n6.39 wyd. Jedność e

Jak pięknie przeżyć życie.

Przykazania IV–X

01

Szukam tego, co ważne

Modlitwa

Jam jest Pan Bóg twój, którym cię wywiódł z ziemi egipskiej, z domu niewoli.

1. Nie będziesz miał bogów cudzych przede Mną.
2. Nie będziesz brał imienia Pana Boga twego nadaremno.
3. Pamiętaj, abyś dzień święty święcił.
4. Czcij ojca swego i matkę swoją.
5. Nie zabijaj.
6. Nie cudzołóż.
7. Nie kradnij.
8. Nie mów fałszywego świadectwa przeciw bliźniemu swemu.
9. Nie pożądaj żony bliźniego swego.
10. Ani żadnej rzeczy, która jego jest.

Dekalog a wolność człowieka

Okrąg symbolizuje wolność osobistą konkretnej osoby. Wyobraźcie sobie, że każdy z was ma swój okrąg i porusza się po sali. We wnętrzu okręgu jest wolny, ale nie może wejść na teren okręgu innych. Ten okrąg symbolizuje wolność każdego człowieka, którą jednak ogranicza wolność innych osób. Jest to wolność dana nam przez Boga. Można wyciągnąć z tego faktu wniosek, że: „Wolność człowieka kończy się tam, gdzie zaczyna się wolność drugiego człowieka” (Alexis de Tocqueville). Przekroczenie wolności innych możemy nazwać samowolą. Dziś powiemy o przykazaniach, które normują relacje pomiędzy ludźmi. Przykazania bronią wolności każdego człowieka. Wynikają z prawa Bożego, które jest ponad prawem stanowionym.

02

ROZWAŻAM I ZDOBYWAM

Przykazania pomocą w dotarciu do celu

czytanie Pisma Świętego (Wj 20,12-17)

Przeczytajmy fragment biblijny.

kliknij w księgę, by wyświetlić tekst biblijny

Obowiązki wynikające z przykazań

W poprzednich latach katechezy poznaliście już grzechy przeciw poszczególnym przykazaniom. Dziś spojrzymy na przykazania od strony obowiązków, które wypływają z podporządkowania się im. Każdy, kto poznał przykazania jako Boże zasady, zobowiązany jest do życia według nich. Ci, którzy nie poznali tekstu przykazań, także mogą je realizować, ponieważ zostały wpisane w naturę człowieka.Wypisując obowiązki, postarajcie się określać je pozytywnie, np. zamiast wyrażenia „nie kłamać” podajecie „mówić prawdę”.

kliknij w księgi oznaczone cyferkami

Obowiązki wynikające z przykazań

kliknij w tabelkę, by powiększyć ją na cały ekran

Zapis do zeszytu lub zeszytu ćwiczeń (zad. 2. str. 80.)

• miłość, wdzięczność i szacunek wobec rodziców i przełożonych…

• troska o życie i zdrowie własne i innych
• obrona życia poczętego
• obrona życia ludzi ułomnych, starszych i chorych…

• troska o czystość serca
• praktykowanie umiarkowania
• kochać miłością czystą
• cierpliwość, skromność i dyskrecja…

• poszanowanie cudzej własności
• ochrona stworzenia i jego zasobów naturalnych

• sprawiedliwy podział dóbr…

• mówienie prawdy
• szacunek do prawdy
• wierność sobie i Bogu…

V. Nie zabijaj.

VI. Nie cudzołóż.IX. Nie pożądaj żony bliźniego swego.

VII. Nie kradnij.X. Nie pożądaj żadnej rzeczy bliźniego swego.

VII. Nie mów fałszywego świadectwa przeciw bliźniemu swemu.

IV. Czcij ojca swego i matkę swoją.

Przykazanie

Jako obowiązek

Obowiązki wynikające z przykazań

Przykazania to dar Boga. Dzięki nim wiemy, co warto czynić, a czego unikać w drodze do celu, jakim jest zbawienie i życie wieczne.

03

Zostaję ubogacony i działam

Dobro płynące z przykazań

czytanie Pisma Świętego ((Rz 13,8-10)

Przeczytajmy fragment biblijny.

kliknij w księgę, by wyświetlić tekst biblijny

Dobro płynące z przykazań

Treść całego Dekalogu możemy wyrazić jednym przykazaniem – przykazaniem miłości. To miłość skłania nas, by być dobrym dla innych. Dlatego zastanowimy się wspólnie, jakie dobro wypływa z wypełniania poszczególnych przykazań.

kliknij w tabelkę, by powiększyć ją na cały ekran

Dobro płynące z przykazań

• miłość, wdzięczność i szacunek wobec rodziców i przełożonych…

• troska o życie i zdrowie własne i innych
• obrona życia poczętego
• obrona życia ludzi ułomnych, starszych i chorych…

• troska o czystość serca
• praktykowanie umiarkowania
• kochać miłością czystą
• cierpliwość, skromność i dyskrecja…

• poszanowanie cudzej własności
• ochrona stworzenia i jego zasobów naturalnych

• sprawiedliwy podział dóbr…

• mówienie prawdy
• szacunek do prawdy
• wierność sobie i Bogu…

V. Nie zabijaj.

VI. Nie cudzołóż.IX. Nie pożądaj żony bliźniego swego.

VII. Nie kradnij.X. Nie pożądaj żadnej rzeczy bliźniego swego.

VII. Nie mów fałszywego świadectwa przeciw bliźniemu swemu.

IV. Czcij ojca swego i matkę swoją.

Przykazanie

Jako obowiązek

Kogo i przed czym bronią przykazania?

• rodziców, rodziny…
• przed brakiem szacunku…

• poczęte dzieci, chorych…
• przed odebraniem życia…

• żony, mężów, dzieci…
• przed zdradą, rozbiciem rodziny…

• właścicieli, pracowników…
• przed kradzieżą, niesprawiedliwością…

• bliskich…
• przed kłamstwem, oszczerstwem…

Dobro płynące z przykazań

Życie bez przykazań przepełnione byłoby przemocą i lękiem. Zastanówcie się, jak wyglądałoby życie, gdyby każdy człowiek na świecie zachowywał przykazania. Jak wtedy wszyscy byliby szczęśliwi i bezpieczni. Nasze życie przypominałoby życie pierwszych ludzi w raju przed grzechem pierworodnym. Niestety nie jest to możliwe, ponieważ na świat wszedł grzech. Przykazania stoją na straży porządku społecznego, poszanowania godności człowieka i jego niezbywalnych praw. Dzięki nim wiemy, co warto czynić, a czego należy unikać w drodze do celu, jakim jest zbawienie i życie wieczne. Przykazania bronią człowieka przed krzywdą zadaną sobie samemu i innym ludziom, przed krzywdą doczesną i karą wieczną. Przestrzeganie dekalogu gwarantuje życie wieczne, czyli największą nagrodę.

Dążyć do dobra – rachunek sumienia

Życie według przykazań wymaga wiele trudu i samodyscypliny. Każdy jest grzeszny, ale każdy może też czynić postanowienia, by być coraz lepszym. Dobrym pomysłem na trwanie w łasce jest częste oczyszczanie się w sakramencie pokuty i pojednania oraz codzienny rachunek sumienia.

Dążyć do dobra – rachunek sumienia

W ciszy serca odpowiedzcie na kolejne pytania. Duchu Święty, Boże, zapraszamy cię teraz do naszych serc, byśmy mogli szczerze ocenić nasze sumienia. Przyjdź i daj nam łaskę poznania prawdy o nas samych. Daj nam łaskę przebaczenia sobie i innym. – Jak okazujesz rodzicom należny im szacunek? – Jak troszczysz się o swoje zdrowie i życie? – Jak dbasz o czystość spojrzeń, słów i czynów? – Jak dbasz o swoją intymność? – Dlaczego masz obowiązek szanować intymność innych? – Dlaczego masz obowiązek mówienia prawdy? – Jak szanujesz własność swoją i innych? – Jak wykorzystujesz czas i wypełniasz swoje obowiązki?

04

Ćwiczenia

ćwiczenia zad. 1. str. 80.

podpowiedź

ćwiczenia zad. 3. str. 81.

podpowiedź

ćwiczenia zad. 4. str. 81.

Sprawdź swoją wiedzę!

05

praca domowamodlitwa

Praca domowa

1. Przypomnij sobie przykazania Dekalogu od IV do X. Wybierz jedno z nich i przedstaw w formie plakatu. 2. Wyjaśnij biblijną zasadę: „Jak chcecie, żeby ludzie wam czynili, podobnie wy im czyńcie” (Łk 6,31). 3. Zastanów się, kogo zdarzyło ci się skrzywdzić, i pomódl się za te osoby

Modlitwa końcowa

przygotowanie prezentacji

Źródło grafiki:

grafika wygenerowana przez AI

bank zdjęć własnych wydawnictwa

V. Nie zabijaj. „Tylko Bóg jest Panem życia i śmierci. Poza przypadkiem uprawnionej obrony i sytuacjami zagrożenia życia żadnemu człowiekowi nie wolno zabić drugiej osoby. Odebranie życia jest wykroczeniem przeciwko Bogu. Ludzkie życie jest święte, tzn.: należy do Boga, jest Jego własnością. Nawet nasze własne życie jest nam tylko powierzone. Sam Bóg obdarzył nas życiem i tylko On może je znowu odebrać”. (Youcat, p. 378) „Zakazane są zabójstwo i współudział w morderstwie. Zakazane jest zabijanie w czasie wojny. Zakazane jest usuwanie życia poczętego. Zakazane jest samobójstwo, samookaleczenie lub autodestrukcja. Zakazana jest eutanazja, czyli zabijanie ludzi kalekich, chorych i umierających”.(Youcat, p. 379) „Życie i zdrowie fizyczne są cennymi dobrami powierzonymi nam przez Boga. Mamy się o nie rozsądnie troszczyć, uwzględniając potrzeby drugiego człowieka i dobra wspólnego”. (KKK 2288) – Jakie obowiązki wynikają z przykazania V?

IV. Czcij ojca swego i matkę swoją. „To, co winni jesteśmy naszym rodzicom: miłość, wdzięczność i szacunek, dotyczy także naszego stosunku do tych ludzi, którzy nami kierują i na których możemy liczyć. Jest wielu ludzi, którzy stanowią dla nas autorytety: rodzice biologiczni lub przybrani, starsze rodzeństwo i kuzyni, wychowawcy, nauczyciele, pracodawcy, przełożeni. To do nich odnosi się czwarte przykazanie. W najszerszym znaczeniu to przykazanie dotyczy nawet naszych obywatelskich obowiązków wobec ojczyzny”. (Youcat, p. 367) – Jakie obowiązki wynikają z przykazania IV?

„Czcij twego ojca i twoją matkę, abyś długo żył na ziemi, którą Pan, Bóg twój, ci daje. Nie będziesz zabijał. Nie będziesz cudzołożył. Nie będziesz kradł. Nie będziesz mówił przeciw bliźniemu twemu kłamstwa jako świadek. Nie będziesz pożądał domu twojego bliźniego. Nie będziesz pożądał żony bliźniego twego, ani jego niewolnika, ani jego niewolnicy, ani jego wołu, ani jego osła, ani żadnej rzeczy, która należy do twego bliźniego”. (Wj 20,12-17)

Przykazania trzeba zawsze odnieść do swojego życia, w myśl biblijnej zasady: „Jak chcecie, żeby ludzie wam czynili, podobnie wy im czyńcie” (Łk 6,31). Każde przykazanie określa obowiązek, ale też prawo. Z jednej strony powstrzymuje kogoś przed czynieniem zła, z drugiej zaś chroni prawa innych ludzi. Gdy przestrzegamy przykazań, w nas rodzi się szacunek wobec bliźnich, a w nich szacunek wobec nas.

„Kto (…) miłuje drugiego, wypełnił Prawo. Albowiem przykazania: Nie cudzołóż, nie zabijaj, nie kradnij, nie pożądaj i wszystkie inne – streszczają się w tym nakazie: Miłuj bliźniego swego jak siebie samego! Miłość nie wyrządza zła bliźniemu. Przeto miłość jest doskonałym wypełnieniem Prawa”. (Rz 13,8-10)

VIII. Nie mów fałszywego świadectwa przeciw bliźniemu swemu. „Ósme przykazanie poucza nas, abyśmy nie kłamali. Kłamstwo oznacza świadome i celowe mówienie lub działanie niezgodnie z prawdą. Kto kłamie, oszukuje samego siebie i innych, którzy mają prawo do tego, by znać całą prawdę o stanie rzeczy. Każde kłamstwo sprzeciwia się sprawiedliwości i miłości. Kłamstwo jest formą przemocy. Tkwi w nim ziarno podziału we wspólnocie i niszczy zaufanie, na którym oparta jest każda ludzka wspólnota”. (Youcat, p. 452) „Szacunek do prawdy w życiu oznacza nie tylko bycie wiernym sobie. Gdy się temu głębiej przyjrzeć, oznacza bycie prawdziwie wiernym Bogu, gdyż On jest źródłem prawdy”. (Youcat, p. 453) – Jakie obowiązki wynikają z przykazania VIII?

VI. Nie cudzołóż. IX. Nie pożądaj żony bliźniego swego. „Każdy chrześcijanin powinien żyć w czystej miłości, niezależnie czy jest młody, czy stary, żyje samotnie czy w małżeństwie. (…) Żyć w czystości oznacza kochać niepodzielnie. Człowiek żyjący w nieczystości jest targany namiętnościami i zniewolony. Prawdziwie kochający jest wolny, silny i dobry. Potrafi poświęcić się w miłości. Chrystus, który oddał się całkowicie za nas i równocześnie oddał się Ojcu w niebie, jest wzorem czystości, ponieważ jest prawzorem mocnej miłości”. (Youcat, p. 406) „Dziewiąte przykazanie pobudza do czujności przed pożądaniem, czyli pożądliwością cielesną. Walka z pożądliwością cielesną dokonuje się przez oczyszczenie serca i praktykowanie umiarkowania”. (KKK 2529, 2530) „Czystość serca domaga się wstydliwości, która jest cierpliwością, skromnością i dyskrecją. Wstydliwość strzeże intymności osoby”. (KKK 2533) – Jakie obowiązki wynikają z przykazań VI i IX?

– Jakie dobro jest owocem szacunku wobec rodziców? – Jakie dobro jest owocem poszanowania życia i zdrowia własnego i innych? – Jakie dobro wynika z poszanowania czystości?

„Czcij twego ojca i twoją matkę, abyś długo żył na ziemi, którą Pan, Bóg twój, ci daje. Nie będziesz zabijał. Nie będziesz cudzołożył. Nie będziesz kradł. Nie będziesz mówił przeciw bliźniemu twemu kłamstwa jako świadek. Nie będziesz pożądał domu twojego bliźniego. Nie będziesz pożądał żony bliźniego twego, ani jego niewolnika, ani jego niewolnicy, ani jego wołu, ani jego osła, ani żadnej rzeczy, która należy do twego bliźniego”. (Wj 20,12-17)

VII. Nie kradnij. X. Nie pożądaj żadnej rzeczy bliźniego swego. „Siódme przykazanie nie tylko zabrania zabierania czegoś drugiemu, lecz domaga się sprawiedliwego administrowania i podziału dóbr ziemskich, reguluje kwestię własności prywatnej i podział dochodów z ludzkiej pracy. (…) Siódme przykazanie zabrania po prostu jednego: niesprawiedliwego przywłaszczania sobie cudzej własności. Wychodzi naprzeciw ludzkiemu dążeniu do zbudowania świata społecznie sprawiedliwego, równych szans i rozwoju dla wszystkich. Siódme przykazanie mówi, że wierząc, jesteśmy zobowiązani do ochrony stworzenia i utrzymania jego zasobów naturalnych”. (Youcat, p. 426) „Chrześcijanin powinien uczyć się oddzielać rozsądne pragnienia od nierozumnych i niesprawiedliwych i przyswoić sobie wewnętrzną postawę szacunku dla cudzej własności”. (Youcat, p. 465) – Jakie obowiązki wynikają z przykazań VII i X?

– Ile przykazań rozpoczyna się słowami „Nie będziesz…”? – Od czego powinniśmy się powstrzymać? – Które z przykazań ma formę nakazu? – Jaka jest obietnica dla tych, którzy będą szanowali swoich rodziców? – Dlaczego Bóg dał przykazania, które mówią o relacji człowieka do człowieka?