Imagen Interactiva Cuadrada Esencial

Zer dira ehunak?

Animali ehunen sailkapena

Epitelio ehunak

Lotuera ehunak

Muskulu ehunak

Nerbio ehunak

Epitelio ehuna

Babes ehuna

Ehun prismatikoak

Ehun lauak

Endotelioak

Tegumentarioak

Pluriestratifikatu

Monoestratifikatu

Pseudoestratifikatu

Iragaite ehunak

Exokrinoak

Mixtoa

Guruin ehunak

Endokrinoak

Lotuera ehunak

Matrizeen kompozizioa

Ehun konjuntiboa:

Laxoa

Elastikoa

Erretikularra

Zuntz-itxura

Uniokularra

Gantz ehuna

Multiokularra

Kartilago ehuna

Elastikoa

Zuntz-kartilagoa

Hialinoa

Hezur ehuna

Motak

Arola

Trinkoa

Substantzia interzelularrak

Odol ehunak

Plaketak

Eritrozitoak

Globulu zuriak

Linfa ehunak

Muskulu ehunak

Muskulu kardiakoa

Muskulu eskeletikoa

Muskulu lisoa

Nerbio ehunak

Neuronak

Glia-zelulak

Globulu zuriek defentsa funtzioa dute eta infekzioengatik babesten du banakoa. Granulozitoak: Nukleo handiak dituzte,zitoplasman daude eta granuloak dituzte. -Neutrofiloak:Fagozitoak,bere funtzioa da hil dagoen globulu gorriek jatea fagotizazio prozezuz bitartez. -Basofiloak: Heparina eta histamina,normalean bere kopurua handitzen da alergiekin eta infekzio birikoekin. -Eosinofiloak: Alergia kontra egiteko edo parasitoak kamporatzeko erablitzen dira. Agranulozitoak:Zitoplasman daude eta ez dute granuloarik. -Monozitoak:Denborarekin makrofagoetan bihurtzen dira. -Linfozitoak:Babes funtzioa dituzte eta bi motatakoak izan ahal dira. T-Linfozitoak: Infekzioengandik babesten dituzte banakoa. A-Linfozitoek: Antigorputzak egiten ditu biruzak zuntzizeko.

Ehun ildoaz osatutaz dago. Borondatezko mugimenduak egiten du eta hezurrak mugitzen ditu gorputzaren adarrak mugitzeko. Hezurrari lotutak daude tendoien bidez. Adibidez:Kuadrizepsan eta bikietan.

Gantz ehunen funtzioak babes mekaniko bat egitea kolpeegandik organoak babesteko,babes termiko bat osatzea lipidoen aislamendu termikoekin eta energia erretserbatzea dira. Gantz ehunak adipozitoak dituzte lipidoak eta beste substantzia batzuek erretserbatzeko baina bere funtzio naguzia energia erretserba egitea da.

........

Ehun lauak forma zapala dituzte

Iragaite ehuna ehun etratifikatu bat da eta kontrakzioen bidez bere itxura aldatzen da. Gernu maskurianl ureterran eta uretran kokatzen dira.

Bere funtzioa: Ehunak babestea, lotzea eta organoek trinkotasuna ematea da.Matrizez osatutaz daude.Bi motatako zelulak izan ahal dira: Migratzaile zelulak: Odol ehuna da eta bere kokapena aldatu ahal du eta odolarekin garraiatzen dira. Adb:Fagozitoak,linfozitoak eta mastozitoak. Finkoak: Matrizeko osagai osatutaz daude. Ehunean sortzen dira. Ez dira desplazatzen.

Ez da oso ugaria eta ahurretan dago. Ehun konjuntibo zelularra bat da eta bere adipozitoak gantz gutxi dute txikiagoak direlako eta bere funtzioa normalean babes termiko bat egitea da.

Ehun pluriestratifikatuan nuklleoak altuera desberdinetan kokatutak daude eta geruza batzuk ditu. Arnas hodietan daude eta bere funtzioa haizea garbitzea da.

Ehun exokrinoak substantsia kaltaegarriak botatzeko da hodi baten bidez deo kampoko azalen bidez. Hodi itxura,mordoxka itxura eta hatz itxura izan hal dituzte . Adibidez: Izerdi guruinak eta gantz-guruinak.

Guruin mixtoak likidoa kamporatu ahal dute eta baita ere odoletara eraman ahal daiteke.Bakarrik pankreas egin ahl ditu funtzio horiek aldi berean.

Zelula motak asko dituzte eta geruza asko ditu. Ehun hau epidermisa osatzen du. Gainera,zulotzoak ditu guriuin exokrinoak substantziak kamporatzeko.

Plaketak ez dute nukleorik eta bere funtzioa koagulazioa parte hartzea da zauriak sendatzeko. Plaketak hezur muinan sortzen dira.

Ehun ugariena da eta organismo osan dago. Energia erretserbatzen du eta babes termikoa egiten du. Uniokularran adipozitoek borobil itxura dute eta bere zitoplasman gantz tanta handi bat dute eta hori ematen du gantz uniokularra kolore zuri bat.

.......

Babeseko ehunak geruza bakarra edo gehiago osatuta daude eta paraleloan kokatuta daude.

Itxura prismatikoa ditu.

Ehun erretikularra kolageno sarez eta fibrozitoez osatutaz dago. Bere funtzioa da hezur muina,linfa gongoilak eta timoaren guruinak eratzea da.

Muskulu ehuna miozitoz osatutaz dago eta bere funtzioa kontrakzio muskularren bidez gorputza mugitzea da. Ildakatsuak:Nukleo bakarra dute, zitoplasman miofilamentoak dituzte; aktina eta miozina dute,gainera itzura zilindrikoa eta luzea dituzte.(Kontrakzio indartzuak) Bere mintz plasmatikoa sarkolema deritzo eta bere zitoplasmari sarkoplasma. Adb:Bizepsan eta bihotzetan. Lisoak: Nukleo bakarra dituzte,obalo itxura dute,bere miofilamentoak zitoplasman kokatzen dira eta fazikuluetan kokatutak daude zuntz-konjuntiboz lotutaz. (Kontrakzio motelak) Adb: Digestio aparatuan eta arnas aparatuan.

Ehun monoestratifikatuan zelula mota bakar ditu baina bere mintz plasmatikoan tolesturak ditu mikrobellosidadeak sortzeko. Beraien funtzioa mukua sortzea da,organoak elikagaiak hobeto garraiatseko,Adibidez digestio hodian.

Muskulu kardiakoa muskulu ildoz osatutaz dago ,baina nukleo bakarra du. Nahigabeko mugimendu azkarrak eta sinkronizatuak egiten ditu bakarrik bihotzean .

Neuronak nerbio bulkadak sortzen transmititzen dituzte. Bere atalak: Dendritra:Izar itxura ditu eta neuronen arteko hutsak betetzen ditu.Soma:Neuronaren nukleoa gordetzen dute Axoia: Nerbio bulkadak transmititzen ditu modu azkar batean mielina konduktore ona delako.Mielina kapsulak: Mielina dute bultzada transmititzeko. Sinapsia:Dendritekin elkartzen da beste neuronekin elkartzeko.

Organismo osoan daude eta bere funtzioa beste ehun motak konektatzea da.

Eritrozitoak ematen diote odolari kolore gorri hori burdina dutelako,hemoglobina dutelako,beraz hemoglobina disolbagarria da eta burdina esker oxigenoa hartu ahal du eta odoletik garraiatu ahal du. Zelula hauek organulu batzuek galdu dituzte oxigenoa garraiatzeko.

Nerbio ehunak nerbio sistema osatzen dute,gainera matrize gutxi dute. Bere funtzioa kampoko estimuliuak hartsea da estimulu hori korrente elektro-kimiko aferentean bihurtzen da nerbio sistema zentralera bidaltzen da informazio hori interpretatzeko eta bultzada eferenteak bidaltzen ditu organoak,muskuluak,odol hodiak... lan egiteko eta arazoa erabakitzeko.

Guruin endokrinoak barneko jariaketa egiten dute ;hori esan nahi du likidoak odolrn bidez garraiatzen direlako.Adibidez:Tiroidea eta hipofisia.

Elastiko-ehuna elastiko zuntzez eta kolageno zuntzez osatutaz daude.2 Funtzioak ditu : -Organoen hutsak betetzea presio bat jasateko.(Odol hodiak) -Lotailu elastiko batzuk osatzea.(Deltoide ligamentuan)

Sare itxura

Deltoide ligamentua

Muskulu ehun lisoa mugimendu motelak eta nahigabekoak egiten dute adibidez organoen mugimenduak. Adb: Digestio aparatuan eta arnas aparatuan. Ornodunen kasuan muskulu ehun hauek organo edo odol hodi batera itzaltzen da mugitzeko. Ornodugabeen kasuan muskulu lisoa bakarrik bere muskulu normala osatzeko da.

Miozitoen edo muskulu ehunen funtzioa kontrakzioak egitea da eta kontrakzio horrekin mugitzen ditu organoak eta muskuluak.-Muskulu zelula batean miofilamento asko daude.

Ehun hau kolageno zuntzez eta fibrozitoz osatutaz daude.Elasatikoak eta gogorrak dira. Tendoiak eta ligamentuak osatzeko erabiltzen dira.

Ehunak zelula eukariotoen zelula multzo bat da ,funtzio jakin bat egiteko banako batean eta metabolismoan parte hartseko.

Guruin ehunak substantsiak gordetzeko eta substantsia kaltegarriak botatzeko balio du.

Ehun pluriestratifikatuak zelula zilindrikoz osatuta dago. Bakarrik sudur hobietan daude,haizea filtratzeko.

Hezur ehun trikoa diafisia osatzen du eta bere unitate bereziena osteona izena du. Han Havers sistemak kokatutak daude,odol-hodiak eta nerbioak dituzte . Ere Volkmann konduktuak komunikatzen dute Havers sistemekin eta osteozitoei nutrienteak eramaten dituzte.

Zelula barneko substantzia erdi likatsua dute. Bere funtzioa organoen arteko espazioa konektatzea eta babestea da. Larruazalaren azpian eta organoen artean dago.

Bere matrizea likidoa da eta plasma interztizialatik dator. Bere zelula ugarienak linfozitoak dira ala baina,plaketak eta globulu gorriak kopuru gutxi dituzte. Eta bere funtzioa babes funtzioa da infekzioengandik eta sistema inmunologikoa osatzen du.

Bere zelula arteko matrizea likidoa da eta plasma deritzona. Plasma uraz,gatz-mineralez,oxigenoz,CO2-z,proteinaz eta mantenugaiaz osatutaz daude. Bere funtzioa mantenugaiak,eta odol zelulak garraiatzea eta temperatura erregulatzea da.

Hezur ehunak eskeletoa osatzen ditu,gorputzari gogortasuna eta trikotasuna emateko.Ere funtzio hemapoyetikoa du eta kaltzioaren kantitatea erregulatzen du. Zelula motak: Osteoblastoak:Hezurraren hazkuntza laguntzen du eta ehunen matrizea eratzen du. Osteozitoak: Matrizearen barruan daude hezurra osatzeko gatz mineralekin eta komunikazio egiten dute haien artean konduktu kalkofoarekin Osteoklastoak:Substantsia interzelularrak apurtzen ditu hezurra berritzeko.

-Eiptelio ehunak organizmoen barneko barrunbetan eta kampoko azalan agertzen dira gorputza babesteko edo subastantziak kanmporatzeko.-Bere itxura geometrikoa eta erregularra da eta lamina bazal batean elkartuta daude.

Kartilago haritsua substantsia interzelular ugari du ,nahiz eta kolageno zuntzak asko ez izatea kolageno kantitate handia ditu. Pubisen gunean eta ornoen diskoetan daude.

........

Ehun hezurrak 2 substantzia mota ditu,organikoak eta ez-organikoak. Organikoan:Zelulak eta matrizea daude. Adibidez:Kolageno zuntzak Ez-organikoan:Gatz mineralez osatutaz dago adibidez:Fosfato karbonatoa eta kaltzio floruroa.

........

Hezurren muin gorria osatzen dute epifisian. Muin gorria funtzio hemapoyetikoa du edo beste hitzan eritrozitoak sortzen ditu. Hezurren kampoko atalan mintz konjuntibo bat dago(kartilago bat) periostia deritzona eta hezurren lodiaren hazkuntzaz arduratzen da.

Endotelioak bakarrik geruza bat dute eta bakarrik zelula mota bakarra osatutak daude.Barneko azalak gaineztatzen dute. -Agertu ahal dituzte toraxan,hestean ,bihotzan..

Nerbio ehunen funtzioa banakoa kontrolatzea eta informazioa hartzea eta bidaltzea da.

Kartilago ehunek elastikoak dira bere barneko substantzia solidoa eta elastikoa da,eta bere matrizea malgua eta solidoa da,gainera ez dituzte odol hodiak ezta nerbioak. Bere zelula bereiztutak kondrozitoak eta kondroblastoak dira.Binaka edo launaka elkartzen dira eta kapsula bat inguratzen zaie ehuna sortzeko. Bere barneko substantziaren araberari 3 ehun motak sortu ahal ditu. Kartilagoen funtzioak egitura solidoa baina elastiko bat sortzea da eta muskuluen mugimenduak hobetzea da.

Matrizea

Organoen eta beste ehunen arteko hutsak lotzea.

Funtzioak:

Organoek trinkotasuna ematea

Zuntz-konjuntiboak

Funtzesko substantziak

Kolagenoa:

Funtzezko substantziak gatz mineralak,polisakarido komplexu mota batzuk eta ura dira

Fazikuluetan kokatutak daude,oso zinbelak dira baina ez dira elastikoak.

Elastiko zuntzak:

Zuntz-meheak,ahulak eta ugariak dira,elastikotasuna ematen diete eta bere osagai nagusiena elastina da eta proteina bat da.

Erretikular-zuntzak:

Kolagenoz osatutaz dauden sareak dira eta gogortasuna ematen diete ehunei-

Kartilago elastikoa elastina(proteina mota bat) zuntzaz eginda dago eta kolore horia du. Belarrian eta epiglotisan agertzen dira.

........

Organismo osoan banatutak daude eta bere funtzioa beste ehun motak konektatzea da. Ehun konjuntiboa,gantz ehuna,kartilago ehuna,hezur ehuna eta odol ehunak dira. Adibidez:Hezurra eta muskulu ehuna konektatzea.

Glia-zelulak neuronak nutritzen,babesten eta isolatzen dituzte. Astrozitoak: Neuronen arteko hutsuneak betetzen ditu. Schwan zelulak: Neuronen axoien mielifikazio prozezuan parte hartzen du Oligodendrozitak: Mielina ematen diete axoiei. Mikrogliak: Neuronak babesten ditu infekzioengatik. Fagotizatu ahal dute.

Kartilago hialinoan substantzia interzelulara homogenoa da eta zelula arteko substantzia oso ugaria da. Zuntz meheak ditu eta kolageno ugari du. Trakean eta sudurretan agertzen da kartilago hau.