CRISTIAN RUBIO MEDINA- SANTA MARIA DE EUNATE

CRISTIAN RUBIO MEDINA

SANTA MARIA DE EUNATE

Contextualiza tu tema con un subtítulo

AURKIBIDEA

ELIZARI BURUZKO INFORMAZIOA

Eliza erromanikoan eraiki zen XII. mendearen bigarren erdian. Lehenik eta behin, bertako kofradia bateko ermita mariarra izan zen. Herri batetik urrun dagoenez eta elizan dauden hilobietan vieirak (Donejakue erromesaldiaren ezaugarri tradizionala) aurkitu direnez, erromesentzako ostatua izan zela uste da.Eunateko Santa Maria eliza eremu librean dagoen eliza erromanikoa da, Muruzabaletik 2 kilometrora, Nafarroan, Espainian. Somporteko Done Jakue Bideak (aragoieraz) eta Orreagako Bideak (nafarreraz) elkartzen diren lekuan dago, Ilzarbeko Haranean (Izarbeibar).Jatorriz tenplarioa dela adieraztea ohikoa bada ere, ez dago hori egiaztatzen duen dokumenturik.

ELEMENTU ARKITEKTONIKOAK

• Eunateko Santa Mariaren jatorriari buruz gorde diren ia erreferentzia dokumentalik ez dagoenez, fantasia eta irudimena askatu ahal izan dira, bai eraikina kronologikoki datatzerakoan, bai eraikinaren izaera historikoa oinarritzerakoan.

• Kondairazko alderdiez haratago, espezialista gehienak bat datoz gaur egun tenpluaren eraikuntza XII. mendearen bigarren erdialdean testuinguruan kokatzen, Nafarroako Antso Jakitunaren erregealdi emankorrarekin bat eginez.

EUNATEKO SANTA MARIA ELIZAREN IKUSPEGIA

Oinplano oktogonala du, alde batean abside bat eta inguratzen duen kanpoko galeria bat, elizari izena ematen dion arkuteria poligonala, Eunatek euskarazko ehun ate esan nahi baitu. Barrualdea soila da, eta nabarmentzekoa da espazioa estaltzen duen giltzarrian elkartzen diren nerbioak dituen kupula, musulmanen eragin nabarmena duen kupula.

Arkuteriak Eunateko eliza inguratzen du perimetroan, eta tenpluaren forma oktogonala birsortzen du. Beraz, zortzi atal ditu. Horietatik, iparraldera begira dauden 3 atariek erdi-puntuko arkuak dituzte, kapitelez errematatutako zutabe bikiek eusten dietenak. Gainerako bostek, berriz, hegoaldeko, ekialdeko eta mendebaldeko alboei dagozkienak, berreraikuntza modernoaren ondorioz pilastra prismatiko soiletan oinarritutako arkuak dituzte.

KANPOKO ARKITEKTURA.

ELIZAREN KANPOALDEAN DAUDEN KAPITELAK.

Eunateko elizak jatorrizko bi sarrerak ditu:

• Bata mendebaldera begira dago, eta gaur egun barrura sartzen da.
• Bigarrena, berriz, iparraldean dago, perimetroko galeriaren jatorrizko hiru atalekin bat etorriz.

• Lehenengoan, gaur egun bisitaria sartzen da. Zirkuluerdiko bao sinple bat du, sigi-saga egiten duten formula eskematikoak dituen hauts-babes bizidun sinple batek estroposatua.

• Iparraldeko portada, baketoidun lau arkiboltaz osatua, kapitelez errematatutako ate-zanga lauetan eta zutabe zilindrikoetan txandaka bermatuta; deigarria da kanpoaldeko zutabeak barrukoak baino erliebe handiagokoak izatea.

ABSIDE

MASKAROIAK

• Absidea zirkuluerdi-formakoa da, barrualdean danborra duena, eta kanpoalderantz poligono forma du. Horren emaitza burualde bat da, bost horma-atalez osatua. Horma-atal horiek zutabe erdizilindriko lodien bidez mugatzen dira, erlaitz bereraino luzatzen diren kontrahorma gisa, eta dagokien kapitelean errematatzen dira.

• Teilatu-hegalari eutsita, eta oihal bakoitzeko hiru, hagaburutxo bilduma interesgarri bat antolatu zen, maskara izugarriak erreproduzitzen dituztenak.

TEILATUA PIRAMIDE FORMALEKOA DA, ETA PINAKULU BAT ETA DORRE BAT DITU. DORRE HORRETARA ESKAILERA KIRIBIL BATETIK SARTZEN DA.

ELIZAREN BARNEKO ARKITEKTURA

• Barruko espazioa ere oinplano oktogonalekoa da, eta bi zatitan banatuta dago: bata, tenpluaren gorputz nagusiari dagokiona, eta, bestea, jasotzera begira dagoen absidea. Espazio oktogonalak kanpoaldetik ez dirudi hain zabala denik, eta oktogonoaren zortzi angeluetatik sortutako nerbio handi-handiez osatutako ganga oso handia du ezaugarri. Ganga bakoitzean bi zutabetxo daude, bata bestearen gainean jarrita eta dagozkien kapitelak dituztela.

• Hormak, berez, altuerako bi erregistrotan banatzen dira, zirriborro horizontal batez banatuta. Goikoan leiho-lerroa dago. Leiho-lerro hori, kanpoaldea ez bezala, atal guztietan jarri zen, eta, kasu honetan, bao eta bao itsuen txandakatze baten aurrean gaude.

• Beste batek Azken Judizioaren iragarkiarekin zerikusia dutela diruditen bi aingeru erakusten ditu, haietako batek adar bat baitarama iragartzeko.

• Kapiteletako batean maskaroi groteskoak agertzen dira, hortz zorrotzekin, eta hortik landareen zurtoinak sortzen dira .

ESPERO DUT ATSEGIN IZATEA!!!

C.R.M