MITOSIA ETA MEIOSIA

ZIKLO ZELULARRA

MITOSIA

INTERFASEA

Zer da?

4. TELOFASEA

ZITOZINESIA

1. PROFASEA

2. METAFISIKA

3. ANAFASEA

I.MEIOSIA

1.1.PROFASEA

1.3.ANA FASEA

1.2. METAFASEA

MEIOSIA

Zer da?

II.ZITOZINESIA

1.4.TELOFASEA

2.4.TELOFASEA

2.3.ANAFASEA

2.2. METAFASEA

II.MEIOSIA

2.1.PROFASEA

I.ZITOZINESIA

2.4.TELOFASEA

Kromosomak poloetan daudenean:

• Kromosomak deskondentsatu

• Hauek kromatina bihurtu

• Ardatz akromatikoa desantolatu

• Polo bakoitzeko kromosomen inguruan, nukleo-mintza eratu

1.2.METAFASEA

• Nukleoloa eta nukleo mintza desagertu egiten dira.
• Kromosoma bikoteak kondentsatu egiten dira eta ekuatore-plakan kokatu
• Bikoteko kromosoma bakoitza zelularen polo batera edo bestera begira geratzea ausazkoa da aniztasun genetikoa handitu

METAFASEA

• Kromosomak inoiz baino kondentsatuagoak
• Ardatzeko zuntzak zinetokoroetara lotzen dira
• Kromosomak plano eukatorialeak kokatzen dira
• Kromatida ahizpetako bakoitza zelularen poloetako bati begira geratzen da

1.ZITOZINESIA

Azkenik, zitozinesia edo zitoplasmaren banaketa gertatzen da. Emaitzako bi zelulek, interfaserik gabe, aldi berean egiten diote bigarren zatiketa meiotikori.

I.ZITOZINESIA

Azkenik, zitozinesia edo zitoplasmaren banaketa gertatzen da. Emaitzazko bi zelulek, interfaserik gabe, aldi berean ekiten diote bigarren zatiketa meiotikoari.

TELOFASEA

Mitosiaren laugarren eta azken etapa

• Kromosoma bakunen multzo bakoitza zelularen polo batera heltzen da
• Nukleo-mintz berriak sortu, erretikulu endoplasmatikoaren mintzetik eratua
• Nukleoloa berreraiki
• Ardatzaren zuntzak desagertu
• Kromosomak deskondentsatzen hasi
• Kromatina eratu

2.1.PROFASEA

Oso fase laburra da

Fase honetan, I.meiosiaren ondoriozko bi zeluletako bakoitzean, kromosomak berriz kondentsatzen dira, nukleo-mintza berriro desagertzen da, eta ardatz akromatiko berria eratzen da

MEIOSIA

Sexu bidezko lotzen zaion zatiketa zelularra da

Meiosain eratzen diren zelula-umeek jatorrizko zelulen kromosomen erdiak dituzte. Espermatozoideak, obuluak eta esporak eratzen dira.

Bi zatiketa zelular gertatzen dira; lehen zatiketa eta bigarren zatiketa. Bi zatiketa horietan ez da DNA-rik bikoizten:

• Lehen zatiketa: mitosia baino luzeagoa eta konplexuagoa. Hiru gertakari daude:

- Kromosoma homologoak parekatu - Birkonbinazio genetikoa gertatu - Kromosoma homologoak bereizi Hiru fase bereizten dira; 1.profasea, 1.metafasea, 1.anafasea, 1.telofasea

• Bigarren zatiketa: 2.profasea, 2.metafasea, 2.anafasea, 3.telofasea

MITOSIA

Mitosian material genetikoaren bi kopia berdin-berdinak zuzen banatzen dira. Zelula umeek zelula amaren kromosoma-dotazio eta informazio genetiko berdinak.Zelula zatiketan edo mitosian hauek bereizten dira:

• Nukleoaren zatiketa edo kariozinesia
• Zitoplasmaren zatiketa edo zitozinesia

Prozesua lau fase desberdinetan banatzen da: 1. Profasea 2. Metafasea 3. Anafasea 4. Telofasea

ZIKLO ZELULARRA

Ziklo zelular esaten zaio zelula bati gertatzen zaizkion prozesu eta aldaketen multzoari.

Hainbat prozesu gertatzen zaizkio:

INTERFASEA : ez da zelula zatitzen, material genetiko bikoitzten da eta zelula hazi

1. G.1.-FASEA: zelulak bikoizteko prestatu

- Organuluak eta zitoplasmako egiturak ugaritu. - Zelula hazi. - DNA helize bakarra. 2. S-FASEA: sintesi-fasea - DNA bikoiztu. - Fase zehatza material genetikoa galtzeak edo sortzeak aldaketak eragin ditzake zelulan. - Kromosoma bakoitzak bi kromatida ahizpa 3. G.2.-FASEA: latentzia-aldia, mitosia prestatzeko fasea - Zelulak tamaina egokia - Kromosomak bikoiztuta

PROFASEA

Profasea mitosia hasten duen fasea da eta zera gertatzen da:

• Nukleoa eta nukleoloaren mintza desagertu

• Kromatina kondentsatu, kromosomak eratuz

• Zentrioloek poloetara migratu, ardatz akromatikoa eratuz

- Animalia-zelula: bikoiztu diren zentrioloak zelularen aurkako poloetarantz abiatzen dira eta harizpiak eratzen hasten dira - Landare-zelula: ardatzaren harizpiak eratzen dituzte mikrotubuluen antolaketa- zentroetatik abiaturik; ez dira zentrioloak

ANAFASEA

• Ardatz mitotikoaren harizpiak laburtzen hasten dira kromosoma bakoitza zentromerotik bereizten da
• Kromatina ahizpak banandu eta zelulako poloetako bakoitzerantz abiatzen dira

Kromosoma anafasikoak kromosoma bakunak dira, aurreko faseetakoak ez bezala.

2.3.ANAFASEA

• Ardatzaren zuntzak laburtu
• Zentromeroak hautsi, kromatida ahizpak banatzen
• Birkonbinazioa kromatidak desberdinak
• Hala ere, kromomosmak urrutiratzen dira, zelularen poloetara migratuz; kromosoma anafasikoak baitira

ZITOZINESIA

Zelularen zatiketa

Honen emaitza bi ume independiente diraZitozinesia desberdin gertatzen da animalia- eta landare-zeluletan:

• Animalia-zeluletan:

- Mintz plasmatikoa uzkurtu egiten da - Aktinazko eta miosinazko eraztun uzkurkor bat - Eraztuna utzkurtzean zelula estutu egiten da ekuatore gunean - Zitoplasma bereizi eta zelula bitan banatu

• Landare-zeluletan:

- Zelula pareta ezin da animalia-zelula bezalan estuttu - Mikrotubuluen inguruan multzokatzen diren Golgi aparatuko besikuletatik, fragmoplastoa eratu - Denborarekin, erdiko xafla bilakatuko da - Plasmodesmo deritzen komunikazio-kanalek xafla hori zeharkatu

1.3.ANAFASEA

• Birkonbinatutako kromosoma homologo bakoitzak poro batera migratu.
• Kiasmak hautsi
• Kromosomen zatiak birkonbinaturik eraman
• Mitosian ez bezala, meiosiko lehen anafasean kromosoma osoa banatzen da.

II.ZITOZINESIA

II.meiosiaren amaiera zitozinesi bat da.

Zitoplasma eta organuluak bi zelula umeen artean banatzen dira.

• Prozesu horrek I.meiosian sortutako bi zelula haploideei eragiten die.

• Elkarren artean desberdinak diren lau zelula ume haploide da emaitza.
• Lau zelula hauek amarekiko desberdinak dira, geneen konbinazioa bakarra baita, birkonbinazioaren ondorioz.

2.2.METAFASEA

• N kromosomak, bakoitza bi kromatida ahizpaz osaturik, zelularen ekuatorean kokatzen dira
• Ekuatore plaka luzetarako ardatza eta ardatzaren harizpiak elkarzuta eratzen da.

1.4.TELOFASEA

Kromosomen bi taldeak poloetara iritsitakoan hasten da

• Polo bakoitzean, hasierako nukleoak zituen kromosomen erdiak dituen nukleoa eratu
• Meiosia zelula diploide batekin abiatu dugu eta 1.telofasearen amaieran bi zelula haploide
• Kromosoma bakoitzak bi kromatida ahizpa ditu

1.1.PROFASEA

• Lepotenoa: bi kromatida dituzten kromosomak kontdentsatu egiten dira.

• Zigotenoa: kromosoma homologoak parekatu egiten dira, eta sinapsia gertatzen da.

• Pakitenoa: gaingurutzamendua gertatzen da, eta horrela, birkonbinazio genetikoa gertatzen da: kromatida homologoen arteko DNA zatiak trukatzen dira.

• Diplotenoa: kromosoma homologoak bereizten hasten dira, eta kiasmak ikus daitezke.

• Diazinesia: kromosomak uzkurtu; kiasmak kromosomen muturreraino mugitu, eta kromatidak lotuta mantendu dituzte metafasera arte. Nukleoloa eta nukleo-mintza desagertzen hasi.