Mitologia słowiańska

Mitologia slowianska

/ '

start

Mity

tworzenie świata poprzez nurkowanie

tworzenie człowieka

astępstwo pór roku

charakterystyka bogów

Perun

Weles

Perun był silny, odważny i sprawiedliwy. Jego imię oznaczało piorun lub uderzenie. Był on panem ładu i prawa, a także obrońcą ludzi przed złem. Był on najważniejszym Bogiem wśród słowian. Miał wiele świątyń i otarzy, na których składano mu ofiary z bydła, koni, kogutów i innych zwierząt. Perun miał żonę o imieniu Perperuna, która była boginią deszczu i burzy. Razem tworzyli parę niebiańską, która zapewniała urodzaj i płodność ziemi. Perun pomaga ludziom w walce z wrogami, chronił ich przed chorobami i nieszczęściami. Oraz zapewniał im sprawiedliwość i porządek

Weles był mądry, przebiegły i zmienny. Był on panem chaosu, a także opiekunem zwierząt i roślin. Weles był drugim, co do ważności Bogiem wśród słowian. Miał wiele gajów i jaskim, na których składano mu ofiary z owiec, kóz , psów i innych zwierząt. Weles był też opiekunem i patronem ludzi, zwłaszcza rolników, pasterzy i czarowników. Weles pomagał ludziom w uprawie ziemi, chodowli zwierząt i leczeniu chorób. Oraz zapewniał im szczęście i bogactwo.

Bóstwa wschodniosłowiańskie

Bóstwa ogólnosłowiańskie

Bóstwa południowsłowiańskie

Bóstwa zach0dniosłowiańskie

Charakerystyka Bogów

Tradycje

Noc kupaly

Święto letniego przesilenia, które obchodzono w nocy z 23 na 24 czerwca. Jest to czas, kiedy słońce osiąga swój najwyższy punkt na niebie, a noc jest najkrótsza w roku. Wierzono, że w ten noc otwierają się bramy do świata duchów i magii, a ludzie mogą skorzystać z nadzwyczajnej mocy przyrody. Noc kupały była poświęcona Bogu ognia, płodności i miłości. Ludzie skakali przez ogniska, trzymając się za ręce lub w parach. Kąpali się w rzekach oraz jeziorach, aby oczyścić się z grzechów i złych duchów. Ludzie też szukali kwiatu paproci, który miał właściwości magiczne i zapewniał miłość i bogactwo. Ważnym elementem w tym obrędzie były również wianki.

To ozdobne wieńce z kwiatów i ziu, które dziewice splatały i puszczały powodzie.Wierzono, że wianki miały moc wróżebną i mogły przepowiadać przyszłość.

• Jeśli wianek został wyłowiony przez

kawalera, to znaczyło, że pan na szybko wyjdzie zamąż.

• Jeśli wianek za toną lub utknął na brzegu, to oznaczało, że pan na będzie miała pęcha w miłości.
• Jeśli wianek płynął z prądem, to znaczyło, że pan na będzie szczęśliwa i bogata.
• Jeśli wianek płynął pod prąd, był to znak, że pan na będzie biedna i nieszczęśliwa.

Dziady

Dziady. Święto pamięci z marłych, które obchodzono w nocy z 31 października na 1 listopada. Ludzie zapalali świece lub ogniska na grobach swoich przodków, aby uczcić ich pamięć i prosić o ich opiekę. Składali im też ofiary z jedzenia i napojów, aby zapewnić im spokój i radość.

swieto Marzanny

Święto pożegnania zimy i powitania wiosny, które obchodzono w dniu równonocywiosemnej,czyli 21 marca. Ludzie robili lalki ze słomy lub drewna, które przedstawiały marzane, bo ginie zimy i śmierci. Potem topili je w rzekach lub palili na stosach, aby pozbyć się złej mocy zimy.

Demonologia

Strzyga - Kobieta lub dziewczyna z dwoma duszami. Jedną ludzką i jedną zwierzęcą. Strzyga była często urodzona z sześcioma palcami, u ręki lub nogi lub z dwoma sercami. Była nieśmiertelna i miała zdolność zmiany kształtu w różne zwierzęta. Najczęściej w drapieżne ptaki. Atakowała ludzi i zwierzęta i żywiła się ich krwią i wnętrznościami. Strzyga mogła powstać z wielu powodów, np. z nieprawidłowego chrztu, z kazirodztwa lub z klątwy. Mogła być też stworzona przez czarną magię lub przez inną strzyge.

Zmora - Zły duch, który atakował ludzi podczas snu i ich dusiła. Była często utożsamiana z Marzaną, boginią, zimy i śmierci. Mogła przybierać różne postacie, ale najczęściej wyglądała jak stara kobieta lub czarna kotka. Zmora siadała na pierśach śpiącego człowieka i uniemożliwiała mu oddychanie lub poruszanie się. Mogła też wywoływać koszmary senne lub halucynacje. Zmora mogła być sprowadzona przez choroby lub złe moce .Mogła być też wysłana przez czarownice lub czarnoksiężnika.

Leszy, pan lasu i zwierząt, który miał moc sprawowania opieki nad przyrodą. Był przyjazny ludziom, którzy szanowali las i jego mieszkańców. Leszy pomagał im w polowaniu leczeniu i znalezieniu drogi. Nie był przychyny ludziom, którzy niszczyli las lub krzywdzili zwierzęta. Leszy płatał im figle, gubił ich w lesie lub wysyłał na nich dzikie bestie. Miał postać wysokiego mężczyzny z brodą i długimi włosami, ubranego wzięlone liście lub futro. Leszy mógł też zmieniać swój wygląd w dowolne zwierzę lub roślinę.

Żmij - olbrzymi smok, który żywił się ludźmi i zwierzętami, był strażnikiem skarbów ukrytych pod ziemią lub wiaskinach. Żmij był niezwykle silny i odporny na zwykłą broń. Potrafił latać, pluć ogniem lub jadem i hipnotyzować swoje ofiary. Żmij miał postać wielkiego węża z rogami, skrzydłami i łuskami.

Domownik - Dobry duch opiekuńczy domu lub gospodarstwa.Mieszkał zapiecem, pod progiem, na strychu lub wstodolę. Domowik dbał od obrobyt i spokój rodziny. Był traktowany jak członek rodziny i należało mu okazywać szacunek i wdzięczność. Domowik lubił, gdy zostawiano mu pożywienie, zwłaszczam leko, chleb i masło. Nie znosił kłótni, bałaganu i złego traktowania zwierząt. Domowik mógł się obrazić i zemścić na gospodarza lub odejść z domu. Mógł też przenieść się razem z rodziną do nowego domu jeśli zostało to poproszony.

Wilkołak - Człowiek zdolny do zmiany kształtu w Wilka.Wilkołak był silny, szybki i zwinny. Polował na ludzi i zwierzęta i zjadał ich mięso. Był aktywny głównie w nocy i podczas pełnik księżyca. Wilkołak mógł powstać z wielu przyczyn, np. z ugryzienia innego Wilkołaka, z założenia wilczej skóry lub sklątwy. Mogu być też stworzony przez czarną magię lub przez Boga Welesa.

Południca. Demon Polny, który atakował ludzi pracujących w południe podczas żniw lub koszenia. Była uważana za dusze kobiety, która umarła przed ślubem lub została porzucona przez ukochanego. Południca objawiała się jako wir powietrzny. Stara kobieta lub piękna dziewczyna. Dusiła, łaskotała lub raniła sierpem swoje ofiary. Południca mogła też wywoływać omdlenia, zawroty głowy lub choroby u ludzi. Była aktywna tylko w upalne dni.

Rusałka - Była związana z wodą, lasem i polem. Miała ona postać pięknej kobiety. Była często uważana za duszę zmarłej dziewicy, która utoneła lub popełniła samobójstwo. Rusałka uwodziła mężczyzn swoim śpiewem i tańcem, a potem zabijała ich lub ciągnała do wody. Mogła też zadawać zagadki ludziom i jeśli nie odpowiedzieli poprawnie to ich zabijała.Rusałka była aktywna głównie wiosną i latem, gdy wychodziła z wody na ląd

Topielec - duch utopionego człowieka, który nie znalazł spokoju po śmierci. Topielec zamieszkiwał głębokie wody, gdzie czekał na swoje ofiary. Ciągnął do dna ludzi, którzy pływali lub łowili ryby. Topielec mógł też wyjść na brzeg i atakować ludzi spacerujących nad wodą. Miał postać bladego i mokrego człowieka, zwykle ubranego w strój, w którym się utopił.

Licho - uosobienie pęcha i nieszczęścia, które prześladowało ludzi bez przerwy. Licho było nieuchronne i nie można było się przed nim uchronić, ani go zgubić. Przybierało różne postacie, np. czarnego kota, nietoperza, pająka lub motyla. Licho mówiło ludziom złowieszcze słowa lub wydawało dziwne dźwięki.

Co jeszcze przejelismy od slowian?

01

Szczodre gody. To święto, które obchodzono w czasie przesilenia zimowego, czyli około 21 grudnia, kiedy dzień jest najkrótszy a noc najdłuższa. Święto to symbolizowało zwycięstwo światła nad ciemnością i początek nowego roku solarnego i obrzędowego.

02

Jare gody. To święto związane z równo nocą wiosenną, czyli dniem, w którym dzień i noc są równe. Święto to rozpoczynało się 21 marca i trwało do następnej pełnik siężyca. W tym czasie odbywały się obrzędy, takie jak Topienie Marzanny, malowanie jajek czy śmigus dyngus.

za uwage

Dziekuje

, ,

Szczodre gody trwały kilka lub kilkanaście dni i wiązały się z wieloma zwyczajami i obrzędami, takimi jak szczodry wieczór, czyli uczta podczas której spożywano 12 potraw symbolizujących 12 miesięcy w roku. Niektóre z typowych dań to kutia. Mieszanka ziaren przenicy, maku, miodu i bakali, pierogi z kapustą i grzybami lub barszcz z uszkami. Podczas tej uczty panował zwyczaj łamania i dzielenia się chlebem, który symbolizował dzielenie się dobrym. Kolendowanie to zwyczaj chodzenia pod domach i śpiewania radosnych pieśni, które życzą pomyślności i bogactwa. Kolendnicy często przebierali się za zwierzęta lub postacie z mitologii słowiańskiej i otrzymywali od gospodarzy dary. Najczęściej w postaci jedzenia. Użenie z pogody, siana, chleba lub innych przedmiotów, które miały przepowiedzieć los na nadchodzący rok. Na przykład z pogody w ciągu kolejnych 12 dni wnioskowano o pogodzie w kolejnych miesiącach roku. Symbolem Welesa - patrona święta - była podłaźniczka, czyli gałązka drzewa, najczęściej jodły lub sosny. Ozdobiona kolorowymi wstążkami, papierowymi kwiatami lub owocami. Podłaźniczka była niesiona przez kolędników lub zawieszana pod sufitem w domu. Pamięć o zmarłych przodkach, którym stawiano dodatkowe nakrycie przy wigilijnym stole lub palono ogniska na cmentarzach. Wierzono, że dusze zmarłych wracają do domostw w czasie szczodrych godów i należy im zapewnić ciepło i poczęstunek. Szczodre gody były świętem radosnym i pełnym nadziei na lepsze jutro.

To te bóstwa, które były czczone przez ludy południowego obszaru słowiańszczyzny,takie jak serbowie, chorwaci i bułgarzy. Do nich należą.

• Wesna. Bogini wiosny i miłości. Była ona panującą nad wzrostem i odrodzeniem życia,a także mistrzynią miłości i atrakcyjności.
• Jaryło. Bóg wojny i płodności.Był on panującym nad walką i zwycięstwem, a także mistrzem płodności i urodzaju.

Perun i Weles stworzyli świat, ale nie byli zadowoleni ze swojej współpracy. Perun uważał, że Weles jest zbyt chaotyczny i nieodpowiedzialny. A Weles uważał, że Perun jest zbyt surowy i despotyczny. Oboje chieli mieć większą władzę nad światem i nad ludźmi, którzy żyli na ziemi. Konflikt między nimi wybuchł, gdy Weles postanowił ukraść bydło Peruna. Bydło było dla Peruna symbolem bogactwa i płodności, a także źródłem pożywienia dla ludzi. Weles chciał je zabrać do swojego podziemnego królestwa, aby tam je chodować i cieszyć się ich towarzystwem. Zabrał więc Bydło z pastwiska Peruna i schował je wiaski nimi. Perun zorientował się, że jego Bydło zniknęło i domyślił się, że Weles jest za to odpowiedzialny. Bóg Piorunów rozgniewał się i postanowił odzyskać swoją własność. Ruszył więc w pościg za Welesem, który uciekał przed nim. Perun rzucał w niego Piorunami, a Weles odpowiadał mu zaklęciami i iluzjami. Walka między nimi trwała długo i była bardzo burzliwa. Ich starcie wpływało na świat i na ludzi. Gdy Perun rzucał Piorunami, powodował burzę, gradobicia i pożary. Gdy Weles uciekał po ziemi, powodował trzęsienia ziemi, powodzie i zarazy. Ludzie cierpieli z powodu tych kataklizmów i bali się o swoje życie. W końcu Perun dogonił Welesa i zadał mu śmiertelny cios piorunem. Weles padł martwy na ziemię, a jego krew zmieszała się z wodą. Perun odzyskał swoje Bydło i wrócił do nieba. Tak skończyła się walka między Welesem a Perunem. Była to walka między światłem, a ciemnością, pożątkiem, a chaosem, życiem, a śmiercią. Była to walka cykliczna, która powtarzała się co roku w okresie zimowym. Wtedy Weles odradzał się i znów próbował ukraść Bydło Peruna, a Perun znów musiał go pokonać. Takie było wyjaśnienie słowian dla zmian pór roku i zjawisk przyrodniczych. Wierzyli oni, że Perun i Weles są bogami sprzecznymi, ale także uzupełniającymi się. Bez nich świat nie mógłby istnieć ani się rozwijać.

Święto to miało zapewniać urodzaj, zdrowie i miłość w nadchodzącym roku. Obecnie święto to jest znane jako wielkanoc i ma charakter chrześcijański, choć zachowało niektóre elementy słowiańskie, takie jak pisanki, palma wielkanocna czy śmigus dyngus, znany także jako lany poniedziałek.

To te bóstwa, które były czczone przez lury wschodniego obszaru słowiańszczyzny, takie jak Rusinii, połoczanie, drogowicze czy wołośni. Do nich należą:

• Daćbóg. Bóg słońca i dobrobytu. Był on panującym nad dniem i nocą, a także mistrzem ciepła i życia.
• Chors. Bóg nocy. Był on panującym nad cyklem księżycowym, a także mistrzem snu i marzeń.
• Strzybóg. Bóg wiatru i powietrza. Był on panującym nad chmurami deszczem śniegiem i wiatrem.
• Rot. Bóg stworzenia i przodków. Był ojcem wszystkich Bogów i ludzi. Był on twórcą wszechszczy i życia, a także opiekunem rodziny i przodków.

To są te bóstwa, które były czczone przez większość lub wszystkie ludy słowiańskie i miały wspólne imiona lub funkcje. Do nich należą wspomniani wcześniej.

• Perun, bóg gromu i błyskawic. Był on najwyższym bogiem słowiańskiego panteonu, władcą nieba i pogody.
• Weles, bóg pod ziemi, magi, handlu i wydła. Był on panem umarłych, opiekunem bogactwa i tajemnic.
• Perperuna bogini deszczu i burzy. Była ona żoną peruna i matką Dziewanny. Była ona odpowiedzialna za przynoszenie deszczu, a także za ochronę ludzi przed piorunami i gradem.
• Oraz inni bogowie tacy jak:
• Sfaróg, bóg Ognia i Kowalstwa. Był on mistrzem metaluergi i rzemiosła.
• Mokosz, bogini płodności i ziemi. Była ona opiekunką rolników i pasterzy, a także mistrzynią tkactwa i prędzenia.
• Dziewanna, bogini dzikiej przyrody i polowania. Była córką Peruna i Perperuny. Była ona opiekunką zwierząt i roślin leśnych, a także mistrzynią ucznictwa i zielarstwa.
• Marzanna, bogini zimy i śmierci. Była ona panującą nad światem umarłych. Symbolizowała cyklr życia i śmierci.
• Swarożyc, bóg słońca i Ognia. Był on panującym nad dniem i nocą, a także mistrzem ciepła i życia.

Ludzie i zwierzęta powstali z ziemi, która była dziełem Perun na i Welesa. Ziemia była pełna życia i różnorodności, a ludzie i zwierzęta byli jej częścią. Ludzie żyli w harmonii, z naturą i szanowali wszystkie jej istoty. Uznawali, że każda rzecz ma swoją duszę i moc. Czcili bogów, którzy byli ich opiekunami i nauczycielami. Bogowie dawali im dary takie jak ogień, rolnictwo, rzemiosło, sztuka i prawo. Ludzie byli podzieleni na różne plemiona i rody, które miały swoje własne zwyczaje i tradycje. Każde plemie miało swojego władcę, który był wybierany z pośród najmądrzejszych i najdzielniejszych ludzi. Władca był odpowiedzialny za dobro swojego ludu i za utrzymanie porządku i sprawiedliwości.Według legendy takimi władcami byli Lech, Czech i Rus. Lech panował nad Polanami, gdzie zbudował gród Gniezno i przyjął białego orła za swój herb. Czech panował nad górami, gdzie założył państwo czechy i przyjął czerwonego Lwa na swój herb. Rus panował nad stepami, gdzie utworzył państwo rój i przyjął niebieski trójząb za swój herb. Ludzie żyli w prostych domach z drewna, gliny i słomy. Uprawiali ziemię, hodowali zwierzęta i polowali na dziką zwierzynę. Ubierali się w ubrania z wełny, lnu i skór. Ozdawiali się biżuterią z metalu, kości i kamieni. Używali narzędzi i broni, z drewna, kamienia i metalu. Słowianie cieszyli się życiem. Świętowali ważne wydarzenia w swoim życiu, takie jak narodziny, ślub, żniwa czy zmiana pór roku. Bawili się, śpiewali pieśni, opowiadali bajki i legendy.Uczyli się od starszych i przekazywali swoją wiedzę młodszym.

To te bóstwa, które były czczone przez lury zachodniego obszaru słowiańszczyzny, takie jak Polanie, Pomożanie, Czechowie czy Serbowie. Do nich należą:

• Radogost. Bóg gościńności i radości.Był on patronem podróżników i przybyszów, a także mistrzem muzyki i tańca.

• Jarowit. Bóg wiosny i płodności. Był on panującym nad wzrostem i odrodzeniem życia, a także mistrzem miłości.
• Żywia. Bogini życia i losów. Była ona opiekunką ludzi i zwierząt, a także mistrzynią przeznaczenia i wyboru.

Na początku nie było niczego, nie było nieba ani ziemi, tylko nieskończony ocean ciemności i chaosu.W tym oceanie pływał Weles. Był Bogiem pod ziemi, wód, magii, sztuki i handlu, Bóg był samotny i znudzony, więc szukał czegoś, co by go zaciekawiło. Nie wiedział, że nad oceanem istniało światło. Światło było jasne, ciepłe i ruchliwe . We świetle tym mieszkał Perun, który był drugim żywym bytem.Perun był Bogiem nieba, burzy, piorunów i wojny. Był najwyższym Bogiem w hierarchii Słowiańskiej i patronem władców. Perun także był samotny i znudzony. Perun zwrócił swoją uwagę na ocean i zobaczył Welesa. Zainteresował się nim i zaczął do niego mówić. Weles usłyszał głos Peruna i podniósł głowę. Zobaczył światło pierwszy raz. Perun uspokoił Welesa i zaproponował mu współpracę.Poprosił go, aby zanurzył się w oceanie i wyłowił dla niego trochę ziemi. Obiecał mu, że z ziemi stworzy świat. Weles pomyślał, że to może być ciekawe, więc zgodził się pomóc Perunowi. Zanurzył się więc w oceanie i zaczął szukać ziemi. Chwycił garść piasku i wynurzył się na powierzchnię. Perun wziął piasek od Welesa i zaczął go formować w swoich dłonach. Zrobił z niego różnorodne kształty i rzucił je w górę. Kształty testały się ziemią, która była różnorodna i pełna życia.