1. GAIA: ZIENTZIA

Lehenengo erronka: Zientzia

HASIERA

Aurkibidea

Zientziaren adarrak

Zer da zientzia?

Zientzia eta sasizientzia

Metodo zientifikoa

1. atala

Zer da zientzia?

Zer da zientzia?

Bideoa

Hemen daukagu gizakiaren asmakizunik onena: ZIENTZIA.Baina zer da zientzia eta zergatik funtzionatzen du horren ondo?

Gizakiak beti izan du bere inguruan gertatzen diren fenomenoak ulertzeko beharra. Hasiera batean, erlijioak edo mitologiak ematen zieten erantzunak galdera hauei, baina Antzinako Greziako filosofoak ez zituzten asetzen erantzun hauek. Haien ustez arrazoia erabili beharra zegoen EGIA ezagutu ahal izateko.Egiarekin topo egiteko bide honetan, arau multzo baten beharra ikusi zuten. Horrela sortu zen metodo zientifikoa.

+ info

Orduan, zer da zientzia?

Zientzia behaketaren, esperimentazioaren eta arrazoiketaren bidez munduari buruz lortutako ezagutza multzoa da.Beste modu batera esanda, metodo zientifikoa erabiltzen duen edozein disziplina da.

2. atala

Zientziaren adarrak

Adarrak:

Zientzia bi adarretan bereizten da:

• Zientzia formalak:
• Matematika
• Zientzia aplikatuak:
• Natur zientziak
• Gizarte zientziak

Natur zientziak

Naturaren zientziek aztertzen dituzte unibertsoaren osagaiak eta unibertsoan gertatzen diren fenomenoak eta prozesuak.

Kimika

Geologia

Biologia

Astronomia

Fisika

3. atala

Metodo zientifikoa

Metodo zientifikoa

Metodo zientifikoa ezagutzan aurrera egiten laguntzen diguten tekniken eta prozeduren multzoa da.Bi euskarri nagusitan oinarritua dago: - Errepikagarritasuna: beharrezko prestakuntza eta tresnak dituen edozeinek behaketa edo esperimentua errepikatu dezake. - Faltsutzea: gure teoria edo hipotesiek emaitza batzuk iragarri behar dituzte, eta, halakorik egin ezean, emaitza horiek ukatu egingo lirateke.

Faseak

Metodo zientifikoa 4 fasetan laburbildu daiteke:

Emaitzak eta ondorioak

Galdera eta behaketa

Esperimentazioa

Hipotesia

Hipotesia baieztatu edo ezeztatzeko esperimentua diseinatu

Ulertu nahi dena azaltzeko planteatzen den ideia formulatu

Esperimentuaren emaitzak jaso eta ondoriak atera

Jakin nahi denaren inguruko galdera planteatu

+ info

+ info

+ info

+ info

4. atala

Zientzia eta sasizientzia

Pseudozientziak

Zientzia gure inguruan eta naturan ematen diren gertakizunen inguruko galderak, behaketa, esperimentazio eta logikaren bidez erantzuteko laguntzen duten ezagutza objektiboen multzoa da. Baieztapen zientifiko bat metodo zientifikoaren bidez berera iritsi delako eta edonork ,baldintza berdinetan, egiaztatu dezakeelako ezaugarritzen da. Hala eta guztiz ere, badaude igarleen eta sasi adituen baieztapenetan sinisten duten pertsonak, baina hauek ez dira zientziak. Jakintzagai hauetariko askok, zientzian oinarritzen diren itsura egiten dute, baina bere baieztapenak ezin dira modu esperimental eta egiazko baten bidez frogatu, hau dela eta pseudozientziak deitzen dira.

Versus

Pseudozientziak

Zientziak

+ info

"En la Ciencia la única verdad sagrada, es que no hay verdades sagradas"

CARL SAGAN

¡Eureka!

Orain erronkaren bila!

Astronomia

Zer aztertzen du?

Zeruko objektuak eta Lurraren atmosferatik kanpo gertatzen diren fenomenoak aztertzen ditu.

Adibidez: Izarrak, asteroideak, zulo beltzak...

Esperimentazioa

Hipotesia baieztatzeko egiten diren probek eta esperimentuek osatzen dute esperimentazio fasea. Hipotesiaren baieztapen/ezeztapen esperimentala metodo zientifikoaren faserik garrantzitsuena da, eta esperimentuen diseinu egokiaren, hautatutako aldagaien eta neurketa-metodoen mende dago.

Kimika

Zer aztertzen du?

Materiaren egitura, osaera eta propietateak aztertzen ditu, baita horien arteko elkarreraginak ere.

Adibidez: Elementu kimikoak, substantzien arteko erreakzioak...

Sasizientzien adibideak

• Astrologia edo astroen kokapena gure bizitzan nola eragiten duen aztertzen duen pseudozientzia.
• Kiromantzia edo eskuen lerroen bidezko igarketa
• Ufologia edo O.V. N. I eta estralurtarren ikerkuntza
• Auren irakurketa, pertsonoi inguratzen gaituzten ustezko eremu energetikoen ikerkuntza.
• Kartomantzia edo etorkizunaren igarpena karten bidez.

Galderak eta behaketa

Fenomeno natural bat behatzeagatik, problema bat ebazteko beharragatik edo ustekabeko aurkikuntza batengatik sor daitezke galderak. Galdera hauei erantzuteko, ezinbestekoa izango da gaiaren inguruan dokumentatzea, horrela honen gaineko hipotesi bat planteatu ahal izateko.

Hipotesia

Hipotesia da ikerketa gidatzen duen iparrorratza. Galderak erantzungo dituzten erantzun/ideia logikoak planteatzen dira, beraz, ikerketa-galderaren erantzun posiblea ere bada. Hipotesia onartu edo baztertu egin behar da proba, behaketa eta esperimentazioaren bidez.

Emaitzak eta ondorioak

Esperimentuetan lortutako datuak aztertu egin behar dira. Emaitzetatik ondorioztatzen dena, gure hipotesia onartzeko, eraldatzeko edo baztertzeko balioko du. Ikerkuntzaren emaitzetatik lortzen diren ondorioak hipotesiarekin bat ez badatoz, birplanteatu egin beharko da hipotesia. Hipotesi berriarekin, esperimentazio berria diseinatu eta egin behar da.

Fisika

Zer aztertzen du?

Materiaren, espazioaren, energiaren eta denboraren propietateak aztertzen ditu, eta horien arteko elkarrekintzak ere.

Adibidez: Gorputzen higidura, energiaren transformazioak...

Biologia

Zer aztertzen du?

Izaki bizidunen ezaugarriak eta portaerak aztertzen ditu; baita hauen jatorria eta euren arteko eta ingurumenarekiko harremanak.

Adibidez: Bizitzaren jatorria, izaki bizidunen eboluzioa, zelulen atalak, ekosistemak...

Geologia

Zer aztertzen du?

Lurraren barruko formak aztertzen dituen zientzia da, bai bere barnean dauden atal, formazio eta gaur egun kanpokaldean duten kokapena.

Adibidez: Lurraren barnealdeko antolakuntza, plaka tektonikoak, lurrikarak, sumendiak...