GIDA TURISTIKOA (Gasteiz)

VITORIA-GASTEIZ(Erdi Aroan)

HASI

| AURKIBIDEA

Abiapuntua

Hiriaren garapena

Gasteiz historikoan zehar

Santa Maria katedrala

Nor gara?

Abiapuntua: Gasteizko pilula historikoa

Itzuli aurkibidera

1181. urtean Nafarroako Antso VI.ak, Antso Jakintsua, Gasteizko herrixkari Forua eman zion. Hiriaren ezaugarri historikoa bere forua da, non bertako biztanle guztiak izaera berekotzat jotzen ziren, nobleen eta plebeioen arteko bereizketarik gabe.

"Vitoria Berria" izena Nafarroako Antso VI.a erregeak ematen dio, hiria 1181. urtean fundatzen duenak. Garai hartan, harresiz inguratutako hiribildua zen, eta Nafarroako erresumaren defentsa aurreratua irudikatzen zuen.

Hiriaren garapena

tzuli aurkibiderara

Hiriaren Garapena

Gasteizek bi zabalkunde fase izan zituen: Lehena 1181tik 1200ra eta bigarrena 1256tik 1270ra, Antsok kaleak sortzeko bultzada eman zuen.

- 1181. urtetik 1200. urtera mendebaldeko hiru kaleak egin ziren:

-1256. urtetik 1270. urtera ekialdeko hiru kaleak egin zituzten:

Errementari kalea

Aiztogile kalea

Hedegile kalea

Barrekale berria

Zapateri kalea

Pintore kalea

Gasteizko Alde-Zaharra ezagutzen

Gasteiz historikoan zehar

Itzuli aurkibidera

Aihotz Plaza (Goiuri Jauregia)

Andre Maria Zuriaren Plaza

Kordoi Etxea

XVII. mendean eraikia izan zen. 2007an plazaren eraberritzeari ekin zion Udalak, besteak beste plazako gune berdeak kenduz. Gasteizko Udalak 1897eko abuztuaren 25ean onartu zuen plazaren egungo izena.

Alde Zaharraren sarreran dago Erdi Aroko hiribilduaren muga izan zen garai batean.

XV. mendean Juan Sánchez de Bilbao judu erkatariak erdi aroko etxe batzuk zeuden lekuan eraiki zuen.

Gasteiz historikoan zegar

Itzuli aurkibidera

Santa Maria Katedrala

Montehermoso Jauregia

Eskoriatza-Eskibel Jauregia

XVI. mendearen erdialdera Fernan López Eskoriatzak, Henrike VIII.a Ingalaterrakoa eta Katalina Aragoikoa errege-erreginen medikua zenak, eta bere emazte Victoria Anda Eskibelek eraikitzea agindu zuten.

1520-1524 artean Hortuño Ibáñez de Agirreren aginduz Pedro Etxaburu arkitektoak eraiki zuen.

Santa Mariaren eliza gotikoa Erdi Aroko erdigunearen iparraldean dago, hiriko gunerik garaienean, Suso hiribilduan, eta XIV. mendean eraiki zen.

Gasteiz historikoan zehar

Itzuli aurkibidera

Erdi Aroko Harresia

San Pedro Eliza

San Pedro eliza edo Done Petri apostoluaren eliza XIV. mendeko tenplu gotikoa da, Gasteizen dagoena. Barneko arkitekturaren eta eskulturen aberastasunagatik, Espainia iparraldeko tenplu gotiko ederrenetarikotzat hartua da.

Gasteizko harresia Erdi Aroan Arabako Gasteiz hiribildua inguratzen zuen harresia zen, XI. mendearen amaieraldean eraiki zen. Gasteizko Alde Zaharrean dago.

Gasteiz historikoan zehar

Itzuli aurkibidera

Buruileria plaza

Antzinako Erdi Aroko nekropolia, oihal makalak, zakuak eta oihalak ehuntzeko lanbideari emandako antzinako izena hartzen du.

Alaba Eskibel jauregia

El Portalon

San Pedro eliza edo Done Petri apostoluaren eliza XIV. mendeko tenplu gotikoa da, Gasteizen dagoena. Barneko arkitekturaren eta eskulturen aberastasunagatik,

Dorre gotiko eder hau merkatarien ostatu gisa eraiki zen. Gasteizko herrixka zaharraren iparraldeko irteeran dago, eta Santa Maria Katedralak, Andatarren Dorreak eta Buruileria babesten dute.

Gasteiz historikoan zehar

Itzuli aurkibidera

Maturana-Verastegi

Casa Torre De los Iruña

Andaterren dorrea

Jauregia XVI. mendean eraiki zen, Errege Katolikoek ezarritako bake-testuinguruan, Calleja eta Aiaratarren aurkako bando-gerrak amaitzeko.

Hiria defendatzen zuen lehen etxe gotorra zen, eta XV. mendeko lehen urteetakoa izan behar zuen. Egungo jauregia XVI. mendean eraiki zen.

Urtado de Andatarren dorrea Arabako Gasteiz hiriburuan dagoen dorretxe bat da. Gasteizko Santa Maria katedralaren alboan dago, XV. mendean eraiki zen .

| SANTA MARIA KATEDRALA

Itzuli aurkibidera

Santa Maria Katedrala

1200 / Egungo tenpluaren oinarriak ezartzen hasi ziren.

1500-1700 / Kaperak ireki ziren, eta elizpeko gangak eta jatorrizko sakristia eraiki ziren. Kanpandorrea eraikitzen hasi zen. Denboraldi horretan egiturazko lehenengo arazoak agertu ziren.

700-800 / Gasteizko muinoaren gailurrean giza kokagune egonkor baten lehenengo lekukotasunak jaso ziren.

| SANTA MARIA KATEDRALA

Itzuli aurkibidera

Santa Maria Katedrala (atalak)

Santa Maria Katedralaren hormak altuak eta finak dira. Leiho asko eta handiak ditu. Beirateekin dekoratzen ziren, eta bereziki nabarmentzen zen arrosa leihoa. Ere, ojiba-arkuak zeuden, eta hauek gurutzatzen zirenean gurutze ganga sortzen zen.

| SANTA MARIA KATEDRALA

Itzuli aurkibidera

Santa Maria Katedrala

XII. mendean arte gotikoa zabaltzen hasi zen. Erlijio gaiak nagusitzen ziren. Erromanikoko zurruntasuna alde batera utzita,Gotikoan modu errealistan egiten zituzten pertsonaiak, (haien emozioak edo sentimenduak irudikatzen zituzten) Nobleziaren eta burgesiaren erretratuak erretratuek garrantzi handi hartu zituzten.

Nor gara?

Itzuli aurkibidera

Gazteluzar Ibilbidea 1 · 20305 Irun

https://toki alai.eus/dbh/

aiurgomez@tokialai.eusoihansorzabalbere@tokialai.eus izarosoto@tokialai.eus

Nor gara?

Itzuli aurkibidera

Gazteluzar Ibilbidea 1 · 20305 Irun

https://toki alai.eus/dbh/

aiurgomez@tokialai.eusoihansorzabalbere@tokialai.eus izarosoto@tokialai.eus

Testu honetan Gasteizen alde zaharrean zeharko bide bat azalduko dugu Kordoi etxetik hasiko gara, XV. mendean Juan Sánchez de Bilbao judu erkatariak erdi aroko etxe batzuk zeuden lekuan eraiki zuen. Pintore Kaletik habiatuta, eskubirantz joan eta San Frantzisko Kaletik jarraituta, eskubiko eskailerak hartuko ditugu, Paseo de los Arquillos kalera. Ondoren, San Miguel kaletik pasa eta Aihotz Plaza (Goiuri jauregia) ikusiko dugu. Alde Zaharraren sarreran dago Erdi Aroko hiribilduaren muga izan zen garai batean. Eskubiko eskailerak igo, eta Eskola kalea zeharkatu. Gero ezkerrera eman Fray Zacarías Martínez kalera iristeko. Eskoriatza ( Eskibel jauregia) eta Montehermoso jauregia ikusiko ditugu. XVI. mendeko ondoan dauden bi jauregi dira. Ezkerrera joan Las Carnicerias Kantoia kalera iristeko. Erdi Aroko harresia ikusiko dugu. Gasteizko harresia Erdi Aroan Arabako Gasteiz hiribildua inguratzen zuen harresia da. Jarraian, pixka bat atzera eta ezkerrera joango gara, Fray Zacarías Martínez kalera iritsi arte. Hor Santa Maria Katedrala. Santa Mariaren eliza gotikoa Erdi Aroko erdigunearen iparraldean dago, eta aurrerago Andatarren dorrea ikusiko dugu. Urtado de Andatarren dorrea Arabako Gasteiz hiriburuan dagoen dorretxe bat da. Une horretan, eskubira habiatuko gara Buruileria plaza ikusteko. Antzinako Erdi Aroko nekropolia, oihal makalak, zakuak eta oihalak ehuntzeko lanbideari emandako antzinako izena hartzen du. Lehenengo, atzeraka eta ondoren, eskubirantz eginda, Hedegile kalean sartuko gara han El Portalón ikusiko dugu. Ondoren Hedegile kaletik atzera egin eta Maturana( Verásategi jauregia) ikusikta eskubiko eskailerak hartuko ditugu. Jauregia XVI. mendean eraiki zen, Errege Katolikoek ezarritako bake-testuinguruan. Ezkerrera eginda Errementari kalean sartuko gara. Kaletik jarraituta eskubira egingo dugu las Carnicerias Kantoiara iristeko. Ezkerrera eginda Fundadora de las Siervas de Jesus kalean Casa Torre de los Iruña ikusiko dugu. Hiria defendatzen zuen lehen etxe gotorra zen. Hori egin eta gero, ezkerrera joan behar gara Pedro Egaña kalera San Pedro Eliza ikusteko. Elizak 1892 eta 1896 bitartean berriztapen ugari jasan zituen. Beranduago, eskubira joan errementari kalean Alaba Eskibel jauregia ikusteko. Pedro Alaba Eskibel eta María Diaz de Eskibel senar-emazteen aginduz eraiki zen. Azkenik, ezkerrera abiatuz Virgen Blanca plazara iritsiko gara, eta han, Andre Maria Zuriaren Plaza ikusiko dugu. 2007an plazaren eraberritzeari ekin zion Udalak, besteak beste plazako gune berdeak kenduz. Espero dugu balio izatea.