Izarrak aurkezpena

Izarrak

Aurkezpena

Mireia Sáenz de BuruagaIzaro Blanco

03

Aurkibidea

Sorrera

02

Ezaugarriak

04

Eboluzio estelarra

Aztertuko diren gaiak

01

Zer dira?

05

Videoa

06

Argazkia

07

Eskerrak

Metaltasuna

Adina

Konposaketa kimikoa

Ezaugarriak

Azalpena

Masa

Diametroa

Hauek dira izarren ezaugarri batzuk:

Errotazioa

Kolorea eta tenperatura

Tenperatura

Argitasuna eta distira

Izarrak

Definizioa

Izarra argizagi bat da, bere grabitazioak loturik mantentzen duen plasmazko gorputz esferiko handia. Gasez (batez ere hidrogeno eta helioz) osatua da, eta bere barnean gertatzen diren erreakzio termonuklearretatik ateratako energiaz egiten du distira.

+ INFO

Sorrera

Izarren sorkuntza

Izarrak halabeharrez jaiotzen dira. Espazioan flotatzen duten gas eta hautsezko hodei hotzen materia zatiak elkartzen dira, nebulosa deiturikoak. Partikula horiek grabitate-erakarpenaren bidez gehitzen dira, masa handi bat osatu arte. Multzo hori, grabitatearen eraginez, bere baitara uzkurtzen da eta, ondorioz, bere zentroan dentsitatea, presioa eta beroa handitzen ditu. Horrela, atomoak gero eta azkarrago mugitzen dira eta elkar jotzen dute. Baldintza horietan, fusio nuklearreko erreakzioak hasten dira laster. Hasten direnean izarra jaio da. Erreakzio nuklearrak, hau da, zapuztutako izarrak, hastea lortzen ez duten masa multzoei nano marroiak esaten zaie. Lortzen dutenek bide kosmiko nekeza jarraitzen dute. Erreakzio nuklearrek izarraren erdiguneko presioa askatzen dute, grabitatearen efektua indargabetzen dute, eta horrek izarra bere gainean kolapsatzea saihesten du.

Eboluzio estelarra

Izarren bilakaera

Izarrek eboluzionatu egiten dute beren masa agortzen doan heinean, hau da, erreakzio nuklearren erregaia. Izar batek zenbat eta masa handiagoa izan, orduan eta erregai gehiago du bere "motorra" elikatzeko, eta distira gehiago egiten du, baina denbora gutxiago bizi da. Bere zentroko erregaia agortzen denean, izarra berriro uzkurtzen da eta tenperatura igotzen du, erreakzio nuklear berrien agerpena errazten duena. Oraingoan, zentralaren inguruko hurrengo masa-geruzan sortzen dira, eta dagoeneko gastatuta eta uzkurtuta dago. Inguruko geruza hau zabaldu egiten da eta horrela izarra handiagoa bihurtzen da. Bolumena handitzeak eragiten du izarren kolorea aldatzea. Zenbat eta handiagoa izan, orduan eta gehiago hozten dira kanpoko geruzak, eta argi ikusgaia igortzen dute kolore jakin batean.

Videoa

STARFORGEk (Star Formation in Gaseous Environments akronimoak) inoiz ikusi ez den 3D simulazio errealistena eta bereizmen handienekoa garatu du.

Eskerrik asko

Izarrak

Eguzkia da Lurretik hurbilen dagoen izarra eta Lurraren energia iturri nagusia, argi energiarena barne. Beste izar asko begi hutsez ikus daitezke Lurretik gaua denean; Lurretik oso-oso urrun daudenez, puntu finko txiki gisa ageri dira zeruan. Historikoki, izarrik nabarmenenak konstelazio eta asterismotan taldekatu dira, eta izarrik distiratsuenek berezko izena jaso dute