ENERGIA ITURRI ETA MOTAK

A ZER-NOLAKO TXISPA!

HASI

Sarrera

Kaixo lagunak, Narutok zuen laguntza behar du Hokage (herriaren burua) bihurtzeko. Hau lortu ahal izateko froga desberdinak egin behar izango dituzue.

Pasatu arratoiarekin mugitzen diren gauzen gainetik.

FROGAK

Fase bakoitzeko frogak gaindut behar dituzu hurrengora pasatu ahal izateko.

1. froga

2. froga

3. froga

Amaierako froga

4. froga

5. froga

1. froga

Ez baduzue asmatzen Naruto hil egingo dut. Ha, ha, ha!

1/3

Zer da argi energia?

Argi energiak argia garraitzen du. Gorputz natural edo artifizial batzuek igortzen dute.

Argi energiak argia garraiatzen du. Bakarrik gorputz naturalek igortzen dute.

Sasuke gurekin bueltatzeko hurrengo galdera asmatu behar duzue.

1. froga

2/3

Zer da energia mekanikoa?

Energia mekanikoa gorputzen mungimenduaren ondorio bat da.

Energia mekanikoa gorputzen posizioa eta mugimenduaren ondorio bat da.

Energia mekanikoa gorputzen bibrazioa eta mugimenduaren ondorio bat da.

1. froga

Nire galdera ez baduzue asmatzen, ezin duzue aurrera jarraitu.

3/3

Zein da energia mota?

ENERGIA EOLIKOA

EGUZKI ENERGIA

ENERGIA HIDRAULIKOA

ENERGIA ELEKTRIKOA

Frogak

Fase bakoitzeko frogak gaindut behar dituzu hurrengora pasatu ahal izateko.

2. froga

1. froga

3. froga

4. froga

5. froga

Amaierako froga

1/3

2. froga

Hurrengo bideoa begiratu eta erantzun galderei:

• Non daude ur-jauzi horiek?
• Zein motatako energia iturri da?
• Zer energia mota lortzen da?
• Zenbat pertsonentzako energia lortzen da?
• Zer onurak ekarri ditu urtegi honek fauna eta landaredian?

Brasilen daude. Energia berriztaezina da. Energia termikoa lortzen da. Bostehun mila pertsonentzako energia lortzen da. Urtegiagatik fauna eta landaredia kaltetuta izan dira.

Argentina eta Brasilen daude. Energia berriztagarria da. Energia elektrikoa lortzen da. Milioi pertsonentzako energia lortzen da. Urtegiari esker fauna eta landaredia berreskuratu egin dira.

Argentinan dago. Energia berriztagarria da. Energia elektrikoa lortzen da. Milioi pertsonentzako energia termikoa lortzen da. Urtegiari esker fauna hoberantz joan da.

2/3

2. froga

Zelan batzen da eguzki energia?

Lehenago, eguzki-izpiak hilaratan dauden paneletara doaz. Energia guzti hori korrente zuzena bihurtuta inbertsore batera doa. Hor korrente alterno bihurtzen da. Orduan, azpiestazio batera doa, eta handik korrente guzti hori leku guztietara doa.

Lehenago, eguzki-izpiak hilaratan dauden paneletara doaz. Energia guzti hori korrente alterna bihurtuta inbertsore batera doa. Hor, korrente zuzena bihurtzen da. Orduan, azpiestazio batera doa, eta handik leku guztietara doa.

Lehenago, eguzki-izpiak hilaratan dauden paneletara doaz. Energia guzti hori korrente bihurtuta subestazio batera doa. Handik inbertsore batera doa energia korrente bihurtzeko, gero leku guztietara bidali ahal izateko.

3/3

2. froga

Bideo honetan irudi asko agertzen dira, horietatik zeintzuk dira ENERGIA MOTAK?

Energia eolikoa, energia elektrikoa, bero energia, eguzki energia, petrolioa, ikatza, energia hidraulikoa...

Energia mekanikoa, bero energia, energia eolikoa, eguzki energia, argi energia , ikatza, petrolioa eta energia hidroelektrikoa.

Energia elektrikoa, energía mekanikoa, energia termikoa eta argi energia.

Frogak

Fase bakoitzeko frogak gaindut behar dituzu hurrengora pasatu ahal izateko.

1. froga

2. froga

3. froga

4. froga

5. froga

Amaierako froga

3. froga

1/3

Uranioa erregai fosila da.

GEZURRA

EGIA

3. froga

2/3

Argazki horretan agertzen den arroka erregai fosil bat da.

GEZURRA

EGIA

Prueba 3

3/3

Energia iturri hauetatik zein ez da berriztaezina?

Frogak

Fase bakoitzeko frogak gaindut behar dituzu hurrengora pasatu ahal izateko.

1. froga

2. froga

3. froga

4. froga

5. froga

Amaierako froga

1/5

4. froga

Esaldiak irakurri eta kokatu bakoitza dagokion energiarekin.

Petroleoa

A. Energia mota bat da, beroa lortzeko.

B. Energia hidraulikoan energia mota hau sortzen da.

Argi energia

C. Hainbat energia iturri berriztagarrietatik sortzen da.

Energia termikoa

D. Energia iturri berriztaezina da.

Energia mekanikoa

E. Energia mota hau eguzkitik lortzen da.

Energia elektrikoa

JARRAITU

Solución

EMAITZA

2/5

4. froga

Eraman energia bakoitza dagokion lekura.

ENERGIA ITURRIAK

ENERGIA MOTAK

1. Energia eolikoa

2. Energia hidroelektrikoa

3. Argi energia

4. Erregai fosilak

5. Energia nuklearra

6. Energia mekanikoa

jarraitu

Solución

emaitza

Prueba 5

3/5

Hurrengo audioak entzun, galdera irakurri eta erantzun zuzena aukeratu.

• Zer gertatzen imanak polo berekoak direnean?

SAKATU

SAKATU

4. froga

4/5

Irudia begiratu eta esan hurrengo esaldia gezurra ala egia den.

• Elektrizitateak magnetismo sortzen du.

EGIA

GEZURRA

4. froga

5/5

Irudia begiratu eta esan hurrengo esaldia gezurra ala egia den.

• Elektrizitateak magnetismo sortzen du.

EGIA

GEZURRA

Frogak

Fase bakoitzeko frogak gaindut behar dituzu hurrengora pasatu ahal izateko.

1. froga

2. froga

3. froga

4. froga

5. froga

Amaierako froga

5. froga

1/4

Hurrengo audioak entzun, galdera irakurri eta erantzun zuzena aukeratu.

• Zirkuitu elektriko batean zertarako balio du hargailuak?

SAKATU

SAKATU

5. froga

2/4

Hurrengo audioak entzun, galdera irakurri eta erantzun zuzena aukeratu.

• Zein da sorgailuaren funtzioa?

SAKATU

SAKATU

SAKATU

5. froga

3/3

3/4

3/3

3/3

Hurrengo audioak entzun, galdera irakurri eta erantzun zuzena aukeratu.

• Zein da eroaleen funtzioa?

SAKATU

SAKATU

SAKATU

SAKATU

5. froga

3/3

3/4

3/3

3/3

Hurrengo irudietatik zein ez da material eroalea?

Frogak

Fase bakoitzeko frogak gaindut behar dituzu hurrengora pasatu ahal izateko.

1. froga

2. froga

3. froga

4. froga

5. froga

Amaierako froga

1/5

6. froga

___________ bidez elektrizitatea pasatzen da, horretaz gain, zirkuituko elementuak elkarren artean lotzen ditu.

HARGAILUEN

EROALEEN

SORGAILUEN

2/5

6. froga

Zein motatako zirkuito da argazkian agertzen dena?

Serieko zirkuitua

Zirkuitu paraleloa

3/5

6. froga

Begiratu marrazkiak eta esan zein den korrente elektrikoa baimentzen edo galarazten duena.

6. froga

4/5

Irudia begiratu, galdera irakurri eta aukeratu erantzun zuzena.

• Zer gertatzen da da aurkako poloekin?

5/5

6. froga

Marrazkiak begiratu eta esan zein marrazkia dagokio hurrengo esaldiari.

• Magnetismoak eletrizitatea sortzen du.

AMAITUTA

ZORIONAK!Escape room amaitu baduzue horrek esan nahi du asko ikasi duzuela. Oso ondo horrela jarraitu!

Berriro hasi nahi?

Erantzun okerra...

ITZULI

Elektrizitateak magnestismoa sortzen du.

ELEKTRIZITATEAREN ERAGINA

Argia eta soinua igortzea

Beroa eta mugimendua sortzea

Beroa sortzea

Mugimendua eragitea

Elektroimanak aktibatzea motorrak martxan jartzeko

Magnetismoak elektrizitatea sortzen du.

ENERGIA ITURRIAK

1 2 4 5

ENERGIA MOTAK

3 6

1 - D

2 - E

3 - A

4 - B

5 - C

ENERGIA ITURRRI BERRIZTAGARRIAK Energia berriztagarriak kontsumitzen diren baino azkarrago berritzen dira, hortaz ez dira amaitzen. Energia garbiak dira ez dutelako kutsatzen.

ENERGIA EOLIKOA

ENERGIA HIDROELEKTRIKOA

EGUZKI ENERGIA

ENERGIA ITURRI BERRIZTAEZINAK Energia berriztaezinak urteak behar dira sortzeko, baina arin agortzen (amaitu) dira. Motak:

• Erregai fosiletatik datozenak:

Petrolia Ikatza Gas naturala

• Substantzia erradioaktiboek bero handia askatzeko gaitasuna dute gero energia elektriko bihurtzeko.

Korronte elektrikoa karga elektriko batek duen mugimendua da material eroale batean zehar.

ZIRKUITU MOTAK

Zirkuitu elektrikoak bi motatakoak izan daitezke:

Zirkuitu paraleloak

Serieko zirkuituak

Hauetan osagaiak lerroan kokatzen dira. Korrente elektrikoa bide bakar bat egiten du.

Hauetan hargailuak modu independentean konektatzen dira eta korrente elektrikoa hainbat bide egin ditzake.

Magnetismoa objektuak erakartzeko eta urruntzeko gaitasuna da. Imanek eta korronte elektrikoak dute gaitasun hori.

ZIRKUITU ELEKTRIKOAK

Zirkuitu elektrikoa korronte elektrikoa zirkulatzen duen osagaien multzoa da.

• Sorgailua: korrentre elektrikoa ekoizten (produzitu)du.
• Etengailua: korrente elektrikoa pasatzen edo galarazten du.
• Eroale: elkarren artean lotzen ditu zirkuituaren elementoak.
• Hargailua: elektrizitatea jaso, eta beste energia mota bihurtzen du.

IMANAK

Imanak objektu metalIkoak erakartzen dituzten materialak dira.