KOHESIOA

KOHESIOA

Erik Coloma, Ametz Fernández, Endika Gutiérrez, Jon Lanzagorta, Eider Mauleón eta Jon Salazar

Zer da kohesioa?

• Kohesioa testuko elementuak elkarrekin lotzen dituen lotura-prozedura da.
• Koherentzia mamiari begira dago. Kohesioa, berriz, azalari.

KOHESIO-PROZEDURAK Perpaus-mailakoak vs. Testu mailakoak

Perpausa

Testua

Perpaus-mailakoa I

Perpaus-mailako prozedurak perpausaren barruko hitzen loturak bideratzeko moduak dira.

• Deklinabide-kasuak:

Kasu bakoitzean egokiak diren atzizkiak erabili 🠮sintagmaren eta aditzaren artean komunztadura zuzena dela ziurtatu 🠮 kohesioa lortu. adb: "Nik egin dut afaria" / "Zu ez zara trebea sukaldean"

• Postposizioak:

Sintagmaren eta aditzaren arteko erlazioa adierazten dute non bata bestearen mendekoa den.adb: "Azterketa niRI ESKER gainditu duzu"

Perpaus-mailakoa II

• Juntagailuak: Juntadurari deritzogu maila bera duten bi esaera edo gehiago elkartzen ditugunean. Lotura hau lortzeko juntagailuak, hau da, hitz solteak erabiltzen ditugu. (ala, edo, baina, eta...).

adb.: " Ez zait importa lana orain egiten hastea edo arratsaldera arte itxarotea. "

• Menderagailuak: Perpaus bat beste baten barruan objektu moduan sartzeari deritzogu menderakuntza. Perpaus bat nagusia izango da (aldatzen ez dena) eta bestea, mendekoa (aldaketak jasotzen dituena). Elkarketa lortzeko menderagailuak erabiltzen dira (-(e)la, -(e)n, -t(z)ea, ...).

adb.: "Japonian umeak asko ikasten dutela esaten da"

Testu Mailakoa

• Testu-mailako prozedurak testuaren elementu ezberdinak lotzeko bitartekoak.

Testuaren egituraz arduratzen dira.

• Bi mota nagusi daude: erreferentziazkoak eta konexiozkoak.

Erreferentziazko-mekanismoak

(anafora)

Testuetan aurretik agertutako elementu bati erreferentzia hurrengo esaldi eta paragrafoetan

Aipamen horiek testuari kohesioa eman

Erreferentzia hauek anafora dute izena

Aipamen horiek hainbat modutan:

Adibidea:

- Jokin ez dator bat. Hark uste du autoz ere joan daitekeela, eta dagoeneko hasi da hura garbitzen.

• Lehen aipatutako elementuaren ordez beste ordezko linguistiko sartu

• Testuari arintasuna eman nahi bazaio elipsia egin (ez aipatu)

lotura sintaktikorik gabeko bi perpaus beregain

l. Jokin ez dator bat. 2. Jokin uste du autoz ere joan daitekeela, eta dagoeneko hasi da autoa garbitzen.

Anaforaren prozedura erabili gabe:

- "Jokin ez dator bat. Jokinek uste du autoz ere Jokin joan daitekeela eta dagoeneko Jokin hasi da autoa garbitzen».

Jokin = Hark / Autoa = Hura

Erreferentziazkoak (anafora)

· Pronominalizazioa

Beste baten ordezko lana egiten duten hizkuntza-elementuen modu bat Hiru adibide nagusi daude: Pertsona-izenordainak, aditzondoak eta makulu-hitzak.

- Pertsona-izenordainak:- Pertsona-izenordainak: ni, zu, gu… - Erakusleak: hau, hori, hura… (iz.ord. moduan lan)

• Aditzondoak:

Ordezkapen hauetarako aditzondoak: han, hemen, hor, bertan...

• Makulu-hitzak:

Gehien erabilia "zera" hitza da. Batez ere, erregistro informalago batean erabilia.

“Aitona Mikel eta aitona Ibai trintxera banatan ibili ziren. Hura, amaren aita, irabazle gertatu zirenekin. Bestea, aitarena, galtzaileekin”

Hura = Aitona Mikel / Bestea = Aitona Ibai

“Anna Frankek naziengandik ihesi egin zuen eta ganbara batean ezkutatu zen bi urtez, han idatzi zuen bere egunerokoa. Bertan gertakariak geidatzi zituen. "

Ganbara = Han / Egunerokoa = Bertan

“Zerak esan dit…” / “Zerara joan dela…” “Aipamenak zera dio:...”

Erreferentziazkoak (anafora)

· Ordezkapen Lexikala

MODUAK · Sinonimia: Festa, jai, ospakizun,... ·Hiperonimia: Animalia- Katua, zaldia, behia,... · Hiponimia: Sagarra, laranja, marrubiak, mandarina,...- Frutak · Perifrasiak: Tximinoa- Animali antropoidea, giza itxurako animalia,... · Munduaren ezagutza partekatua: Oinarrizko gaitasun entziklopedikoa eskatzen du, bai igorlearen aldetik, bai hartzailearenetik. Axular- idazle, Sarako erretore, Lapurdiko eskolako kide,... Elementu bat esan gabe uztea. Subjektua/ Aditza/ Komparazio baten bigarren elementua, etab. izan daiteke. «Ni heldu ondoren hamabi behi izan ginen Balantzategin, bost [behi] gorri eta zazpi [behi] beltz. [Behi] Gehienak makalak ziren ( ... )»

· Elipsia

· Determinazioa: -eta

«Zaldun bat iritsi zen herrira eta azeri bat eta untxi bat aurkitu zituen. Untxi horrek azeria laguna zuela esan zion zaldunari ( ... )»

• Lehen graduko erakusleak/ gertutasuna adierazten duten aditzondoak ONDO MOLDATU erlazio kataforikoak egiteko

• Aldiz, erlazio anaforikoak egiteko egokiagoak dira bigarren edo hirugarren gradukoak erabiltzea (hori, horren,...) eta desegokiak lehen gradukoak.

Eta (honako) hau esan zuen: ... Gorabehera hauek hartu behar dira kontuan: ... Hauxe esan behar dizut: aspertuta naukazula!

Horrela esan dio lagunari, eta (honek) horrek/hark orduan ... Han bi anaia bizi ziren : Eusebio eta Manuel. Azken (honek) horrek... Bost urte zituen Genikara joan zenean. (Hemen) Han/Hor lagun handiak egin zituen.

· Hitz Errepikapena - Astuna, BAINA Kohesio-lana BETE

«Gizakia aro berri batean murgildu zen. Kolonialismoaren aroari XIX. mendean bukaera emanda, ingurumen eta naturaren aroan sartu ginen ( ... )»

Konexio mekanismoak

• Testuaren kohesioa lortzeko erabiltzen den beste andana bati konexio - mekanismoak esaten zaie.

Konexio - mekanismoak I

- Antolatzaileak: Testua egituratzeko eta antolatzeko balio dute. Adib: Hasteko, Azkenik, Geroztik... - Lokailuak: perpausen eta paragrafoen arteko lotura semantikoak bideratzen dituzte. Adib: Hori dela eta, ordea, aldiz... - Puntuazio - markak:

Konexio mekanismoak II

-Intonazioa

-Hizkuntza mintzatuan soilik -Garrantzi handia kohesio modu gisa.-Puntuazio markak, komunikazio asmoa, komunikazio ekintzaren tokia… -Esaldia amaituta ala ez dagoen. -Gure sentimenduak adierazteko.

Konexio mekanismoak III

-Bitarteko paralinguistikoak

Esaldien loturarekin zerikusia duten elementuak

• Eskuekin egindako keinuak
• Erritmoa eta abiadura
• Makulu hitzak ("eeee", "baaaa")
• Testu idatzian zutabeak, eskemak, tipografiak

KOHESIOA

Erik Coloma, Ametz Fernández, Endika Gutiérrez, Jon Lanzagorta, Eider Mauleón eta Jon Salazar