bizi funtzioak
gure gorputza ezagutzen
bizi funtzioak
IRAITZ APARATUA
ZIRKULAZIO APARATUA
DIGESTGIO APARATUA
NERBIO SISTEMA
ARNAS APARATUA
grabaketak
Iraitz aparatua
Zirkulazio aparatua
Digestio aparatua
Nerbio sistema
Arnas aparatua
esperimentuak
Iraitz aparatua
Digestio aparatua
Zirkulazio aparatua
Nerbio sistema
Arnas aparatua
IRAITZ APARATUA
FUNTZIOA
ELEMENTUAK EDO ATALAK
FUNTZIONAMENDUA
BITXIKERIAK
BESTELAKOAK
IRAITZ APARATUA
FUNTZIOA
Iraitz-aparatua odolean dauden hondakinak jaso eta kanporatzeaz, arduratzen diren organoen multzoa da. Giltzurrunak, uretra, puxika edo gernu-maskuria eta ureterra dira iraitz-aparatuko organoak. Hondakin horiei txiza deitzen diogu.
IRAITZ APARATUA
ELEMENTUAK EDO ATALAK
Giltzurruna: Giltzurruna sabelaldearen atzeko alderdian dauden eta gernua isurtzen duten babarrun itxurako bi organoetako bakoitza da, bakoitzak 10 cm neurtzen ditu
Gernubidea (Ureterra): Ureterrak bi hodi dira. Giltzurrunetatik maskuriara garraiatzen dute gerrnura.
Puxika: puxika edo gernu maskuria giltzu rrunek isuritako gernu biltzen duen giza organoa da, non gorputzetik kanporatua izan aurretik biltzen den. Oso organo gihartsua da, eta pelbisaren behealdean dago.
Uretra: Uretra maskuriaren behealdean kokatutako hodi bat da.
IRAITZ APARATUA
FUNTZIONAMENDUA
Giltzurrunen funtzio nagusia, beraz, odola garbitzea da. Hondakin guztiak kentzen dizkiote odolari, eta hondakin horiek giltzurrunetan geratzen dira, gero gernuaren bidez kanporatuak izateko.
Odola giltzurrunetatik pasatu eta gero, ureterren bitartez, hondakinak (ura eta urea, bereziki) gernu-maskurira joaten dira. Maskuria beteta dagoenean, uretra deitzen den hoditik kanporatzen da txiza.
IRAITZ APARATUA
BITXIKERIAK
·Gure gorputzak 24 orduko gernu-bolumenaren barruti normala eguneko 0,80 eta 2 litro bitartekoa da.
·Posible da giltzurrun bakarrarekin bizitzea.
·Zure giltzurrunek 50 litro odol baino gehiago ponpatzen dituzte egunero.
IRAITZ APARATUA
BESTELAKOAK
DIGESTIO APARATUA
FUNTZIOA
ELEMENTUAK EDO ATALAK
FUNTZIONAMENDUA
BITXIKERIAK
BESTELAKOAK
DIGESTIO APARATUA
FUNTZIOA
Digestio-aparatua edo aparatu digestiboa janariaren digestioan, hots, gorputzera sartzen diren elikagaiak organismoaren zelulek bereganatzeko gai bihurtzen dituen prozesuan, parte hartzen duten egitura eta organoen multzoa da.
DIGESTIO APARATUA
ELEMENTUAK EDO ATALAK
-Listu-guruinak
-Epiglotisa
-Hestegorria
-Gibela
-Behazun-maskuria
-Heste lodia
-Urdaila
-Area
-Heste meharra
-Uzkia
DIGESTIO APARATUA
FUNTZIONAMENDUA
Digestio elikagaiak nahastea, digestio-hoditik pasatzea eta molekula handiak molekula txikiagotan kimikoki desegiten ditu.
Bere funtzioak elikagaien garraioa, digestio urinen jariaketa, elikagarrien xurgapena eta hondakin produktuak kanporatzea dira. Digestio prozesua berdina da urdail bakarreko animalia guztietan: molekula handiak (glazido, lipido eta proteinak) hesteetan xurgatuko diren molekula txikietan bihurtzen dira digestio entzimei esker; xurgatu ondoren, odolera pasatzen dira, eta, honen bidez, gorputzeko zelula guztietara garraiatzen dira..
DIGESTIO APARATUA
BITXIKERIAK
-Egunero 1,5 litro listu sortzen dira.
-Esofagoak 25 cm neurtzen du gutxi gorabehera.
-9 eta 25 ordu behar ditugu janaria digeritzeko.
-Gizaki heldu baten heste meharra guztiz zabalduko bagenu, 6 metro inguruko luzera izango luke.
-Urdailak gosea dugunean zarata ez ezik, autogarbiketa prozesu bat hasten denean ere egiten du.
DIGESTIO APARATUA
BESTELAKOAK
ARNAS APARATUA
FUNTZIOA
ELEMENTUAK EDO ATALAK
FUNTZIONAMENDUA
BITXIKERIAK
BESTELAKOAK
ARNAS APARATUA
FUNTZIOA
Arnas aparatua gure gorputzaren barruko sistema bat da, oxigenoa hartu eta karbono dioxidoa kanporatzen duena.
Arnas aparatuak arnasa egiteko balio du. Oxigenoa airetik odolera eramatean datza.
ARNAS APARATUA
ELEMENTUAK EDO ATALAK
ATALAK
Birikiak parte hartzen dute, elementu batzuk ere: ahoa, faringea, laringea, trakea, bronkioak eta sudurra.
ARNAS APARATUA
FUNTZIONAMENDUA
Arnas aparatuak arnas egiteko balio du. Oxigenoa airetik odolera eramatean datza.
Gure gorputzeko zelulek oxigenoa behar dute, funtzionatu ahal izateko.
Arnas aparatuak aireko oxigenoa hartzen du, eta gero zirkulazio-aparatuak oxigeno hori gorputzeko zelula guztietara eramaten du.
Arnasa hartzen dugunean; faringe, laringe, bronkioloak, diafragma, albeoloak, trakea eta bronkioetan zehar pasatzen da, birikietaraino iristeko.
ARNAS APARATUA
BITXIKERIAK
Arrainen arnas aparatua:
Oxigenoa ez da disolbagarria uretan. Denbora guztian uretan bizi dira. Gehienek ezin dira uretatik kanpo bizirik iraun, ez dutelako oxigenoa hartzeko birikarik, oxigenoa biruan dituzten zakatzen ( gazteleraz: branqueas) bidez hartzen dute.
Zakatzak: ahotik zartzen zaion ura lau zakatz paretara iristean hartzen du arnas arrainak.
ARNAS APARATUA
BESTELAKOAK
ALBISTEAK https://www.noticiasdealava.eus/sociedad/2023/12/19/elevan-muertes-enfermedades-respiratorias-euskadi-7655246.html
https://www.noticiasdealava.eus/sociedad/2022/12/13/virus-enfermedades-respiratorias-ceban-personal-6292664.html
ZIRKULAZIO APARATUA
FUNTZIOA
ELEMENTUAK EDO ATALAK
FUNTZIONAMENDUA
BITXIKERIAK
BESTELAKOAK
ZIRKULAZIO APARATUA
FUNTZIOA
Zirkulazio-aparatuak oxigenoa eta elikagaiak eramaten ditu gure gorputzeko toki guztietara. Odolaren bidez egiten du garraio hori.
Gure gorputzeko zelulek oxigenoa eta elikagaiak behar dituzte funtzionatu ahal izateko. Horrenbestez zirkulazio-aparatuak arnasa hartzen dugunean hartutako oxigenoa eta jaten dugunean hartutako elikagaiak zelula guztietara eramaten ditu.
Adibidez, ariketa fisikoa egiten dugunean, gure gihar edo muskuluek oxigeno gehiago behar izaten dute. Horretarako, odolak azkarrago mugitu behar du gure odol-hodietatik, oxigeno hori azkarrago iritsiko bada muskuluetara. Horrelakoetan, bihotzak lan gehiago egin behar izaten du; hau da, azkarrago punpatu behar du odola, eta horixe da egiten duena taupadak bizkortzen dituenean.
ZIRKULAZIO APARATUA
ELEMENTUAK EDO ATALAK
Bihotza
Bihotza odola gorputz osoan zehar mugiarazten duen motorra edo ponpa da. Bihotz-taupadek odolaren mugimendua sortzen dute.
Odola
Odola zirkulazio-aparatuan zehar mugitzen den likidoa da, arteria, zain eta kapilarretan zirkulatzen dena. Oxigenoa eta elikagaiak garraiatzen ditu, besteak beste.
Odol-hodiak
Odol-hodiak odola barruan duten konduktu txikiak dira; hodi horietatik zirkulatzen da odola. Gorputz osoan daude eta zelula guztietara iristen dira. Oxigenoa hartzen dute biriketan eta elikagaiak jasotzen dituzte hesteetan (eta gorputzeko toki guztietara eramaten dituzte). Odol-hodien artean, hiru mota nagusi daude:
Arteriek bihotzetik ateratako odola garraiatzen dute.
Zainek bihotzera doan odola garraiatzen dute.
Kapilarrak arteriak eta zainak elkarri lotzen dituzten hodi finak dira. Haietan trukatzen dira odolak garraiatzen dituen substantziak eta gasak (oxigenoa eta karbono-dioxidoa)
ZIRKULAZIO APARATUA
FUNTZIONAMENDUA
Arteriek odola bihotzetik gorputzera eramaten
dute, eta zainek odola gorputzetik bihotzera eramaten dute. Zirkulazio-aparatuak oxigenoa, mantenugaiak eta hormonak eramaten ditu zeluletara eta hondakin-produktuak kentzen ditu, hala nola karbono dioxidoa.
ZIRKULAZIO APARATUA
BITXIKERIAK
- Zain eta arteria denak ilaran jarrita, 97.000km neurtzen dute.
- Egunean 100.000 taupada ematen ditu bihotzak.
ZIRKULAZIO APARATUA
BESTELAKOAK
NERBIO SISTEMA
FUNTZIOA
ELEMENTUAK EDO ATALAK
FUNTZIONAMENDUA
BITXIKERIAK
BESTELAKOAK
NERBIO SISTEMA
FUNTZIOA
Nerbio-sistemak garunaren eta gainerako gorputzaren arteko seinaleak transmititzen ditu, barne-organoak barne. Modu honetan, nerbio-sistemaren jarduerak kontrolatzen du mugitzeko, arnasteko, ikusteko, pentsatzeko eta abar.
NERBIO SISTEMA
ELEMENTUAK EDO ATALAK
Nerbio-sistemak bi zati nagusi ditu: Nerbio-sistema zentrala garunak eta bizkarrezur-muinak osatzen dute. Nerbio-sistema periferikoa bizkarrezur-muinetik adarkatzen diren eta gorputzeko atal guztietara hedatzen diren nerbio guztiek osatzen dute.
NERBIO SISTEMA
FUNTZIONAMENDUA
Nerbio-sistema da zentzumenek atzemandako informazio guztia jasotzen duena,(ukimena, usaimena, entzumena, dastamena eta ikusmena).Interpretatu egiten du eta egoera bakoitzari erantzuten dio.
Nerbio-sistemak neurona izeneko zelula bereziak ditu, eta bi zatitan banatuta dago nerbio-sistema zentrala eta nerbio-sistema periferikoa.
Entzefaloak eta bizkarrezur-muinak osatzen dute nerbio-sistema zentrala.
NERBIO SISTEMA
BITXIKERIAK
Bizkarrezur-muina organismoaren nerbio handiena da.
Larruazalak presio, hotz edo bero baino min-hargailu gehiago ditu.
Nerbio-sistemak segundoko 100 metrorainoko seinaleak transmiti ditzake.
Neuronak birsortu egiten dira.
Neurona sarea lurraren luzera halako lau da.
NERBIO SISTEMA
BESTELAKOAK
ESkERRIK ASKO
6-B. Bizi funtzioak. Aurkezpena
Ricardo Escobar Coir
Created on February 6, 2024
Start designing with a free template
Discover more than 1500 professional designs like these:
View
Animated Chalkboard Presentation
View
Genial Storytale Presentation
View
Blackboard Presentation
View
Psychedelic Presentation
View
Chalkboard Presentation
View
Witchcraft Presentation
View
Sketchbook Presentation
Explore all templates
Transcript
bizi funtzioak
gure gorputza ezagutzen
bizi funtzioak
IRAITZ APARATUA
ZIRKULAZIO APARATUA
DIGESTGIO APARATUA
NERBIO SISTEMA
ARNAS APARATUA
grabaketak
Iraitz aparatua
Zirkulazio aparatua
Digestio aparatua
Nerbio sistema
Arnas aparatua
esperimentuak
Iraitz aparatua
Digestio aparatua
Zirkulazio aparatua
Nerbio sistema
Arnas aparatua
IRAITZ APARATUA
FUNTZIOA
ELEMENTUAK EDO ATALAK
FUNTZIONAMENDUA
BITXIKERIAK
BESTELAKOAK
IRAITZ APARATUA
FUNTZIOA
Iraitz-aparatua odolean dauden hondakinak jaso eta kanporatzeaz, arduratzen diren organoen multzoa da. Giltzurrunak, uretra, puxika edo gernu-maskuria eta ureterra dira iraitz-aparatuko organoak. Hondakin horiei txiza deitzen diogu.
IRAITZ APARATUA
ELEMENTUAK EDO ATALAK
Giltzurruna: Giltzurruna sabelaldearen atzeko alderdian dauden eta gernua isurtzen duten babarrun itxurako bi organoetako bakoitza da, bakoitzak 10 cm neurtzen ditu Gernubidea (Ureterra): Ureterrak bi hodi dira. Giltzurrunetatik maskuriara garraiatzen dute gerrnura. Puxika: puxika edo gernu maskuria giltzu rrunek isuritako gernu biltzen duen giza organoa da, non gorputzetik kanporatua izan aurretik biltzen den. Oso organo gihartsua da, eta pelbisaren behealdean dago. Uretra: Uretra maskuriaren behealdean kokatutako hodi bat da.
IRAITZ APARATUA
FUNTZIONAMENDUA
Giltzurrunen funtzio nagusia, beraz, odola garbitzea da. Hondakin guztiak kentzen dizkiote odolari, eta hondakin horiek giltzurrunetan geratzen dira, gero gernuaren bidez kanporatuak izateko. Odola giltzurrunetatik pasatu eta gero, ureterren bitartez, hondakinak (ura eta urea, bereziki) gernu-maskurira joaten dira. Maskuria beteta dagoenean, uretra deitzen den hoditik kanporatzen da txiza.
IRAITZ APARATUA
BITXIKERIAK
·Gure gorputzak 24 orduko gernu-bolumenaren barruti normala eguneko 0,80 eta 2 litro bitartekoa da. ·Posible da giltzurrun bakarrarekin bizitzea. ·Zure giltzurrunek 50 litro odol baino gehiago ponpatzen dituzte egunero.
IRAITZ APARATUA
BESTELAKOAK
DIGESTIO APARATUA
FUNTZIOA
ELEMENTUAK EDO ATALAK
FUNTZIONAMENDUA
BITXIKERIAK
BESTELAKOAK
DIGESTIO APARATUA
FUNTZIOA
Digestio-aparatua edo aparatu digestiboa janariaren digestioan, hots, gorputzera sartzen diren elikagaiak organismoaren zelulek bereganatzeko gai bihurtzen dituen prozesuan, parte hartzen duten egitura eta organoen multzoa da.
DIGESTIO APARATUA
ELEMENTUAK EDO ATALAK
-Listu-guruinak -Epiglotisa -Hestegorria -Gibela -Behazun-maskuria -Heste lodia -Urdaila -Area -Heste meharra -Uzkia
DIGESTIO APARATUA
FUNTZIONAMENDUA
Digestio elikagaiak nahastea, digestio-hoditik pasatzea eta molekula handiak molekula txikiagotan kimikoki desegiten ditu. Bere funtzioak elikagaien garraioa, digestio urinen jariaketa, elikagarrien xurgapena eta hondakin produktuak kanporatzea dira. Digestio prozesua berdina da urdail bakarreko animalia guztietan: molekula handiak (glazido, lipido eta proteinak) hesteetan xurgatuko diren molekula txikietan bihurtzen dira digestio entzimei esker; xurgatu ondoren, odolera pasatzen dira, eta, honen bidez, gorputzeko zelula guztietara garraiatzen dira..
DIGESTIO APARATUA
BITXIKERIAK
-Egunero 1,5 litro listu sortzen dira. -Esofagoak 25 cm neurtzen du gutxi gorabehera. -9 eta 25 ordu behar ditugu janaria digeritzeko. -Gizaki heldu baten heste meharra guztiz zabalduko bagenu, 6 metro inguruko luzera izango luke. -Urdailak gosea dugunean zarata ez ezik, autogarbiketa prozesu bat hasten denean ere egiten du.
DIGESTIO APARATUA
BESTELAKOAK
ARNAS APARATUA
FUNTZIOA
ELEMENTUAK EDO ATALAK
FUNTZIONAMENDUA
BITXIKERIAK
BESTELAKOAK
ARNAS APARATUA
FUNTZIOA
Arnas aparatua gure gorputzaren barruko sistema bat da, oxigenoa hartu eta karbono dioxidoa kanporatzen duena. Arnas aparatuak arnasa egiteko balio du. Oxigenoa airetik odolera eramatean datza.
ARNAS APARATUA
ELEMENTUAK EDO ATALAK
ATALAK Birikiak parte hartzen dute, elementu batzuk ere: ahoa, faringea, laringea, trakea, bronkioak eta sudurra.
ARNAS APARATUA
FUNTZIONAMENDUA
Arnas aparatuak arnas egiteko balio du. Oxigenoa airetik odolera eramatean datza. Gure gorputzeko zelulek oxigenoa behar dute, funtzionatu ahal izateko. Arnas aparatuak aireko oxigenoa hartzen du, eta gero zirkulazio-aparatuak oxigeno hori gorputzeko zelula guztietara eramaten du. Arnasa hartzen dugunean; faringe, laringe, bronkioloak, diafragma, albeoloak, trakea eta bronkioetan zehar pasatzen da, birikietaraino iristeko.
ARNAS APARATUA
BITXIKERIAK
Arrainen arnas aparatua: Oxigenoa ez da disolbagarria uretan. Denbora guztian uretan bizi dira. Gehienek ezin dira uretatik kanpo bizirik iraun, ez dutelako oxigenoa hartzeko birikarik, oxigenoa biruan dituzten zakatzen ( gazteleraz: branqueas) bidez hartzen dute. Zakatzak: ahotik zartzen zaion ura lau zakatz paretara iristean hartzen du arnas arrainak.
ARNAS APARATUA
BESTELAKOAK
ALBISTEAK https://www.noticiasdealava.eus/sociedad/2023/12/19/elevan-muertes-enfermedades-respiratorias-euskadi-7655246.html https://www.noticiasdealava.eus/sociedad/2022/12/13/virus-enfermedades-respiratorias-ceban-personal-6292664.html
ZIRKULAZIO APARATUA
FUNTZIOA
ELEMENTUAK EDO ATALAK
FUNTZIONAMENDUA
BITXIKERIAK
BESTELAKOAK
ZIRKULAZIO APARATUA
FUNTZIOA
Zirkulazio-aparatuak oxigenoa eta elikagaiak eramaten ditu gure gorputzeko toki guztietara. Odolaren bidez egiten du garraio hori. Gure gorputzeko zelulek oxigenoa eta elikagaiak behar dituzte funtzionatu ahal izateko. Horrenbestez zirkulazio-aparatuak arnasa hartzen dugunean hartutako oxigenoa eta jaten dugunean hartutako elikagaiak zelula guztietara eramaten ditu. Adibidez, ariketa fisikoa egiten dugunean, gure gihar edo muskuluek oxigeno gehiago behar izaten dute. Horretarako, odolak azkarrago mugitu behar du gure odol-hodietatik, oxigeno hori azkarrago iritsiko bada muskuluetara. Horrelakoetan, bihotzak lan gehiago egin behar izaten du; hau da, azkarrago punpatu behar du odola, eta horixe da egiten duena taupadak bizkortzen dituenean.
ZIRKULAZIO APARATUA
ELEMENTUAK EDO ATALAK
Bihotza Bihotza odola gorputz osoan zehar mugiarazten duen motorra edo ponpa da. Bihotz-taupadek odolaren mugimendua sortzen dute. Odola Odola zirkulazio-aparatuan zehar mugitzen den likidoa da, arteria, zain eta kapilarretan zirkulatzen dena. Oxigenoa eta elikagaiak garraiatzen ditu, besteak beste. Odol-hodiak Odol-hodiak odola barruan duten konduktu txikiak dira; hodi horietatik zirkulatzen da odola. Gorputz osoan daude eta zelula guztietara iristen dira. Oxigenoa hartzen dute biriketan eta elikagaiak jasotzen dituzte hesteetan (eta gorputzeko toki guztietara eramaten dituzte). Odol-hodien artean, hiru mota nagusi daude: Arteriek bihotzetik ateratako odola garraiatzen dute. Zainek bihotzera doan odola garraiatzen dute. Kapilarrak arteriak eta zainak elkarri lotzen dituzten hodi finak dira. Haietan trukatzen dira odolak garraiatzen dituen substantziak eta gasak (oxigenoa eta karbono-dioxidoa)
ZIRKULAZIO APARATUA
FUNTZIONAMENDUA
Arteriek odola bihotzetik gorputzera eramaten dute, eta zainek odola gorputzetik bihotzera eramaten dute. Zirkulazio-aparatuak oxigenoa, mantenugaiak eta hormonak eramaten ditu zeluletara eta hondakin-produktuak kentzen ditu, hala nola karbono dioxidoa.
ZIRKULAZIO APARATUA
BITXIKERIAK
- Zain eta arteria denak ilaran jarrita, 97.000km neurtzen dute. - Egunean 100.000 taupada ematen ditu bihotzak.
ZIRKULAZIO APARATUA
BESTELAKOAK
NERBIO SISTEMA
FUNTZIOA
ELEMENTUAK EDO ATALAK
FUNTZIONAMENDUA
BITXIKERIAK
BESTELAKOAK
NERBIO SISTEMA
FUNTZIOA
Nerbio-sistemak garunaren eta gainerako gorputzaren arteko seinaleak transmititzen ditu, barne-organoak barne. Modu honetan, nerbio-sistemaren jarduerak kontrolatzen du mugitzeko, arnasteko, ikusteko, pentsatzeko eta abar.
NERBIO SISTEMA
ELEMENTUAK EDO ATALAK
Nerbio-sistemak bi zati nagusi ditu: Nerbio-sistema zentrala garunak eta bizkarrezur-muinak osatzen dute. Nerbio-sistema periferikoa bizkarrezur-muinetik adarkatzen diren eta gorputzeko atal guztietara hedatzen diren nerbio guztiek osatzen dute.
NERBIO SISTEMA
FUNTZIONAMENDUA
Nerbio-sistema da zentzumenek atzemandako informazio guztia jasotzen duena,(ukimena, usaimena, entzumena, dastamena eta ikusmena).Interpretatu egiten du eta egoera bakoitzari erantzuten dio. Nerbio-sistemak neurona izeneko zelula bereziak ditu, eta bi zatitan banatuta dago nerbio-sistema zentrala eta nerbio-sistema periferikoa. Entzefaloak eta bizkarrezur-muinak osatzen dute nerbio-sistema zentrala.
NERBIO SISTEMA
BITXIKERIAK
Bizkarrezur-muina organismoaren nerbio handiena da. Larruazalak presio, hotz edo bero baino min-hargailu gehiago ditu. Nerbio-sistemak segundoko 100 metrorainoko seinaleak transmiti ditzake. Neuronak birsortu egiten dira. Neurona sarea lurraren luzera halako lau da.
NERBIO SISTEMA
BESTELAKOAK
ESkERRIK ASKO