Polska w okresie komunizmu

Komunistyczna Polska

Straty wojenne i granice

17% populacji (6 mln)

zgninęło w czasie

II Wojny światowej

Straty materialne

• Polska straciła Kresy Wschodnie z Wilnem i Lwowem. Nowa granica przebiegała wzdłuż linii Curzona.

60%

40%

65%

• Do Polski przyłączono tzw. Ziemie Odzyskane (Pomorze, Dolny i Górny Śląsk, Warmia i Mazury, ziemia lubuska.

Fabryk

mostów

majątku narodowego

Polska w okresie komunizmu

Budowanie Podstaw władzy komunistycznej (1944-1947)

Okres Stalinizmu w Polsce (1948-1956)

Rządy Gomułki - Mała Stabilizacja (1956-1970)

Dekada Edwarda Gierka (1970-1980)

Stan wojenny i upadek PRL (1981-1989)

Komuniści u władzy

Podstawy władzy

• sowieckie NKWD
• polska policja polityczna: UB
• Milicja Obywatelska
• stosowanie masowego terroru i propagandy

Referendum Ludowe 1946

Sfałszowane wybory 1947

Reformy gospodarcze

Rząd marionetkowy

Reforma rolna - dużym posiadaczom ziemskim odebrano ziemię, którą przekazano biednym rolnikom

• Prezydentem został Bolesław Bierut

• Faktyczną władzę sprawował Stalin.

nacjonalizacja przemysłu - przejmowanie dużych przedsiębiorstw przez państwo

Podziemie antykomunistyczne

Nierówna walka

• Podziemie antykomunistyczne nie miało wsparcia zachodu
• Partyzanci walczyli przede wszystkim na terenach wiejskich na wschodzie kraju
• Do 1947 roku większość oddziałów podziemia zostało pokonanych

Część żołnierzy formacji niepodległościowych nie pogodziło się z narzuceniem Polsce władzy komunistycznej i walczyło w podziemiu. Do 1948 roku w Polsce miała miejsce wojna domowa.

Witold Pilecki

August "NIL" Fieldorf

Kontrowersje

Stalinizm (1948-1956) - okres w historii Polski cechujący się pełną zależnością od ZSRR.

Cechy stalinizmu w Polsce

• Rządy jednej partii: PZPR (Polska Zjednoczona Partia Robotnicza). Na jej czele stał Bolesław Bierut.
• Totalitaryzm: podporządkowanie całego społeczeństwa rządzącej partii komunistycznej.
• Masowy terror: prześladowania i mordowanie przeciwników władzy.
• Propaganda i kult wodza. Wszystkie środki masowego przekazu pod kontrolą partii.
• Walka z Kościołem Katolickim.

Koniec stalinizmu:

• Śmierć Stalina w 1953 roku i destalinizacja w ZSRR,
• Śmierć Bieruta w 1956 roku,
• Poznański Czerwiec 1956 - masowe zamieszki i strajki w Poznaniu,
• Październik 1956 - odsunięcie od władzy poprzedniej ekipy. Władysław Gomułka przejmuje władzę.

1956-1970

Mała stabilizacja - rządy gomułki

Cechy charakterystyczne:

• delikatne poprawienie się standardów życia poprzez budowę mieszkań i produkcji dóbr konsumpcyjnych,
• bardziej swobodny rozwój kultury,
• Podpisanie traktatów uznających granice z RFN.
• Zaostrzenie polityki Gomułki pod koniec rządów

Protesty:

• Marzec 1968 - masowe strajki studentów przeciwko władzom PRL
• Grudzień 1970 - masowe strajki robotników na Pomorzu przeciw podwyżkom cen. Zakończyły się masakrą protestujących i odsunięciem Gomułki od władzy.

1970-1980

Dekada edwarda Gierka

Strajki sierpniowe

Cechy epoki Gierka

• W sierpniu 1980 roku w stoczni gdańskiej doszło do masowych strajków przeciwko podwyżkom cen,
• Strajki objęły wkrótce cały kraj i władza została zmuszona do ustępstw. Strajkujący założyli niezależny związek zawodowy "Solidarność",
• Edward Gierek został usunięty, a przez kolejny rok partia nie była w stanie zatrzymać strajków.

• Masowe inwestycje w mieszkalnictwo, przemysł i infrastrukturę za kredyty z zachodu,
• Wzrost wynagrodzeń i poprawa standardu życia Polaków,
• Załamanie gospodarcze pod koniec rządów Gierka
• Pierwsze większe organizacje opozycyjne (KOR, ROPCiO)

Lech Wałęsa

Edward Gierek

Kryzys Gospodarczy późnego PRL

Stan wojenny i ostatnie lata PRL

• Inflacja
• fala strajków w 1988 roku
• puste półki w sklepach.
• bankructwo kraju

13 grudnia 1981 roku gen. Wojciech Jaruzelski wprowadził stan wojenny w Polsce.

Cechy stanu wojennego:

Inflacja w Polsce 1985-89

Zadłużenie zagraniczne Polski w 1989 roku

• godzina milicyjna,
• internowanie opozycjonistów,
• wojsko przejęło władzę w państwie,
• masakra strajkujących górników w kopalni Wujek w Katowicach

42 mld $

zmiany ogólnego poziomu cen w %

Spadek PKB na mieszkańca od 1978 to 1989 roku

7,5%

Koniec PRL

III Rzeczpospolita

Obrady Okrągłego stołu

• Pierwszym niekomunistycznym premierem został Tadeusz Mazowiecki,
• Pod koniec 1989 roku przywrócono dawną nazwę kraju - Rzeczpospolita Polska,
• PZPR się rozpadło, a Polska odzyskała suwerenność.

• W 1989 roku rządzący zaproponowali opozycji kompromis u udział w sprawowaniu władzy,
• W ramach obrad Okrągłęgo Stołu zdecydowano o częściowo wolnych wyborach.

Wybory Czerwca 1989

• Wybory zakończyły się zdecydowanym zwycięstwem opozycji,
• Rządząca PZPR wskutek braku poparcia społeczeństwa i ZSRR była zmuszona do oddania władzy opozycji, gdyż nie była w stanie zbudować rządu.

Polska Rzeczpospolita Ludowa

Rzeczpospolita Polska

Pytania do Polaków:

Referendum ludowe 1946

1. Czy jesteś za likwidacją senatu?2. Czy jesteś za reformą rolną i nacjonalizacją przemysłu? 3. Czy jesteś za uznaniem zachodniej granicy Polski na Odrze i Nysie Łużyckiej?

• Komuniści postanowili sprawdzić nastroje społeczne i skuteczność propagandy organizując referendum.
• Pytania były sformułowane tendencyjnie, aby wymusić odpowiedź 3x TAK.
• wyniki zostały sfałszowane.

% osób, które odpowiedziały "TAK" na zadane pytania.

Wybory do Sejmu 1947

• Kampania wyborcza w atmosferze terroru wobec działaczy PSL.
• Wygrana "Bloku Demokratycznego" (komuniści i ich sojusznicy) w sfałszowanych wyborach
• Ucieczka z kraju Mikołajczyka - przywódcy PSL