Arnas-aparatua: Aiora, Jon eta Oihan

ARNAS-APARATUA

Aiora López, Jon Rodriguez eta Oihan Mardarats

ANATOMIA

ATALAK

LARINGEA

Kartilagoz osatuta dagoen hodi labur bat da. Laringean epiglotisa dago. Elikagaiak irenstean epiglotisa tolesten da, horrela solidoak arnasbideetara sartzea galarazten da. Laringean ahots kordak daude, hauek ahotsa sortzen dute.

BIRIKA AIREZTAPENA

Biriketako aire berrizteko mekanismo bat da. Honetan airea bi noranzkoetan mugitzen da. Diafragma eta sahietsarteko giaharrek hartzen dute parte. Giaharrak uzkurtzean eta erlaxatzean biriken bolumena aldatzen da. Bi mugimendu daude: arnasgora eta arnasbehera.

GAS TRUKEA

Albeoloetan gertatzen da. Aireko oxigenoa odolera igarotzen da, eta odolean dagoen karbono dioxidoa albeoloetara igarotzen da.

• Birikietara oxigeno gutxi duten arteriak iristen dira.
• Odolera oxigenoa joaten da, odolean elkartzen dira globulu gorrien hemoglobinarekin eta hemoglobina ehunetarantz eramaten du oxigenoa

• Albeoloen airekoa baino odoleko karbono dioxidoaren kontzentrazioa handiagoa da kapilarretan.
• Biriketatik oxigenatutako odola duten zainetatik iristen dira.

NON DAUDE ALBEOLOAK?

DIAGNOSTIKO POSIBLEAK

SAHIETSETAN EMANDAKO KOLPEA

Saihetsetan emandako kolpe baten ondorioz saihets bat apurtzen bada odol-hodiak edo birikak honda daitezke.

NEUMOTORAX

Neumotoraxa airea biriken eta toraxeko paretaren artean sartzen denean gertatzen da. Hau ezin da Iñakiren kasua izan, pleuran dagoen zuloarekin ezin duelako era errazean arnastu eta azkarrago konturatu beharko zen.

OSASUN ARAZOAK ETA OHITURA OSASUNGARRIAK

TABAKOAREN ONDORIOAK

Tabakoak eta tabakoaren keak milaka substantzia sortzen ditu, asko oso toxikoak dira, hala nola brea, karbono monoxidoa eta nikotina.Erretzeak gorputzeko ia organo guztiak kaltetzen ditu eta gaixotasun ugari eragin daiteke, hala nola, birikietako minbizia, biriketako gaixotasun buxatzaile kronikoa (BGBK), iktusa eta beste minbizi batzuk. Tabakoaren ondorioz, gas-trukea ez da ohi bezain eraginkorra:

• Erretzean sortzen den karbono monoxidoa hemoglobinarekin elkartzen da.
• Bronkioetako muki-mintza handitu egiten da eta muki gehiago jariatzen du.
• Denborarekin bronkioloetako ehuna suntsitu egiten da.

GAIXOTASUNAK

OHITURA OSASUNGARRIAK

EZ ERRE INOIZ

Oso garrantzitsua da erretzen ez hastea eta erretzen ari diren pertsonengandik urrun egoten saiatzea.

ALBEOLOAK

BIRIKAK

Bi biriki daude, bat handia eta bat txikia, lekua utzi behar diolako bihotzari. Bi organo dira, harroak eta malguak. Birikak barrunbe torazikoan daude, bihotzaren alde banatan. Birikak bi mintzez estalita daude eta mintzek pleura dute izena. Pleurari esker birikak mugitu daitezke arnasten dugunean eta hau gabe birikak apurtzeko arrisku gehiago dago. Pleura likidoa da eta pleura heze eusten du eta ehunen geruzak bata bestearen gainean irristatzen laguntzen du.

EPIGLOTISA

SAIHESTU KUTSATUTAKO, JENDETSU ETA GUTXI AIREZTATUTAKO LEKUAK

Arnas sudurretik hartzea komeni da, airean egon daitezkeen substantzia kutsatzaileak eta mikroorganismoak iragazteko.

BRONKIOAK

Bi hodi dira, trakean sortzen dira eta geroago biriketan sartzen dira. Adar meheagotan adarkatzen dira eta bronkio-zuhaitza eratzen dute. Diametro txikieneko bronkioei bronkiolo deritze, kartilagozko eraztun osoak dituzte bronkioek baina bronkioloak ez. Bronkioen barrua muki-mintz batez estalita dago.

FARINGEA

Hodi gihardun bat da, sudur barrunbearekin eta ahoarekin lotuta dagoela, eta hauei esker digestio aparatuaren atal bat da. Faringea, almendra-formako egitura batzuk daude: amigdalak. Amigdalek organismoaren defentsan hartzen dute parte.

AGENTE NATURALA

Errinitis alergikoak polenak, akaroek eta animalien zoldak eragiten dute. Honek muki-jarioa, doministikuak, kongestioa eta azkura eragiten ditu sudurrean, eztarrian eta belarrietan. Gaixotasun hau ez izateko, aire-iragazkiak instalatzea, altzariak eta alfonbrak solairuetatik kentzea eta maskotek lo egiten eta jaten duten lekua aldatzea gomendatzen da.

AGENTE PATOGENOA

Influenza birusak gripe gaixotasuna eratzen da. Gripea doministiku edo eztula egitean ahotik ateratzen diren listuaren bidez transmititzen da. Sintoma batzuk, sukarra eta eztula dira, eta jende batzuk oka edo beherakoa izan dezake. Seinal batzuk, gihar-mina, nekea, buruko mina edo eztarriko mina dira.

TRAKEA

C itxurako zenbait kartilagoz osatuta dagoen hodi bat da. Trakearen barruan muki-epitelioa dago zelula ziliatuez osatuta. Zelula hauek mukia jariatzen dute, partikula kaltegarriak eta mikroorganismoak atxikitzeko.

EGIN KIROLA NEURRIAN ETA ERREGULARKI

Bizi kalitatea hobetu eta organismoa indartzen du. Kirola birika hobetzen du eta hainbat gaixotasun sahiesten eta atzeratzen ere laguntzen digu. Birika edukeria eta osasun kardiobaskularra hobetzen dituzte.

AHOTS KORDAK

ARNASGORA

Airea biriketan sartzen da. Diafragma uzkurtzen eta jaisten da, saihetsarteko giharrak uzkurtzen dira eta birikak zabaltzen dira.

SUDURRA

Sudur-hobiak sudur-barrunbearekin komunikatzen dira. Barnealdean mintza dago, eta mintz horrek ileak, zilioak eta guruinak ditu. Guruinek mukiak sortzen dituzte eta ileek hauts partikulak harrapatzen dituzte. Kapilarretako odolak airea berotzen du.

SORTU GIRO OSASUNGARRIA ETXEAN

Aireztatu egunero zure gela 10 minutu gutxienez eta eduki etxea garbi, hautsak eta akaroek alergia ugari eragiten batituzte.

ARNASBEHERA

Airea biriketatik irteten da. Diafragma hasierako lekura itzultzen da, saihetsarteko giharrak erlaxatu egiten dira eta birikiak hustu egiten dira.