Antzinako Erregimena

ANTZINAKO ERREGIMENA

Prigbilegiatuak

• Nekazaritza

erregea

noblezia

Zer da?

sistema ekonomikoa

goi behe

sistema soziala

• Merkataritza

kleroa

goi behe

herria

sistema politikoa

• monarkia absolutua

• absolutismo ilustratua

• Artizautza

nekazariak

burgesak

Ez- Prigbilegiatuak

• Aldaketa ekonomikoak XVIII. mendea aurrera joan ahala

ARRTISAUTZA

NEKAZARITZAN

Aldaketak hasi ziren, burgesia komertzialaren sektore batek, manufakturen ekoizpenean inbertitzen hasi zen, batzuetan lantegi handiak eraikiz. Lantegietan solatapeko langileak zeuden, horrela oroduktibitatea hazi zen, baina produktuak merkeagoak saltzen zituzten eta zenbait sektore desagertu ziren. Gremioek ekoizpen-sistema berriari aurka zeuden, baina monarkek sistema berria babestu zuten, haien zergak estatuen gastu askorekin ordaintzen zituztelako.

Biztanleria hazi zenez, nekazarien produktuen eskaria handitu eta irabaziak gora egitea ekarri zuen. Kleroak eta nobleziak jasotzen zituzten uzta horien fruituak, haienak zirelako normalean lurrak. Lur-jabe ziren nekazari gutxik, produktuen eskariaren igoera aprobetxatuz, pixkanaka merkataritza eta esportazio lanetan hasi ziren. Horrek nekazari dirudunen klase berria sortu zen.

MERKATARITZAN

Errepideak eta zenbait ibai-bide hobetu ziren, distantzia txiki eta ertaineko merkataritza indartuz

Noblezia bitan banatuta zegoen:

- Goi mailako noblezia: botere politiko eta kargu altuak zituztenak. ( konde, dukeak eta markesak)

- Behe mailako noblezia: botere politiko eta kargu altuak zituztenak. ( konde, dukeak eta markesak)

- XVIII.mendean, monarka absolutu batzuek botereari autsi eta herriaren "zoriontasun" hori hori lortzeko nahian, ilustratuen ideiak aplikatuz erreforma sozial eta ekonomikoak egiten hasi ziren. -Aldaketa txikiak izango ziren, haien botere absolutua apurtuko zelakoan beldur. Haien esaldia "Dena herriarentzat, baina herririk gabe" zen, eta monarkia absolutuan bezala, herritarrek ez zuten politikan parte hartzeko eskubiderik, hori inplikatuko zuelako errege-erreginen boterea gutxitzea. Monarkek herriarentzat gobernatzen zuten, baina herria kontuan hartu gabe

-Errege- erreginek ekonomia hobetzeko ia jenderik ez zeuden lekuak birpopulatu zituzten, portuak, bideak eta kanalak erabili merkataritza hobetzeko... Alde sozialetik, jendea hezkuntzaren eta zientziaren munduan sartzera bultzatu zituzten, industria eta merkataritza liberalizatu...

Bitan banatuta zegoen kleroa:

- Goi kleroa: jatorriz nobleak jaio zirenak, eta horregatik kargu altuak zituzten. ( abadeak, artzapezpikuak, gotzainak, kardinalak...)

- Behe kleroa: herri txikietako elizetan zeuden apaizak eta fraileak ziren.

Antzinako erregimenaren gizartea hiru estamentuetan banatuta zegoen: noblezia, kleroa eta herria. Hauek, bi taldetan banatuta zeuden: pribilegiatuetan eta ez pribilegiatuetan. Pertsona baten jaiotzaren arabera estamentu batena ala bestearena zen. Estamentu batetik bestera pasatzera oso zaila zen; normalean zure gurasoak nekazariak bazinen zu ere.

Lorem ipsum dolor sit

Antzinako Erregimena

XVI. mendetik XVIII. mendera arte iraun zuen sistema politiko (monarkia absolutua), sozial (gizarte estamentala) eta ekonomikoa (nekazaritzan/feudalismoan orientatuta).

ARTISAUTZA

- Erdi Aroaren ondoren, eskulangileak gremioetan antolatzen ziren

- Eskulangileen artran nagusi zen lan-sistemak ez zuen ekoizpen handi bat egiten, lantegiak txikiak zirelako, langile gutxiekin eta lantegi mota bakoitzak ia makinarik gabe produktuak egin behar zituzten.

EZ PRIBILEGIATUEN TALDEA

3. Herria

- Biztanleriaren kopuru nagusiena da, %98arekin

- Pribilegio juridiko, ekonomiko eta sozialik ez zuen taldea zen.

- Landa eremuetan, lurrik gabeko nekazariak zeuden pribilegiatuetarako lan egiten zituztenak. Lur-jabeak ere zeuden, normalean haientzat ekoizten zutela eta batzuetan saltzen zuten haien ekoizpena eta azkenik nekazari dirudunak, besteak baino hobeto bizi zirenak.

- Hiri eremuetan, mailarik apalenean gremioetako artisauak, askulangileak, morroiak... zeuden.. Maila goragokoan, berriz, burgesia zegoen, funtzionarioak, negozio-gizon handiak eta biltegietako jabeak osatzen zuten.

PRIBILEGIATUEN TALDEA

1.Noblezia

- Estamentu pribilegiatuena zen eta %1,5ak parte hartzen zuen bakarrik

- Nekazariak lan egiten zituzten lurren jabeak izaten ziren

- Haien etorkiagatik, talde honek ez zituen zergak ordaindu behar.

- Armadan eta arministrazioan goi karguak zituzten, herria gauza horietan ez zelako kontuan hartzen.

Luis XIV frantziako monarka absolutuenetatik ezagunena da. Versalleseko jauregian bizi zen eta Capetoen dinastiakoa zen. Eguzki erregea deitzen zitzaion, berak esaten zuelako Jinkoaren aukeratua zela lurra gobernatzeko eta bere burua hoberenen hoberena ikusten zuelako. Bere esaldia ze "Estatua ni naiz".

NEKAZARITZA

- Biztanleen %80a nekazaritzan lan egiten zuen, nekazariek nobleziaren eta elizaren lurrak ustiatzen zituzten, eta ekoizpenaren zati handi bat eman behar zieten.

- Nekazaritza-ustiapena urria zen, eta pobrezia asko zegoen. Izan ere, familiek lurrak haien autokontsumorako erabiltzen zituzten bizirauteko.

- Garapen teknologikoa oso eskasa zen. Uztak, klimaren mempekoan zeuden, hortaz, eguraldi txarrarekin uzta murrizten zen eta goseteak gertatzen ziren.

Asko izan ziren Ilustrazioaren ideiak hartu zituzten erregeak. Korronte hori giza arrazoimena beste edozein ahalmenen gainetik jartzeko asmoz sortu zen, horrekin gizartearen arazo handiei aurre egin ahal zitzaielako. Prusiako Federiko II.a, Errusiako Katalina II.a, Espainiako Karlos III.a eta Jose II.a Austrian, absolutismo ilustratuaren ordezkari nagusiak ziren.

EZ PRIBILEGIATUEN TALDEA

3. Herria

- Biztanleriaren kopuru nagusiena da, %98arekin

- Pribilegio juridiko, ekonomiko eta sozialik ez zuen taldea zen.

- Landa eremuetan, lurrik gabeko nekazariak zeuden pribilegiatuetarako lan egiten zituztenak. Lur-jabeak ere zeuden, normalean haientzat ekoizten zutela eta batzuetan saltzen zuten haien ekoizpena eta azkenik nekazari dirudunak, besteak baino hobeto bizi zirenak.

- Hiri eremuetan, mailarik apalenean gremioetako artisauak, askulangileak, morroiak... zeuden.. Maila goragokoan, berriz, burgesia zegoen, funtzionarioak, negozio-gizon handiak eta biltegietako jabeak osatzen zuten.

MERKATARITZA

- KANPO MERKATARITZA: Kolonietako merkataritza espainiarren eta portugaldarren esku zegoen. Afrikako esklabuek lursaietan lan egiten zuten eta ekoiztutako produktu horiek (kotoia, tea, egurra, kakaoa edo espezieak) gero, Europan saltzen ziren.

- BARNE MERKATARITZA: Barne-merkataritzak oso garapen-maila baxua zen, lurreko komunikazioak eskasak zirelako eta herritarrak pobreak zirelako, orduan erosteko ahalmena baxua zen

Europako herrialdeak produktu landuak (tresnak,lanabesak, eshunak),batez ere ardoa, esportatzen zituzten. Merkatuaren garapenaren ondorioz, merkatari asko aberastu ziren eta merkatari konpaniak sortu ziren.

2. Kleroa

- Talde hau biztan leriaren % 0,5a osatzen du.

- Elizak, ondasun itzelak kontrolatzen zituen eta eragin sozial eta politiko izrugarriak zituen biztanleengan.

XVII. eta XVIII. mendeetan monarkia sendotu egin zen eta nobleek haien boterea galdu zuten. Erregeak hiru botereak (legegilea, betearazlea eta judiziala) hartu eta batera gobernatzen zituen bera bakarrik. Botere hau mugagabea zen, eta "jainkoaren borondatez" zela esten zen.

Ia Europa osoan monarkia absolutua zen gobernu-sistema, mende hauetan. Britania Handia, Poloniako Erresuman eta Austria inguruan zeuden zona batzuk berrriz, parlamentismo modernoago baten bila zeuden. Errepublika, monarkia parlamentatrioa edo hatazko monarkia, adibidez.

BURGUESIAREN GORALDIA

xVIII. mendearen joanean, hiriak oso nabarmen hazi ziren, eta burgesia taldea aberasten joen zen errege-erreginen erreformen esker. Burgesek nobleen bezain eta batzuetan haiek baino aberatsagoak ziren, orduan haiek zituzten pribilegioak nahi zituzten, naiz sozialki eta politikoki.