czci Bogu i upiększenia naszej rzeczywistości.

Ten utwór to fragment „Requiem” W.A. Mozarta noszący tytuł „Lacrimosa”. Nastrój utworu jest smutny i wzniosły, momentami wręcz przejmujący. Budują go instrumenty smyczkowe i partie wokalne chóru, dominujące w całym utworze. Muzyka narasta stopniowo, stając się coraz głośniejsza i dochodząc do kulminacji, po czym gwałtownie cichnie. „Lacrimosa” wzbudza uczucia nostalgii, wzruszenia i zadumy nad życiem. Całości wrażenia dopełniają słowa utworu, śpiewane przez chór po łacinie. Benedikt Žák, kompozytor i przyjaciel domu Mozartów, wspomina, że w grudniu 1791 r. odbyła się śpiewana próba fragmentów dzieła. Podobno przy pierwszych taktach „Lacrimosy” Mozart wybuchnął płaczem, odłożył partyturę i jedenaście godzin później (5 grudnia), około pierwszej w nocy, zmarł. Jego utwór zachwyca do tej pory.

(oprac. na podst. opisu na: <http://www.youtube.com/watch?v=AmNfVqS2d7k>)

– Co zdumiewającego przeżyli uczniowie w Emaus? – Co sprawiło, że w uczniach pałało serce?

– Jaki jest nastrój tego utworu? – Jakich instrumentów słyszycie najwięcej? – Co jest najgłośniejsze w tym utworze? – Z jakim wydarzeniem kojarzy wam się ta muzyka?

Uczniowie zachwyceni opowieścią Jezusa pragnęli, by został z nimi. Dzięki Jego słowom zrozumieli wcześniejsze zapowiedzi o zmartwychwstaniu. Pragnęli przebywać w Jego obecności.

Architektura sakralna to świadectwo wiary. Jest to również wyraz wdzięczności za dary, jakie ludzie otrzymali od Boga. Ich piękno to hołd oddawany Bogu, który jest Twórcą wszelkiego piękna, jakie istnieje.

Lacrimosa

O dniu jęku, o dniu szlochu, Kiedy z popielnego prochu Człowiek winny na sąd stanie. Oszczędź go, o dobry Boże, Jezu nasz, i w zgonu porze Daj mu wieczne spoczywanie.

Lacrimosa dies illa Qua resurget ex favilla Judicandus homo reus. Huic ergo parce, Deus Pie Jesu Domine Dona eis requiem, Amen.

(Mozart - Lacrimosa, tekstowo.pl)

Każda epoka w historii sztuki ma swój styl i techniki artystyczne. Twórcy na różne sposoby wyrażali piękno, które najpierw powstawało w ich umyśle, a potem musiało przybrać konkretną formę. Dzieła sztuki były tworzone z wielkim trudem, często przez wiele lat.

Michał

Anioł

„Pieta”

martwego

Maryi

Jezusa

ból

śmierci

wiary

świadectwo

Boga

tajemnicę

Jedną z przyczyn przedstawiania scen biblijnych na obrazach było przybliżenie treści biblijnych osobom, które nie potrafiły czytać. W pewien sposób obrazy zastępowały Biblię. Dla artystów była to możliwość wyrażania swojej wiary i duchowych przeżyć. Dlatego każdy obraz ma ukryte przesłanie, które ułatwia zbliżenie się do Boga innym ludziom. Również dzisiaj sztuka sakralna pomaga ludziom poznawać i coraz lepiej rozumieć Boga. Wprowadza nas w sacrum, czyli tajemnicę Boga. Rembrandt, by namalować obraz przedstawiający wieczerzę w Emaus, sam musiał doświadczyć „rozpalenia serca”, by uchwycić wyjątkowość tego wydarzenia.

Sanktuarium Bożego Miłosierdzia w Krakowie.

Katedra Notre Dame w Paryżu.

Bazylika św. Piotra w Rzymie.

Kościół NMP w Budapeszcie.

– Jakie obrazy czy rzeźby znajdują się w waszym kościele parafialnym? – Kogo przedstawiają? – Z jakiej epoki historycznej pochodzą? – W jaki sposób można dbać o dzieła sztuki znajdujące się w waszym kościele? – Jak możecie propagować przesłanie znajdujących się tam dzieł sztuki?

– Jaką zdolność posiada człowiek, skoro mógł tworzyć takie dzieła? – Co było potrzebne, by powstały bazyliki, katedry, kościoły? – Dlaczego powstają obiekty sakralne?

Michał Anioł przedstawił scenę złożenia martwego ciała Chrystusa na kolanach Matki.

Gdy [uczniowie] tak rozmawiali i rozprawiali ze sobą, sam Jezus przybliżył się i szedł z nimi. Tak przybliżyli się do wsi, do której zdążali, a On okazywał, jakoby miał iść dalej. Lecz przymusili Go, mówiąc: „Zostań z nami, gdyż ma się ku wieczorowi i dzień się już nachylił”. Wszedł więc, aby zostać z nimi. Gdy zajął z nimi miejsce u stołu, wziął chleb, odmówił błogosławieństwo, połamał go i dawał im. Wtedy otworzyły się im oczy i poznali Go, lecz On zniknął im z oczu. I mówili między sobą: „Czy serce nie pałało w nas, kiedy rozmawiał z nami w drodze i Pisma nam wyjaśniał?”. (Łk 24,15.28-32)

Piękno zachęca do pracy, do tworzenia, do robienia czegoś nowego… Człowiek ze swej natury jest istotą twórczą. Otrzymał od Boga możliwość tworzenia jako dar. W Księdze Rodzaju czytamy, że „Pan Bóg wziął zatem człowieka i umieścił go w ogrodzie Eden, aby uprawiał go i doglądał” (Rdz 2,15). Tworzenie jest jedną z wewnętrznych potrzeb człowieka. Człowiek może tworzyć rzeczy piękne i brzydkie. Przez swoje dzieła może przekazywać wartości, które go rozwijają go, ale może też tworzyć dzieła, które niszczą dobro w ludziach. Piękno jest darem Boga. Tworzenie piękna i przebywanie wśród niego sprawia człowiekowi przyjemność. Piękno jest również formą obecności Boga.