Mapa Esencial

LEHENENGO MUNDU GERRA (1914-1918)

Gerra Handiaren aurrekariak: XIX. mendearen azken herenean eta XX. mendearen hasieran, Europan bi bloke militar osatu ziren: Aliantza Hirukoitza eta Entente Hirukoitza.

Bake armatua(1890-1914):

1914ko udako krisia:

Alemaniaren aliantzak (1870-1890):

Gilen II. enperadorea Alemaniako tronura ailegatu zenean (1890. urtean), Europa mailako politika oldarkorrago baten eta Alemaniaren hedapen kolonialaren alde egin zuen.

Alemania bateratu zenean,Europako nazioarteko politika zuzentzen zuen potentzia bilakatu zen, Bismarck kantzilerrari esker.

Bi helburu nagusi zeuden:

Honen ezaugarriak honako hauek izan ziren:

LEHENENGO MUNDU GERRA (1914-1918)

Gerraren garapena: Gerra honek lau urte iraun zituen, 1914tik 1918ra, eta lau fasetan banatu zen:

Posizioen gerra (1914-1917):

Mugimenduen gerra (1914):

Fase honetan defentsa-taktikak (lubakiak) izan ziren nagusi. Lubakiak eraiki ziren hainbat kilometrotan zehar. Alemaniarrek mendebaldeko frontea hautsi nahi izan zuten Verdungo guduan, eta britainiarrek erebai Sommeko guduan, biak 1916. urtean.

Alemaniaren asmoa Frantzia ahalik eta azkarren menperatzea zen, gero Errusiari erasotzeko (Schlieffen plana). Ekialdetik Errusiak Alemaniaren aurkako erasoaldia egin zuen eta tropa alemaniarrak ekialderantz desbideratzea lortu zuen, eta horrela, Frantzia salbatu egin zen.

1917. urtea garrantzitsuena izan zen gerraren norabidea zehazteko. Ekialdeko frontea gainbehera etorri zen, Iraultza Boltxebikea piztu zenean. Estatu Batuak aliatuen alde gerran sartzea izan zen, honek gerra Ententearen aldera desorekatu zuen.

LEHENENGO MUNDU GERRA (1914-1918)

Lehen Mundu Gerraren Ondorioak: Lehen Mundu Gerrak galera handiak ekarri zituen. Galera materialei dagokienez, Frantzia, Belgika eta Italia izan ziren herrialde kaltetuenak. Gerrak sortutako gastuak ordaintzeko, herrialde askok maileguak eskatu zituzten atzerrian, batez ere Estatu Batuetan,

Parisko Bakea (1919-1920):

Lurralde aldaketak:

Alemaniako, Austro-Hungariako eta Otomandar inperioak desagertu egin ziren.

Gerraren beste ondorio batzuk:

Parisko Bake itun desberdinetan, Alemania eta haren aliatuak gerraren erantzule bakartzat jo ziren. Alemania gerra-ordain ikaragarriak ordaintzera kondenatua izan zen eta armadako kideak 100.000 soldaduetara mugatzen zitzaion.

Parisko Bakearen erabaki nagusiak Estatu Batuek, Frantziak, Erresuma Batuak eta Italiak hartu zituzten. Honen helburu nagusiak hauek izan ziren:

FRANTZIA ISOLATZEA

Frantziaren eta Prusiaren arteko gerrare ostean, Frantziak galdutako lurraldeak berreskuratu nahi zituen.

BALKANETAKO OREKA MANTENTZEA

• Balkanetako lurraldeak Austria- Hungariako Inperioaren barruan zeunden.

• Nazionalismoa garatzen ari zen zonaldean.
• Errusiak nazionalismo eslabiar horren alde zegoen.

• Bismarckek bazekien Austriak eta Errusiak kontrako interesak zituztela balkanetan.

Europako pontentziak bi bloke militarretan bildu ziren:

Aliantza Hirukoitza (Alemania, Austria- Hungaria eta Italia) Entente Hirukoitza (Frantzia, Errusia eta Erresuma Batua)

Elkarrekiko beldurrak armamentuen norgehiagoka ekarri zuen.

• Herrialde gehienetan armadak handitu zituzten eta arma berriak sortu ziren (koraza-ontziak, urpekariak, etab.).

1914ko udako krisia

1914ko ekainaren 28an, Austria-Hungariako Inperioaren oinordeko Frantzisko Fernando artxidukea eta haren emaztea hil zituzten,Sarajevora. Honen hiltzailea serbiar nazionalista bat izan zen. Gertakizun honen ostean, Austriak, Alemaniaren babesarekin, gerra deklaratu zion Serbiari. Errusiak Serbiaren aldeko mobilizazio orokorra hasi zuen. Alemaniak operazioak gelditzeko agindu zion. Erresuma Batuak gerra deklaratu zion Alemaniari. Italiak ez zien babesik eman ez Austriari ez Alemaniari, eta beraz, Aliantza Hirukoitza apurtu zen. Lehen Mundu Gerra hasia zen.

PARISKO BAKEA (1919-1920)

• Alemaniari suspertzen ez uztea, potentzia handi ez bihurtzeko.
• Irabazleen artean botereen oreka lortzea
• Errusia komunista isolatua edukitzea.