Życie w średniowiecznej Europie

Życie w średniowiecznej Europie

Ożywienie gospodarcze XI-XIII wiek

dobrobyt epoki pełnego średniowiecza

Liczba ludności w wybranych krajach Europejskich w średniowieczu (w mln)

• Nowe technologie w rolnictwie (trójpolówka, kosy, brony, ciężki pług), które wpłynęły na wyższe plony;

• Ocieplenie klimatu;
• Wynalezienie młynu wodnego;
• Stabilność polityczna .

Kolonizacja - zorganizowane zasiedlanie nowych terenów przez osadników z Europy Zachodniej. Osadnicy byli zapraszani przez właściciela ziemi.

• Dzięki kolonizacji powstawały nowe miasta i wsie;
• Podnosił się poziom gospodarczy w Europie;
• Niższe stany (mieszczanie i chłopi) otrzymywali nowe prawa.

ciepły klimat

Lokacje wsi

Lokacje miast

Zadanie statystyczne

Liczba ludności w wybranych krajach Europejskich w średniowieczu (w mln)

1. W jakim okresie liczba ludności krajów europejskich rosła najszybciej?
2. Jakie były przyczyny szybkiego wzrostu ludności w okresie z polecenia powyżej?
3. Jakie wydarzenie spowodowało gwałtowny spadek liczby ludności w Europie?

• kryzys gospodarczy wywołany ochłodzeniem klimatu i przeludnieniem w

Życie w średniowiecznej wsi

Jak żyli chłopi?

Wiejskie rozrywki

• Chłopi mieszkali zwykle w prostych niewielkich domach z drewna, gliny lub z kamienia;
• Pomieszczeń w domu było niewiele. Zazwyczaj wszyscy spali w jednej izbie, a w domach trzymano również zwierzęta hodowlane.

• Chłopi spędzali czas w karczmie. Pito średnio 2 litry piwa dziennie;
• W ciągu roku było mnóstwo dni świątecznych, podczas których odbywały się tańce, śpiewy i inne zabawy.

150 dni

90%

7 godzin

ok. 35 lat

mieszkańców średniowiecznej Europy mieszkało na wsi

średni dzienny czas pracy angielskiego chłopa w XIII wieku

średnia ilość dni pracujących w średniowiecznej Anglii

średnia długość życia

(biorąc pod uwagę, że 50% dzieci nie dożywało pełnoletności)

Praca średniowiecznego chłopa

Jak wyglądała praca chłopów?

Średni czas pracy rocznie (w godzinach) w Anglii w różnych epokach.

• Rytm pracy wyznaczała natura;
• Pracowano zwykle od świtu do zmierzchu (w tym czasie było jednak niemało przerw);
• Praca w lecie była dużo bardziej intensywna i dłuższa niż w zimie.

Inne wiejskie profesje:

• kowal
• młynasz
• karczmarz
• garncarz

Gildie i cechy

Rzemieślnicy i kupcy byli skupieni odpowiednio w cechach i gildiach. Organizacje zarówno regulowały ich sferę zawodową jak i pełniły inne funkcje społeczne: pomagały swoim członkom, broniły określony fragment muru.

Cech

• skupiał przedstawicieli jednego zawodu (np. szewców, piekarzy);
• określał organizację produkcji, na którą miał monopol, i cenę towarów;
• bronił interesów swoich członków;
• eliminował konkurencję.

Gildia

• ułatwiała prowadzenie handlu;
• chroniły swoich członków przed napadami i oszustwami;
• ograniczały możliwość działania innych kupców w mieście.

Czym możemy wskazać współczesne organizacje, które pełnią podobne funkcje do cechów i gildii?

Średniowieczne miejskie potęgi

Wybrane potężne średniowieczne miasta:

• Bulleted list
• Bulleted list

• Wenecja
• Siena
• Praga
• Norymberga

Średniowieczna Siena

Wenecja

Norymberga

Średniowieczna Praga

Niezależność miast

Hanza i Miasta włoskie

Finansowe innowacje

Życie w mieście średniowiecznym

Rytm życia miasta

• Centrum życia miasta średniowiecznego był rynek, przy którym mieściły się najważniejsze budynki: kościół, ratusz, tam odbywały się targi i jarmarki;
• Pracujący w mieście rzemieślnicy wykonywali swoją pracę od świtu do zmierzchu;
• Mieszczenie chętnie spotykali się w karczmach pijąc piwo, grali w gry karciane, w kości;
• Atrakcjami były również publiczne egzekucje.

średniowieczny targ

Wybrane problemy:

• wszechobecny smród nieczystości;
• brak urządzeń sanitarnych;.
• częste zarazy i pożary.

Życie w mieście średniowiecznym

Rytm życia miasta

• Centrum życia miasta średniowiecznego był rynek, przy którym mieściły się najważniejsze budynki: kościół, ratusz, tam odbywały się targi i jarmarki;
• Pracujący w mieście rzemieślnicy wykonywali swoją pracę od świtu do zmierzchu;
• Mieszczenie chętnie spotykali się w karczmach pijąc piwo, grali w gry karciane, w kości;
• Atrakcjami były również publiczne egzekucje.

średniowieczny targ

Wybrane problemy:

• wszechobecny smród nieczystości;
• brak urządzeń sanitarnych;.
• częste zarazy i pożary.

Grupy w średniowiecznym mieście:

• patrycjat - najwyższa warstwa mieszczańska. Bogaci kupcy i bankierzy. Sprawowali funkcje w samorządach miejskich;
• pospólstwo - drobni kupcy, rzemieślnicy. Grupowali się w cechach;
• plebs - najbiedniejsi mieszkańcy miast, którzy nie posiadali nieruchomości pozwalających nabyć im obywatelstwo.

Rycerstwo średniowieczne

Rycerze:

• Rycerze byli zobowiązani do przestrzegania kodeksu rycerskiego, zestawu zasad etycznych i moralnych, które nakazywały im być honorowymi, lojalnymi, dzielnymi w walce, szlachetnymi w postępowaniu;
• Rozpoczęcie kariery rycerskiej zaczynało się w młodym wieku. Chłopiec rycerski zwany paziem, był wysyłany innego zamku gdzie szkolił się pod okiem doświadczonego rycerza;
• Rycerze byli często mecenasami kultury, wspierali poetów, muzyków i artystów.

Tarascon, Francja

Suscino, Francja

Ampudia, Hiszpania

Marksburg, Niemcy

Lowenburg, Niemcy

Malbork, Polska

Życie rycerstwa w średniowiecznym zamku

Dworskie rozrywki:

• turnieje rycerskie
• bankiety
• polowania

Bojnice, Słowacja

Neapol, Włochy

Convy, Walia

Rola zamku:

Zamek pełnił funkcję administracyjną i był miejscem, gdzie podejmowano decyzje dotyczące posiadłości, a także rozstrzygano spory między poddanymi.

Zamki w Europie

Kobieta i dziecko w średniowieczu

Dziecko w średniowieczu

Rola średniowiecznej kobiety

• Główną rolą kobiet było macierzyństwo;
• Jedynie kobiety z wyższych sfer nie musiały cały czas opiekować się dzieckiem;
• Kobieta prawie zawsze była przez całe życie podporządkowana mężczyźnie, najpierw ojcu, a później mężowi.

• Dzieci często umierały stąd rodzice przywiązywali się do nich znacznie mniej niż współcześnie;
• Dzieciom nie okazywano powszechnie czułości;
• W rodzinach rycerskich dzieci były objęte edukacją do przyszłych dorosłych zadań. W rodzinach chłopskich i mieszczańskich pomagały w pracy rodzicom.

8-10

12 lat

ok. 30%

dzieci nie dożywało 7 roku życia

minimalny wiek kobiety do zawarcia małżeństwa (to nie był standard)

tyle dzieci średnio rodziła kobieta

Teksty źródłowe

Zadanie 3

Zadanie 1

Zadanie 5

Zadanie 2

Zadanie 4

• kryzys gospodarczy wywołany ochłodzeniem klimatu i przeludnieniem w

Ciepły klimat - Okres między X a XII wiekiem charakteryzował się ciepłym klimatem, które zapewniał dobre warunki do rozwoju rolnictwa. Niewiele było w tym czasie klęsk głodu i katastrof naturalnych.

Kśrednie temperatury w różnych epokach

Lokacja wsi - właściciel ziemi zlecał nowym osadnikom przygotowanie terenu pod budowę nowej wsi. Następnie nowa osada otrzymała przywileje lokacyjne np. zwolnienie z podatków na określony czas, samorząd, stała wysokość czynszu

Dokument lokacyjny

Niezależność miast

Wraz ze wzrostem potęgi miast ich mieszkańcy wykupowali od panów feudalnych urzędy wójtów (nadzorowali miasto w imieniu właścicieli) i zdobywali nieznaelżnoć

Samorząd miejski:

• rada miejska - uchwalała prawa i decydowała o podatkach. Na jej czele stał najwyższy rangą urzędnik (burmistrz, doża, konsul);
• ława miejska - miejski sąd, który zajmowł się zarówno sprawami kryminalnymi jak i cywilnymi.

Innowacje finansowe

Banki - pierwsze powstały we włoskich miastach handlowych. Szybko rozprzestrzeniły się po średniowiecznej Europie. Weksle - pisemne potwierdzenie wpłaty pieniędzy do banku. Na ich podstawie można było otrzymać gotówkę w innym mieście.

Hanza - Związek skupiający większość miast wybrzeża Morza Bałtyckiego. Miasta te prowadziły wspólną politykę handlową. Miasta Włoskie - Wenecja, Genua, Piza, Siena osiągnęły wielką potęgę ekonomiczną i polityczną. Zdominowały handel lewantyński - w basenie Morza Śródziemnego

Handel w średniowieczu

Lokacja miasta - Od XI do XIV wieku w całej Europie zakładano nowe miasta i nadawano przywileje lokacyjne już istniejącym. Najpopularniejszym wzorcem były prawa lubeckie i magdeburskie. Określany one przepisy prawne w mieście i plan zabudowy.

Gdańsk - prawo lubeckie

Kraków - prawo magdeburskie