A ITSATSIA ETA MUGAGABEA

A itsatsia eta

MUGAGABEA

MIREIA GARCIA. BENTABARRI 2024

Hitz batzuek berezkoa dute amaieran a letra, hau da, artikulua ez dena. Esaten da hitz horiek a itsatsia dutela.

alaba (*alab)saltsa (*salts) azoka (*azok)

Azken letra horri “a” itsatsia deitzen zaio.

ADIBIDE BATZUK

KULTURA

ESKOLA

ALABA

LITERATURA

GAUZA

SALTSA

NESKATILA

GONA

AZOKA

NATURA

HIZKUNTZA

BALEA

PERTSONA

IDEIA

DENBORA

BESTE HITZ BATZUK -A LETRAZ AMAI DAITEZKE; BAINA -A HORI ARTIKULUA DA ETA BEHAR EZ DUTENEAN EZ DUTE HARTZEN.

GizonA (GIZON HORI)zuhaitzA (ZuHAITZ HANDIA)

“a” itsatsia dutenek, ordea, "a" beti daramate beraiekin eta hitza oso-osorik idatzi behar da

alaba bat saltsa hori bidaia luzea

Kontuan izan behar da azken a hori ez dela galtzen hitzaren ondoren zenbatzaile bat (bat, batzuk, asko...) edo adjektibo bat jartzen denean:

ZENBATZAILEEKIN

ADJETIBOEKIN

HIZKUNTZ BAT (X). HIZKUNTZA BAT (V)ZAZPI GAUZ (X). ZAZPI GAUZA (V) HAMABI BIDAI (X). HAMABI BIDAIA (V)

GAUZ ASKO (X). GAUZA ASKO (V)ANAI GAZTEA (X). ANAIA GAZTEA (V) ESKOL TXIKIA (X). ESKOLA TXIKIA (V)

Salbuespena bi kasu hauetan dago:

Deklinabideko arau morfofonologikoetan: a + -a = a (uda + -a = uda (*udaa) a + -e = e (alaba + -ek = alabek (*alabaek) alaba + -on = alabon (*alabaon)

Hitz-elkartean dagoen aukeran:hizkuntza-arazoa (V) hizkuntz arazoa (V). bidai agentzia (V) bidaia-agentzia (V)

AHOLKU BAT

Hitz batek a itsatsia duen ala ez jakiteko, egokiena hiztegian begiratzea da

Kontuan izan behar da, azken a hori ez dela galtzen mugagabean deklinatzean:

zenbait kulturei (X)zenbait kulturAri (V)

hainbat protagonistek/artistek (X)hainbat protagonistAk/artistAk. (V)

Lapurretak izan dira Iruñeko zazpi botiketan (X) Lapurretak izan dira Iruñeko zazpi botikAtan (V)

zenbait animaliek (X)zenbait animaliAk (V)

ordenean jarri(X)ordenan jarri (V)

hainbat pertsonek (X) hainbat pertsonAk (V)

Komeni da gogoratzea a itsatsia duten izen bereziak ere badirela.

BARTZELONA

MUNGIA

DONOSTIA

IRALA

ZORNOTZA

BIZKAIA

KANTABRIA

ARABA

NAFARROA

IBIZA

MARKINA

ZUBEROA

KATALUNIA

AUSTRALIA

GETARIA

Izen berezi hauek, aldiz, "a" artikulua dute

HONDARRIBIA

AZPEITIA

ILARGIA

MEDITERRANEOA

ERMUA

ATLANTIKOA

Atzizki-sorta honek: -KERIA: alferkeria, handikeria… -TURA/-DURA: prozedura, abiadura… -TZA: agintaritza, nekazaritza… -KUNTZA: irakaskuntza, berrikuntza… -(k)ADA: besarkada, matxinada… -KINTZA/-GINTZA: zapatagintza, kulturgintza… -(T)ERIA: gazteria, tresneria… -(K)ERA: harrera, bukaera… -(K)ETA: ikasketa, hizketa…

Honako hauek ere -a itsatsia dute:

Eta hauekin: -GURA: logura, negargura… -BERA: bihozbera, hozbera…

Jatorrizko erdaran –a hizkiz bukatutako guztiek.

ARIKETAK

EDUCAPLAY 1

EDUCAPLAY 2

INPRIMAKIA

Mireia Garcia Bentabarri 2024