Copia - Arte do Barroco e Rococó

arte barroca e rococó

EMPEZAR

01

referentes históricos

leer más

01

01 Sección

S.XVII:

• Problemas derivados da oposición entre a Europa católica e a Protestante(Separación de Holanda da coroa de Castela e a súa aproximación a Inglaterra).
• Francia: crea un estado absolutista onde o poder do rey resúmese en: "O Estado son Eu" Luis XV.
• Inglaterra: retomou a tradición parlamentaria, superando o intento de absolutismo.
• Reinos hispánicos: Decadencia política pero sen reflexo na arte nin nas letras.Bonanza tamén dos Estados Pontificios.
• España e Portugal: Consolidan a colonzación do Novo Mundo e continúan dominando Flandres, Nápoles e Lombardía.

01

01 Sección

S.XVIII:

• España: Cambio de dinastías.(Austrias-Borbóns)
• Victoria de Felipe de Anjou (Felipe V) sobre o arquiduque Carlos, provoca un cambio de gusto cara ao francés.
• Francia: Autoridade debilitouse ata a abolición da monarquía coa Revolución Francesa en 1789.
• Movemento Ilustrado e influencia cultural da Enciclopedia (DÁlambert e Diderot).
• Inglaterra: Reforzou o seu poder e os territorios da coroa Austrohúngara e de Rusia experimentaron unha grande auxe.

02

localización e evolución artística

02

O Barroco dos séculos XVII-XVIII

Localizado na Roma papal dende onde influiría ó resto de Europa

• Dende o punto de vista artístico tamén asquiriu gran importancia a corte española dos Habsburgo, con centros en Sevilla, Valencia, Toledo e Madrid.
• No resto de Europa destacarían Flandres e Nápoles.
• Francia mantense ó marxe e adopta formas máis academicistas.
• Holanda constituíu un foco burgués e protestante, de grande riqueza pictórica.
• Inglaterra desenvolverá un estilo propio durante o século XVIII.

02

O rococó

Focos máis importantes en Francia e Alemaña

• En Francia o estilo rococó se limitou a residencias señoriais.
• En Alemaña, define de xeito case exclusivo a arquitectura monumental, civil e relixiosa.
• En España, a obra de Goya sinalou o tránsito do mundo pracenteiro do XVIII a unha nova centuria.

03

características xerais

3.1

o barroco

• Actualmente o Barroco: Estilo que xurde en Italia e se expande por Europa entre os séculos XVII-XVIII. Conta cunha linguaxe complexa e propia e elabora solucións formais diversas que reflicten a visión contradictoria e unitaria que caracteriza o espírito da época.
• Expresión dos tres poderes: Igrexa, monarquía e burguesía.
• División da producción artística:
• A promovida pola burguesía protestante.
• A promovida pola Igrexa e o poder real.

De ahí que o artísta se convirta en trasmisor da mensaxe que cada un quere potenciar.

barroco

Termo: aparece no s. XVIII con certo sentido pexorativo. A súa orixe parece que procede de "barrueco"-> perla irregular. En arte está en relación a complexidade da linguaxe artística da época. (irregularidade e complexidade).

barroco

• O estudio individualizado das obras débese completar co contexto para buscar a unidade total
• Arquitectura barroca: continente da pintura e da escultura.
• Bernini: máximo expoñente desta corrente integradora. Como ocorre na igrexa de Sant'Andrea al Quirinale ou na Cappella Cornaro da igrexa de Santa María della Vittoria de Roma.

3.2

o rococó

rococó

Termo: calificativo con connotación caricaturesca e despectiva derivado do termo "rocaille", elemento principal da decoración do s.XVIII. . Estilo rico procedente dun desenvolmemento en Francia e aceptado posteriormente en toda Europa central. Arte da comodidade, do luxo e a festa, onde se anuncia a arte da burguesía do século XIX.

rococó

• Punto de vista sociolóxico: Cambio na concepción da arte, máis humana, máis accesible e con menos pretensións.

NON

SI

• Para todos.
• Expresa beleza e a graza da vida.
• Encantar e agradar

• Para semideuses ou superhomes.
• Expresa grandeza e poder.
• Impoñer respeto ou subxugar.

rococó

"ARTE POLA ARTE"

• Culto a beleza sensual.
• Linguaxe formal, virtuosista, graciosa e melodiosa
• Actitude natural dunha sociedade frívola, cansa e pasiva.
• Búsqueda do pracer e repouso.

rococó

• Caracterízase pola súa arte distante e refinada
• Aristocrática
• Máis importante o pracer que a espiritualidade.
• Fase final dunha cultura na que o principio de beleza é absoluto.
• Último estilo onde o concepto de beleza e de arte son sinónimos.
• Último estilo común a toda Europa occidental. despoís coa chegada do individualismo burgués e a paixón pola orixinalidade todo cambiará

04

barroco: urbanismo e arquitectura

integración dos monumentos e da arquitectura no marco urbano

Urbanismo: da cidade papal a cidade do rei

• Cidade capital (planos reguladores): Roma o mellor exemplo.
• Papa Sixto V, coa axuda do arquitecto Domenico Fontana organiza o desenvolvemento urbanístico da cidade:
• Grandes vías que comunicasen as 7 basílicas de Roma (facilidade para o peregrino).
• Roma sería unha grande igrexa con 7 capelas.

dous tipos de urbanismo

Urbanismo de integración puntual

Urbanismo de integración xeral

• Exemplo praza Navona de Roma:
• Fachada da igrexa de Agnese de Borromini
• Fonte dos catro ríos de bernini
• Obelisco coroado por cruz.

• Exemplo praza de San Pedro do Vaticano:
• Fachada da basílica
• Praza
• Obelisco coroado por cruz.

praza como elemento urbano

París

Roma

• Elemento individual

• Intégrase nun plano urbanístico máis amplo.

os xardíns

Urbanismo de xardíns

• Máximo representante André Le Notre, que integra o palacio de versalles na natureza que o rodea, estructurando os xardíns con parterres xeométricos, fontes canlese lagos co bosque como fondo.
• Rómpese co estatismo renacentista e introduce un sistema de eixes e diversidade de espazos que partindo dun edificio central, crean a sensación de espazo infinito no que se mesturan os xardíns ordenados, é dicir, a naturaleza domesticada coa salvaxe.
• Exemplos:
• Os xardíns do Belvedere de Viena
• Os xardíns de Aranjuez
• Os xardíns de La Granja de san Ildefonso

os palacios

O palacio: da realeza á nobleza.

• Na arquitectura civil tamén se intentou atopar unha solución unitaria. A súa formulación é unha síntese de funcionalidade e de poder real.
• Entre os tipos máis característicos:
• O Palacio italiano.
• O Chateau francés.
• O Hotel francés.

os palacios

O palacio: da realeza á nobleza.

• Dobre visiós artística:
• Artísticas en sí mesmas.
• E en relación co seu ámbito.
• As primeiras construccións italianas organízanse:
• En torno a un patio nun principio.
• Logo evolucionan e adoptan forma de "U" ou de "H" para conectarse cos xardín.

os palacios

O palacio rococó:

• Non presenta innovacións estructurais.
• As novidades céntranse na decoración interior, sobre todo en Francia.
• Edificio ao servicio da comodidade, en canto a distribución interna.
• O uso de materiais falsos xerou espazos de gran riqueza decorativa convertendo o ficticio en realidade e baixando o custo.
• A representación máis destacada será o Hotel ou casa aristocrática con xardín situada no centro da cidade e con lugares íntimos e confortables.
• O rococó non é un arte da monarquía, senón da aristocracia e burguesía, de ahí a importancia dos hoteles en vez dos palacios e castelos.

as igrezas

A igrexa: entre a liturxia e a especulación espacial

• Concibe as igrexas como representación do poder relixioso.
• A liturxia como vehículo para potenciar a Contrarreforma.
• O exemplo máis claro: Igrexa de Il Gesú de Il Vignola de 1568: reúne dous conceptos plásticos correspondentes as dúas fases da ideoloxía cristiana-->Un primeiro de gran simplicidade que correponde o proxecto de Il Vignola e o segundo moi exuberante que condicionará a plástica da 2ª 1/2 s. XVII e S.XVIII.

as igrexas

Edificio como concepción unitaria, espazo único como escultura

• As igrexas son un único espazo para:
• Liturxia.
• Eucaristía.
• A palabra.
• A penitencia.
• A oración.

• Nave única e de grande amplitude para acoller a todos os fieis.
• Capelas laterais para devoción dos santos e a oración

Solucións

as igrexas

Edificio como espazo especulativo

• Liña liderada por Borromini
• Seguida no Piamonte por Guarino Guarini
• Despois por Bernardo Vittone

• Romper co mundo clásico
• Liberar as estructuras das solucións ríxidas

Solucións

as igrexas

as igrexas

Características

• Fachadas dos edificios non se entenden de xeito illado. É a parte do edificio que se ve dende o exterior e se relaciona co medio:
• Elementos da fachada superpóñense.
• Os muros ondúlanse.
• Crean sensación de movemento.
• Fan xogos luminosos.
• Potencian a teatralidade barroca.
• Conducen ao fiel dende o exterior ao altar.

as igrexas

Características

• Ruptura coa planta tradicional.
• Exemplo máis claro en San Carlino alle Quattro Fontane de Borromini.
• A parede ondulante de liñas cóncavas e convexas envolve ao espectador.
• Non se atopan elementos diferenciados só un continuo sen fin

as igrexas

Características

• As plantas das igrexas centralízanse e ofrecen múltiples solucións para conseguir un espacio unitario:
• Circular
• Elíptica transversal
• Elíptica lonxitudinal
• Octogonal
• Complexos trazados xeométricos.

Cúpula adaptada á planta

Integración

láminas

san carlos das 4 fontes

praza de San pedro do Vaticano

Fachada de San pedro do Vaticano

leer más

leer más

leer más

láminas

fachada do obradoiro de santiago de compostela

fachada de santa clara de santiago de compostela

torre do reloxo de santiago de compostela

leer más

leer más

leer más

05

o movemento:un novo concepto escultórico

o movemento: un novo concepto escultórico

• Orixe: Italia igual que a arquitectura.
• Valor omnipresente:
• Fachadas.
• Retablos.
• Monumentos públicos de carácter diverso.
• Función:
• Dará sentido o palacio cortesán.
• Simbolismo as escenografías barrocas

o movemento: un novo concepto escultórico

• Materiais: dependendo a zona de producción.
• Pedra: en todas aquelas zonas onde se producía.
• Italia:mármore combinado con alabastro e bronce.
• Madeira: España.
• Marfil
• Ouro
• Prata...

o movemento: un novo concepto escultórico

• Temática:
• Relixiosa
• Monumentos funerarios: papas, reis ou príncipes
• Mitolóxica (con sentido simbólico refrido as virtudes humanas)
• Tipoloxía:
• Figura exenta ou de bulto redondo
• Baixorelevo

Combínanse os dous para xogar coa unifacialidade. Un único punto de vista, non coma no manierismo.

o movemento: un novo concepto escultórico

• Características:
• UNIFACIALIDADE
• TEATRALIDADE (se a separamos do lugar para o que foi concebida perde identidade)
• ARQUITECTURA AO SERVIZO DA ESCULTURA (é o escenario)
• Artista destacado: BERNINI. E que mellor define o teatro sagrado (theatrum sacrum. simbiose entre arquitectura, escultura e pintura, integrando luz e cor

bernini como modelo

• Escultor barroco por excelencia.Perfección da escultura do século XVII

• Influencia ata o século XVIII coa chegada do neoclasicista Antonio CANOVA.
• Obras destacadas:
• Temas mitolóxicos: "Apolo e Dafne" "O rapto de Proserpina"
• Bíblicos: " David"
• Relixiosos: "Longinos"
• Retratísticos: "Cardeal Borghese"
• Funerarios: "Sepulcros de Urbano VIII e Alexandre VII"
• Alegóricos: "Cátedra de San pedro", "Beata Ludovica Albertoni"
• Monumentos urbanos: "Fonte do Tritón", "Obelisco sobre elefante"

bernini como modelo

• Influencias:
• Modelos pictóricos:
• Rafael "Incendio do Borgo"
• Guido Reni "Matanza dos inocentes"

escultura francesa

• Caracter eminentemente cortesán.
• Tamén se realizaba escultura relixiosa.
• Na época de Luis XIV, e en torno a decoración de Versalles, xorden escultores:
• Girardon
• Coysevox

imaxinaría española

• Material: Madeira policromada
• Temática: relixiosa.
• Tipoloxía: Retablos, pasos de Semana Santa, Escultura de bulto redondo.
• Pasos a seguir para elaborar unha imaxe:
• Talla da madeira (escultor)
• Policromado (pintor)
• Dourador (dourador)
• Estofado y esgrafiado (pintor)
• Encarnado (pintor)
• Postizos: perrucas, ollos de vidro, bágoas de resina, vestidos, xoias...

imaxinaría española

• Funcionalidade:
• Realismo nas figuras
• Verosimilitude.
• Facer visible o misticismo, ascetismo, heroísmo e certa crueldade que removese os sentidos.
• Directrices artísticas:
• Concilio de Trento: realizar unha grande arte que difundise a mensaxe divina a través dos sentidos.

imaxinaría española

• Imaxes destacadas:
• San Xosé e o Neno Xesús
• Inmaculadas
• Ecce Homo
• Novos santos da Contrarreforma

imaxinaría española

• Escolas españolas:
• Sevillana:
• Martinez Montañes
• Valladolid:
• Gregorio Fernández
• Granadina:
• Alonso Cano
• Pedro de Mena
• Murciana:
• Francisco Salzillo

escultura ROCOCÓ

• Localización: Europa Central, onde se conserva a marca de Bernini.
• Materiais: Coinciden cos do século anterior aínda que con novas solucións:
• Chumbo con apariencia de bronce
• Madeira con aspecto de mármore
• En pequenas esculturas (Beléns ou ornamentacións) usaban madeira, arxila, chumbo e estucado.
• Para obxectos decorativos: porcelana e biscuit.
• Funcionalidade: Esculturas grandes de bulto redondo para xardíns e palacios e outras máis pequenas en forma de retratos de medio busto.
• En España destacan: Francisco Salzillo e Narciso Tomé.

láminas

a piedade

apolo e dafne

éxtase de santa teresa

leer más

leer más

leer más

Bernini

06

a pintura:do naturalismo ó rococó

pintura

• É unha das manifestacións artísticas máis ricas e abundantes dos séculos XVII e XVIII.
• ¿Onde se ubican?
• Palacios
• Igrexas
• Casas particulares
• ¿Cal é a súa función?
• Básicamente propagandística, visualizada por un gran número de fieis.

pintura

• TEMÁTICA::
• Mitolóxicos
• Alegóricos
• Históricos
• Relixiosos

• PERSONAXE DESTACADO:
• Annibale Carraci: abandonou a pintura de arquitectura ilusionista por un sistema mixto que consistía en pintar no teito escenas que aparecen enmarcadas en cadros (QUADRI RIPORTATI) e a prolongación da arquitectura por medio da pintura (QUADRATURA).

pintura

• ARTE NOS PALACIOS:
• Retratos
• Grandes floreiros
• Bodegóns

(OSTENTACIÓN DO MONARCA OU DO NOBRE E DECORACIÓN LUXOSAS DAS ESTANCIAS)

• ARTE DOS BURGUESES:
• Retratos de grupo
• Escenas populares ou burguesas
• Bodegóns
• Floreiros
• Paisaxes de dimensións reducidas

TENDENCIAS ARTÍSTICAS DO SÉCULO xvii

CLASICISTA

• Corrente contraria os excesos do Manierismo
• Máximo representante e iniciador: Annibale Carracci. Seguido posteriormente polo seu discípulo Poussin con novas propostas racionais máis interesantes.
• Recupera a ordenación do Cinquecento e o valor do debuxo.
• Discusión pola primacía do debuxo frente a cor, exemplificada na oposición da obra de Poussin e de Rubens.

leer más

NATURALISTA

• Toma a realidade como modelo e aplicaa a temas históricos ou relixiosos do pasado.
• Máximo representante: CARAVAGGIO quen toma como modelos as persoas do seu ámbito e convérteas en protagonistas.
• Utilizou a luz artificial para potenciar a mensaxe. (TENEBRISMO) contraste entre luz e sombra.
• O estilo deste pintor foi seguido por JOSÉ DE RIBERA e por FRANCISCO RIBALTA, ademáis da pintora ARTEMISIA GENTILLESCHI.

leer más

leer más

leer más

REALISTA

• Xeito artístico que toma como modelo a realidade observable e tanxible e trasládaa a composición coa maior fidelidade posible.
• Ten a súa orixe en Holanda con Frans Hals, Rembrandt e Jan Vermeer.
• Temática realista a través de: festexos, bodegóns, floreiros e paisaxes. Reflicte unha sociedade cuxo valor último é o triunfo social logrado por medio do traballo e do diñeiro.
• Destacarán outros artistas como Velazquez en España ou Georges de la Tour en Francia

leer más

FRANS HALS

• Mostra unha sociedade holandesa vitalista, xa independizada da coroa de Castela.

leer más

REMBRANDT

• Presenta cunha perspectiva crítica e amarga, unha sociedade contraria ao seu xeito de entender a arte

leer más

VERMEER

• Mostra unha sociedade holandesa vitalista, xa independizada da coroa de Castela.Retrata unha sociedade tranquila e acomodada.

leer más

LA TOUR

• Fluctúa entre a tendencia realista e naturallista

leer más

ACADEMICISTA

• Xorde en Francia
• Como tendencia que uniforma a praxe pictórica mediante regras estrictas.
• O seu máximo representante foi CHARLES LE BRUN.
• Ademáis de WATTEAU acomenzos do século XVIII.

leer más

BARROCA

• Tendencia representada por RUBENS
• Influido pola terribilitá de MICHELANGELO e polo cromatismo de TIZIANO
• Destaca na estética barroca por:
• Predominio da cor sobre o debuxo
• Composicións abertas ou centrífugas
• Composicións u nitarias
• Composicións complexas
• Composición en profundidade
• Outros autores importantes: JORDAENS, VAN DYCK, PIETRO DA CORTONA E LUCA GIORDANO

leer más

RUBENS

• Predominio da cor sobre o debuxo

leer más

RUBENS

• Composicións unitarias

leer más

RUBENS

• Composicións abertas ou centrífugas

leer más

RUBENS

• Composiicións en profundidade

leer más

RUBENS

• Composicións complexas

leer más

07

o século de ouro da pintura española

MANIERISMO

• O primeiro terzo do século estivo representado por unha serie de pintores debedores doestilo manierista de finais do século XVI.
• Destacanos retratistas de FelipeII:
• JUAN PANTOJA DE LA CRUZ
• ALONSO SÁNCHEZ COELLO (Valenciano)
• FRANCISCO RIBALTA (catalán afincado en Valencia)Iniciou co seu fillo a Escola Barroca Valenciana
• JERÓNIMO JACINTO ESPINOSA (continuador da escola valenciana)
• ESTEBAN MARCH(continuador da escola valenciana)

A MEDIO CAMIÑO ENTRE MANIERISMO E NATURALISMO

• Escola Toledana, seguidora do estilo do Greco.
• JUAN SANCHEZ COTÁN (temática de bodegóns)
• PEDRO ORRENTE
• LUIS TRISTÁN
• Escola Sevillan:
• JUAN DE LAS ROELAS
• FRANCISCO DE HERRERA O VELLO
• PACHECO (Entrou no seu taller Velazquez de mozo e recibiu non tanto unha formación artística senón un bo ensino cultural)

RIBERA: UN ESPAÑOL NAPOLITANO

• Nace en Valencia pero desenvolveu toda a súa obra en Nápoles.
• Seguidor nos inicios da obra de Caravaggio. (composicións de intenso dramatismo e complexas estructuras).
• Pintou principalmente composicións relixiosas.
• Traballou para os sucesivos vicerreis e destacou en temas como:
• Paisaxe
• Mitoloxía
• Retrato
• Historia

RIBERA

leer más

RIBERA

leer más

ENTRE O NATURALISMOE O CLASICISMO

• No segundo cuarto do século xurdiron as grandes figuras da pintura española encabezadas por:
• DIEGO VELANQUEZ
• ZURBARÁN
• ALONSO CANO

VELÁZQUEZ

• Empeza pintando cadros costumistas e de xénero, temática moi apreciada polos comerciantes estranxeiros activos en Sevilla

leer más

VELÁZQUEZ

• Continuará con obras que combinan temas relixiosos e de xénero.

leer más

VELÁZQUEZ

• Continuará con obras que combinan temas relixiosos e de xénero.

leer más

VELÁZQUEZ

• Continuará con obras que combinan temas relixiosos e de xénero.

leer más

VELAZQUEZ

• Axudado polo Conde Duque de Olivares, marchou á corte de Madrid, entrou ó servizo de Felipe IV e converteuse en retratista de toda a familia real.

VELAZQUEZ

• Na capital, iniciouse na temática mitilóxica, que abordou cunha visión persoal humanizadora do mito.
• O seu cadro Baco ou Os borrachos, foi o primeiro dunha longa serie de obras entre as que destacan:
• Marte
• Mercurio e Argos
• A Venus do espello

VELAZQUEZ

• En 1629 realizou a súa primeira viaxe a Italia, onde pintou as obras:
• A fragua de vulcano
• A túnica de Xosé
• Ó volver de Italia, proxectou por encarga do Conde Duque de Olivares, o programa do Salón dos Reinos do Palacio do Buen Retiro. Nel interviñeron os pintores da corte como Zurbarán (plasmando as victorias do monarca) "Os traballos de Hércules"e Veelazquez que pintou "A rendición de Breda".

VELAZQUEZ

• Retratos ecuestres dos reis anteriores:
• Filipe III
• Margarida de Austria
• Retratos dos reis contemporáneos:
• Filipe IV
• Isabel de Borbón
• Retratos de futuros reis:
• Príncipe Baltasar Carlos

VELAZQUEZ

• Obras relixiosas:
• Cristo crucificado
• A coroación da Virxe
• Santo Antonio abade e San Paulo ermitán.
• En 1649 viaxará de novo a Italia e en Roma realizará:
• Retrato do seu criado Juan de Pareja
• Retrato de Inocencio X

VELAZQUEZ

• Reclamado polo rei para retratar a súa segunda esposa Mariana de Austria, regresaría a corte onde crearía a súa obra maestra. " As Meninas"
• Tamén é deste período a "Fabula de Aracne" ou " As fiandeiras"
• Á súa morte, ós 61 anos, deixou para a posteridade un legado artístico pouco continuado polos pintores retratistas da corte do último Austria, Carlos II.

OUTROS GRANDES PINTORES:

• ZURBARÁN: Reflicte á perfección o silencio e a quietude da vida monástica cos cadros de frades, entre os que destaca " Serapio", e os seus retratos ao divino, é dicir, de mulleres cos atributos dunha santa. O igual que o seu fillo Juan, tamén pintou bodegóns.
• ALONSO CANO: Pintor, arquitecto e escultor que traballouo en Sevilla, Madrid e Granada. As súas composicións oscilan entre o clasicismo e un incipiente barroquismo.

láminas

a rendición de breda

o vendedor de auga

a fragua de vulcano

leer más

leer más

leer más

láminas

as meninas

A VOCACIÓN DE SAN MATEO

judith decapitando a holofernes

leer más

leer más

leer más

graZas