EUSKARAREN ETXEA
GOIURI AXPE 5
EUSKERA
SARRERA
7.
1.
Istorioa
Euskararen Jatorria
8.
2.
Istorioa
Hizkuntza Estandarra
9.
3.
Istorioa
Euskara Maitemundu
10.
4.
Politika Aktiboak
Limurtu eta Erabili
11.
5.
Euskararen Erabilera
Datu Bitxia
12.
6.
Abestia
Istorioa
3. EUSKARAREN JATORRIA
EUSKARAREN JATORRIA
Hizkuntzez osatutako "telora" hizkuntza komun bat ezaugarri propioekin. Hikzuntza Hindoeuroparra da., hipotetikoa da. Europako eta Hegoaldeko Asiako hizkuntzen iturria da. Uste da Indoeuropar aurretik egin zela.
“Hipotesiak"
- Iberierarekin lotura zuela (Península Iberika) - Kaukasoko hizkuntza baletatik - Bereberarekin - Europako lehen hizkuntza
“Euskalkiak"
Euskalkiak ez dakite noizkoak diren baina uste da erdi Arokoak direla.- Dialekto: Hikzuntza baten aldera txikiak (leuaren egoeraz)- Azpieuskalkiak: Bizkiaera eta Batua
4. HIZKUNTZA ESTANDARRA
HIZKUNTZA ESTANDARRA
Hizkuntza estandarra arau multzo baten arabera antolatutako hizkuntza da. Testuinguru formaletan erabiltzen da (hezkuntzan, hedabideetan eta administrazioan).hizkuntza estandarra euskara batua da.. Leizarragak 1571n itzulitako Itun berria eta Axularrek 1643an plazaratutako Gero liburuaren hitzaurrean aipatzen zen jada.Euskaltzaindia sortu zen 1919an. Urrats erabakigarria 1968an.
5. EUcSKARA MAITEMINDU
EUSKARA MAITEMINDU
Hortik dator "urtea", elurra urtean behin urtzen baitzen, udaberrian. Hala ere, egia esan, euskararen balioak dira maitemintzeko modukuoa bihurtzen dutenak. Euskara zenbait balio positibitara lotua baitago.
Euskarak maitemindu egiten du. Kanpora joaten garenean, deigarria da zeinen bizirik dagoen hainbeste urteren ondoren. Euskararen berezitasunak ere oso deigarriak dira. Adibidez, "urte" hitza "ur" terminotik dator, hau da, mendi garaietako elurrak urtean behin urtzen ziren eta gero ibaiak hazi egiten ziren.
Planetaren kultur aniztasunean sinesten du, edo mundua leku bidezko bidezko eta habitagarrriagoa izna daitekela ere. Baina baditu beste balio batzuk, adibidez, erresilientzia, edo besterik gabe, taldean ondo pasatzeko eta gozatzeko.
6. LIMURTU ETA ERABILI
LIMURTU ETA ERABILI
Bi hitz gako dira euskararen garapen sozialerako. Gehitzen jarraitzeko. Elkarri laguntzen diote. Euskara behar du guk euskara behar izatea erabilgarria zaigulako: horrelaxe limurtuko gaituzte euskarak, eta euskarazko sorkuntzak eta bizipenek. Euskarak limurtu behar gaitu, eta erakarri: halaxe sentituko dugu erabilgarri eta beharrezko
1960, Gabriel Aresti
Esan zuen Bilboko euskaldun berriak, euskararen modernizazioaren eragileetako batek:"Nork esango du ogia maite duela? Ogia ez da maite, ogia beharrezkoa da. Hori gertatzen zait niri euskararekin; ez dut maite, behar dut"
7. DATU BITXIA
DATU BITXIA
Oraindik hainbat gauza egin behar dira. Etorkizuna egungo eta etorkizuneko belaunaldien esku dago. Euskal hiztun kopurua handitzen ari da: Euskal Autonomia Erkidegoko biztanleen eridek baino gehiagok euskara ulertu edo hitz egiten dute. Erabilerra orokortzea eta erabilera trinkoa areagotzea oraindik erronka handiak dira. Euskara oraindik ez da ofiziala Iparraldean eta hiztunak galtzen jarraitzen du, gazte euskaldunen ehunekoa azken urteetan gorako ari den arren. Nafarroan, oraindik ez da Euskara Legaren eremu-banaketa gainditu; euskara ulertu edo hitz egiten dutenean gehiengoa esuakra ofiziala ez den eremuetan bizi da eta oraindik pausoak motelak dira.
9. ISTORIOA
ISTORIOA
"Irulegiko eskua" deritzon brontzez plakan pronto-euskarazko lehen esanahia idatzi zen. Horretarako berezko alfabeto bat erabiliko da, iberiarraren antzekoa baina ez bera. Agertzen diren hitzen artean bada bat berezia "Zorionekoa"
O.a.a.I. MENDEA
Bordelen euskarazko lehen liburua argitaratua da. Bernat Etxepareren Linguae Vasconum Primitiae da. Taldean kantatua izateko librurua zen, eta abesti ugari belaunaldiz belaunaldi transmititu ziren ahoz.
1545
Metus sociosqu etiam magnis iaculis tincidunt maecenas, ac dictumst torquent hac.
1804
10. ISTORIOA
ISTORIOA
Xabier Lizardiren Biotz-begietan argitaratu da. 30eko hamarkada susperraldi kultural handia izan zen. Euskal eskolak sortu ziren. Politikariek eta idazleek euskara helduaroan iaksiko dute, tartean Agirre lehendakariak edo Lizardik berak. Zalantzarik gabe , euskal kulturaren Aro distiratsuenetako bat da. Aita Donostiak euren obrak konposatu zituzten. 1935 lehenengo Brtsolari Txapelketa antolatu zen.
1932
Errepresio eta erbesteratze urte gogorrak. Euskara debekatu egingo dute. Idazle onenetako bi, Lauaxeta eta Aitzol, fusilatu egin zituzten. Orixe eta Jose Miguel Barandiaran, besteak beste, erbestaratu egin ziren. Pertsalari euskaldun ugarik Argentinan, Guatemalan era Mexikon jarraituko dute bizitzen eta argitalpenak egiten
1936-1960
1956
Euskaraz errodatutako lehen filma, Gure Sor Lekua, Hazparnen egia.
Srtu dira lehe ikastolak, Elbira Zipitria erreferete nagusietako bat izanik. Halaber literatura aldizkariak, argitaletxeak eta musiak taldeak. Helduen alfabetatzea Riakrdo Arregi aktibista gaztearen idea batek abiaraziko du.
1960-1970
11.ISTORIOA
ISTORIA
1970
1968
1967
Arantxa Urretabizkaiak Zergatik Panpox nobela rgitaratu du. Banatu berri den emakume batek ume txikiari zuzenduz egindako bakarrizketa da.
Euskara Batua sortu da, euskararen aldaera bateratua. Gerraren aurretik sortutako idea zen, eta behingoz gauzatzea lortu zuten. Koldo Mitxelena hizkuntzalari ezaguna eta Gabriel Aresti olerkaria izan ziren Batuaren babesle nagusiak.
Ez Dok Amairu taldea gariko pizkundearen errefente nagusia da. Hainbat arlotako sortzaileak bildu ziren bertara, musikariak gehenak, baita idazleak edo artista plastikoak ere. Loudes Iriondo, Xabier Lete, Benito Lertxundi edo Mikel Laboa partaide izan ziren.
cosa curiosa
12. ISTORIOA
ISTORIOA
2001-2020
1980
1982
Aro berria heldu da euskararen historioan. Euskararen erabilearen legea onartu da. Eratu dira Habe eta euskal irrati telebista EITB. Euskaraz hasi dira ematen Bigarren hezkuntza eta unibertsitateko eskolak. Euskal literatura-sistema indartu egin da argitaletxe, liburu-denda eta abarrekin... Euskarazko antzerkiak zinemak eta musikak une goxoa bizi dute. Euskaratik beste hizkuntza batzetara itzultzen dira lehen lanak. Nazioartekotzearen hasiera da.
nende berriaren hasieran, besteak beste, hezkuntza, administrazio eta komunikabideen arloko politika aktiboen emaitza ikusi da, baita 80ko hamarkadatik gizarte zibilaren aktibismoak eragindakoa ere. Euskaraz umetatik ikasi zuten neska-mutil haiek konplexurik gabe erakusten diote munduari euren lana. Zalantzarik gabe, euskararen bigarren urrezko aroa da.
Euskararen aldeko lasterketa nazioartekoenaren lehen edizioa. Korrikak euskal geografia osoa zeharkatu zuen etenik gabe eta lekukoa korrikalariek eskutik eskura pasatuz. Urtebete lehenago Kilometroak festa antolatu zuten.
8. POLITIKA AKTIBOAK
POLITIKA AKTIBOAK
- VI. Inkesta Soziolinguistikoa 2016 (lehen aldiz euskararen hiru lurraldeetako herri aginteek elkarlanean egina: Eusko Jaurlaritza, Nafarroakoa Gobernua eta Euskararen Erakunde publikoa. - Udal titulartasuneko 39 euskaltegi publikoak - 35.500 ikasle ikastaro bakoitzean, gutxi gorabehera. - 1.400 Irakasle
- Iparraldean sortu zen Euskararen Erakunde Publikoa (2004) - Naffarroako Euskarabidea sortu zen (2007) - Euskarazko corpusaren garapena, bereizii UPV/EHUeko Euskara Institutuaren eta Euskaltzaindiaren eskutik. - Itzultzaile autoomatikoak Interneten - Euskarazko hiztegi elektronikoak. - Dozenaka tokiko komunikabide euskaraz (prentsa, irrati, telebista eta Internet)
11. EUSKARAREN ERABILERA
EUSKARAREN ERABILERA
- ZURIA: %33 Alavan
- MARROIA: %79.8 Gipuzkoan
- MARROI ARGIA: %65.7 Bizkaian
12. MUNDUARI BEGIRATZEKO MODU BAT
MUNDUARI BEGIRATZEKO MODU BAT (Kirmen Uribe)
13. ARGAZKIAK
ESKERRIK ASKO
4-DBH-B
EUSKARAREN ETXEA
GOIURI AXPE GONZALEZ
Created on November 14, 2023
Start designing with a free template
Discover more than 1500 professional designs like these:
View
Audio tutorial
View
Pechakucha Presentation
View
Desktop Workspace
View
Decades Presentation
View
Psychology Presentation
View
Medical Dna Presentation
View
Geometric Project Presentation
Explore all templates
Transcript
EUSKARAREN ETXEA
GOIURI AXPE 5
EUSKERA
SARRERA
7.
1.
Istorioa
Euskararen Jatorria
8.
2.
Istorioa
Hizkuntza Estandarra
9.
3.
Istorioa
Euskara Maitemundu
10.
4.
Politika Aktiboak
Limurtu eta Erabili
11.
5.
Euskararen Erabilera
Datu Bitxia
12.
6.
Abestia
Istorioa
3. EUSKARAREN JATORRIA
EUSKARAREN JATORRIA
Hizkuntzez osatutako "telora" hizkuntza komun bat ezaugarri propioekin. Hikzuntza Hindoeuroparra da., hipotetikoa da. Europako eta Hegoaldeko Asiako hizkuntzen iturria da. Uste da Indoeuropar aurretik egin zela.
“Hipotesiak"
- Iberierarekin lotura zuela (Península Iberika) - Kaukasoko hizkuntza baletatik - Bereberarekin - Europako lehen hizkuntza
“Euskalkiak"
Euskalkiak ez dakite noizkoak diren baina uste da erdi Arokoak direla.- Dialekto: Hikzuntza baten aldera txikiak (leuaren egoeraz)- Azpieuskalkiak: Bizkiaera eta Batua
4. HIZKUNTZA ESTANDARRA
HIZKUNTZA ESTANDARRA
Hizkuntza estandarra arau multzo baten arabera antolatutako hizkuntza da. Testuinguru formaletan erabiltzen da (hezkuntzan, hedabideetan eta administrazioan).hizkuntza estandarra euskara batua da.. Leizarragak 1571n itzulitako Itun berria eta Axularrek 1643an plazaratutako Gero liburuaren hitzaurrean aipatzen zen jada.Euskaltzaindia sortu zen 1919an. Urrats erabakigarria 1968an.
5. EUcSKARA MAITEMINDU
EUSKARA MAITEMINDU
Hortik dator "urtea", elurra urtean behin urtzen baitzen, udaberrian. Hala ere, egia esan, euskararen balioak dira maitemintzeko modukuoa bihurtzen dutenak. Euskara zenbait balio positibitara lotua baitago.
Euskarak maitemindu egiten du. Kanpora joaten garenean, deigarria da zeinen bizirik dagoen hainbeste urteren ondoren. Euskararen berezitasunak ere oso deigarriak dira. Adibidez, "urte" hitza "ur" terminotik dator, hau da, mendi garaietako elurrak urtean behin urtzen ziren eta gero ibaiak hazi egiten ziren.
Planetaren kultur aniztasunean sinesten du, edo mundua leku bidezko bidezko eta habitagarrriagoa izna daitekela ere. Baina baditu beste balio batzuk, adibidez, erresilientzia, edo besterik gabe, taldean ondo pasatzeko eta gozatzeko.
6. LIMURTU ETA ERABILI
LIMURTU ETA ERABILI
Bi hitz gako dira euskararen garapen sozialerako. Gehitzen jarraitzeko. Elkarri laguntzen diote. Euskara behar du guk euskara behar izatea erabilgarria zaigulako: horrelaxe limurtuko gaituzte euskarak, eta euskarazko sorkuntzak eta bizipenek. Euskarak limurtu behar gaitu, eta erakarri: halaxe sentituko dugu erabilgarri eta beharrezko
1960, Gabriel Aresti
Esan zuen Bilboko euskaldun berriak, euskararen modernizazioaren eragileetako batek:"Nork esango du ogia maite duela? Ogia ez da maite, ogia beharrezkoa da. Hori gertatzen zait niri euskararekin; ez dut maite, behar dut"
7. DATU BITXIA
DATU BITXIA
Oraindik hainbat gauza egin behar dira. Etorkizuna egungo eta etorkizuneko belaunaldien esku dago. Euskal hiztun kopurua handitzen ari da: Euskal Autonomia Erkidegoko biztanleen eridek baino gehiagok euskara ulertu edo hitz egiten dute. Erabilerra orokortzea eta erabilera trinkoa areagotzea oraindik erronka handiak dira. Euskara oraindik ez da ofiziala Iparraldean eta hiztunak galtzen jarraitzen du, gazte euskaldunen ehunekoa azken urteetan gorako ari den arren. Nafarroan, oraindik ez da Euskara Legaren eremu-banaketa gainditu; euskara ulertu edo hitz egiten dutenean gehiengoa esuakra ofiziala ez den eremuetan bizi da eta oraindik pausoak motelak dira.
9. ISTORIOA
ISTORIOA
"Irulegiko eskua" deritzon brontzez plakan pronto-euskarazko lehen esanahia idatzi zen. Horretarako berezko alfabeto bat erabiliko da, iberiarraren antzekoa baina ez bera. Agertzen diren hitzen artean bada bat berezia "Zorionekoa"
O.a.a.I. MENDEA
Bordelen euskarazko lehen liburua argitaratua da. Bernat Etxepareren Linguae Vasconum Primitiae da. Taldean kantatua izateko librurua zen, eta abesti ugari belaunaldiz belaunaldi transmititu ziren ahoz.
1545
Metus sociosqu etiam magnis iaculis tincidunt maecenas, ac dictumst torquent hac.
1804
10. ISTORIOA
ISTORIOA
Xabier Lizardiren Biotz-begietan argitaratu da. 30eko hamarkada susperraldi kultural handia izan zen. Euskal eskolak sortu ziren. Politikariek eta idazleek euskara helduaroan iaksiko dute, tartean Agirre lehendakariak edo Lizardik berak. Zalantzarik gabe , euskal kulturaren Aro distiratsuenetako bat da. Aita Donostiak euren obrak konposatu zituzten. 1935 lehenengo Brtsolari Txapelketa antolatu zen.
1932
Errepresio eta erbesteratze urte gogorrak. Euskara debekatu egingo dute. Idazle onenetako bi, Lauaxeta eta Aitzol, fusilatu egin zituzten. Orixe eta Jose Miguel Barandiaran, besteak beste, erbestaratu egin ziren. Pertsalari euskaldun ugarik Argentinan, Guatemalan era Mexikon jarraituko dute bizitzen eta argitalpenak egiten
1936-1960
1956
Euskaraz errodatutako lehen filma, Gure Sor Lekua, Hazparnen egia.
Srtu dira lehe ikastolak, Elbira Zipitria erreferete nagusietako bat izanik. Halaber literatura aldizkariak, argitaletxeak eta musiak taldeak. Helduen alfabetatzea Riakrdo Arregi aktibista gaztearen idea batek abiaraziko du.
1960-1970
11.ISTORIOA
ISTORIA
1970
1968
1967
Arantxa Urretabizkaiak Zergatik Panpox nobela rgitaratu du. Banatu berri den emakume batek ume txikiari zuzenduz egindako bakarrizketa da.
Euskara Batua sortu da, euskararen aldaera bateratua. Gerraren aurretik sortutako idea zen, eta behingoz gauzatzea lortu zuten. Koldo Mitxelena hizkuntzalari ezaguna eta Gabriel Aresti olerkaria izan ziren Batuaren babesle nagusiak.
Ez Dok Amairu taldea gariko pizkundearen errefente nagusia da. Hainbat arlotako sortzaileak bildu ziren bertara, musikariak gehenak, baita idazleak edo artista plastikoak ere. Loudes Iriondo, Xabier Lete, Benito Lertxundi edo Mikel Laboa partaide izan ziren.
cosa curiosa
12. ISTORIOA
ISTORIOA
2001-2020
1980
1982
Aro berria heldu da euskararen historioan. Euskararen erabilearen legea onartu da. Eratu dira Habe eta euskal irrati telebista EITB. Euskaraz hasi dira ematen Bigarren hezkuntza eta unibertsitateko eskolak. Euskal literatura-sistema indartu egin da argitaletxe, liburu-denda eta abarrekin... Euskarazko antzerkiak zinemak eta musikak une goxoa bizi dute. Euskaratik beste hizkuntza batzetara itzultzen dira lehen lanak. Nazioartekotzearen hasiera da.
nende berriaren hasieran, besteak beste, hezkuntza, administrazio eta komunikabideen arloko politika aktiboen emaitza ikusi da, baita 80ko hamarkadatik gizarte zibilaren aktibismoak eragindakoa ere. Euskaraz umetatik ikasi zuten neska-mutil haiek konplexurik gabe erakusten diote munduari euren lana. Zalantzarik gabe, euskararen bigarren urrezko aroa da.
Euskararen aldeko lasterketa nazioartekoenaren lehen edizioa. Korrikak euskal geografia osoa zeharkatu zuen etenik gabe eta lekukoa korrikalariek eskutik eskura pasatuz. Urtebete lehenago Kilometroak festa antolatu zuten.
8. POLITIKA AKTIBOAK
POLITIKA AKTIBOAK
- VI. Inkesta Soziolinguistikoa 2016 (lehen aldiz euskararen hiru lurraldeetako herri aginteek elkarlanean egina: Eusko Jaurlaritza, Nafarroakoa Gobernua eta Euskararen Erakunde publikoa. - Udal titulartasuneko 39 euskaltegi publikoak - 35.500 ikasle ikastaro bakoitzean, gutxi gorabehera. - 1.400 Irakasle
- Iparraldean sortu zen Euskararen Erakunde Publikoa (2004) - Naffarroako Euskarabidea sortu zen (2007) - Euskarazko corpusaren garapena, bereizii UPV/EHUeko Euskara Institutuaren eta Euskaltzaindiaren eskutik. - Itzultzaile autoomatikoak Interneten - Euskarazko hiztegi elektronikoak. - Dozenaka tokiko komunikabide euskaraz (prentsa, irrati, telebista eta Internet)
11. EUSKARAREN ERABILERA
EUSKARAREN ERABILERA
12. MUNDUARI BEGIRATZEKO MODU BAT
MUNDUARI BEGIRATZEKO MODU BAT (Kirmen Uribe)
13. ARGAZKIAK
ESKERRIK ASKO
4-DBH-B