Mityczne miejsca wspólne w kulturze europejskiej

Mityczne miejsca wspólne w kulturze europejskiej

red.dr Z. Fijałkowska

Prometeusz - dobroczyńca ludzkości.

ART MUSEUM

Konteksty malarskie

ART MUSEUM

ART MUSEUM

Przeczytaj tekst M. Głowińskego, a następnie wykonaj polecenia

s.4.

+ info

+ info

Praca w grupach

Zapoznajcie się z grafiką (link). Zapiszcie dwa pytania, które bohater grafiki mógłbysobie zadać. Jaką sytuację egzystenjalną mógłyb przedstawić obraz?

link

Przyjrzyj się współczesnym ilustracjom. Jak twórcy reinterpretują (interpretują na nowo) mit o Syzyfie? Wyjaśnij.

ART MUSEUM

Przeczytaj tekst

Dziękuję!

Zuzanna Fijałkowska

Archetyp - w rozumieniu Carla G. Junga archetyp odnosi się do wrodzonych, uniwersalnych wzorców psychicznych, które są obecne we wszystkich kulturach i mają wpływ na nasze doświadczenia, zachowania i wyobrażenia. Archetypy są głęboko zakorzenione w nieświadomości zbiorowej i manifestują się w mitach, snach, symbolach oraz postaciach, takich jak Mędrzec, Matka, Cień czy Animus/Anima. Archetypy są nieodłączną częścią psychiki i wpływają na nasze postrzeganie rzeczywistości.

. Wiedza w zakresie mitologii opierała się przede wszystkim na Owidiuszu i Wergilim, a w ich dziełach pojawiają się o Prometeuszu ledwo wzmianki. […] Owa drugorzędność miała się dopiero skończyć w XVIII w. – […] za sprawą […] tych poetów i filozofów, których nazwiskom dane było się związać z narastającymi dążeniami romantycznymi. […] Sytuacja Prometeusza zmieniła się radykalnie. Stał się pierwszoplanową postacią europejskiej wyobraźni. […] To jego nowa wersja o takiej sile sugestywności i oddziaływania […]. Więcej, ów kanon postrzegany jest już niemal z reguły za pośrednictwem tego, co uczynili z nim […] romantycy. […] właśnie Goethemu udało się nadać mu nowe sensy, pod jego piórem […] Prometeusz nie jest już Bogiem, tytanem, człowiekiem, jest od początku prototypem człowieka jako buntownika, […] a więc anty‑boga. Możemy dodać: jest także prototypem twórcy, poety, który podejmuje role nieznane przedtem w historii. […] Prometeusz romantyczny, twórca i buntownik, dobroczyńca ludzkości i szatan, niekiedy przynajmniej przyćmiewał Prometeusza antycznego i określił co najmniej na stulecie dalszy żywot bohatera […]. Charakterystyczny dla XX wieku Prometeusz niejasny i podejrzany powstał w dużej mierze z reakcji na Prometeusza romantycznego, uwznioślonego buntownika. […]

Prometeusz współczesny […] staje się bohaterem absurdu […]. Oryginalny Prometeusz naszego stulecia jest […] bohaterem groteskowym i właśnie absurdalnym. […] Fakt, że Prometeusz – szlachetny bojownik o sprawy ludzkie – ustąpił miejsca Prometeuszowi podejrzanemu i groteskowemu, nabiera w literaturze polskiej znaczenia szczególnego. Bo miała ona przez długie lata zadania prometejskie […] I owo przekształcenie się Prometeusza było w literaturze polskiej rzeczywistym przezwyciężeniem prometeizmu. […] Bohater tak potraktowany staje się znakiem nieufności do cywilizacji, jej promotorów i wytworów, więcej, staje się także znakiem nieufności wobec tych wszystkich, którzy chcieli – często na siłę – zbawiać ludzkość.

Kafka w kilkuzdaniowej przypowieści przedstawił cztery możliwe legendy Prometeusza. [...] „Są cztery legendy dotyczące Prometeusza. Według pierwszej został przykuty do skały na Kaukazie za to, że zdradził sekrety bogów ludziom; bogowie zesłali orły, każąc im żywić się jego wątrobą, która odnawiała się nieustannie. Według drugiej Prometeusz jątrzony bólem, jaki zadawały mu szarpiące dzioby, wciskał się coraz głębiej i głębiej w skałę, aż wtopił się w nią zupełnie. Według trzeciej zapomniano o jego zdradzie w ciągu tysięcy lat, zapomnieli o niej bogowie, zapomniały o niej orły, sam o niej zapomniał. Według czwartej wszystkim uprzykrzyła się cała ta bezsensowna sprawa. Uprzykrzyła się bogom, uprzykrzyła się orłom, uprzykrzyła się zasklepionej z wolna ranie. Pozostała niewytłumaczalna masa skalna. Legenda usiłowała wytłumaczyć niewytłumaczalne. Ponieważ wyrosła z podkładu prawdy, sama musiała się w końcu obrócić w coś niewytłumaczalnego”. [Źródło: Franz Kafka, Prometeusz, [w:] Nowele i miniatury, tłum. R. Karst, Warszawa 1974, s. 370.] Gustaw Herling‑Grudziński dopisał do niej piątą: „Według piątej (nieznanej Kafce) legendy, Prometeusz był prowokatorem. W porozumieniu z bogami zdradził ludziom sekrety fałszywe, po czym zainscenizował komedię kary – przykucie do skał na Kaukazie i wydziobywania mu przez orły odrastającej stale wątroby – dla odwrócenia uwagi ludzi od poszukiwania sekretów prawdziwych. Gdyby mieli kiedykolwiek uzmysłowić sobie z nieodpartą jasnością, że ich oszukano, że prometejski sen o potędze wykradzionej bogom był prowokacją, będzie już za późno. Nie będą mogli przydusić Prometeusza do skały, by zdradził wreszcie prawdę, gdyż scenariusz komedii przewidywał jego wtopienie się w skałę po odegraniu wyznaczonej mu roli: podstępnej wobec ludzi, służebnej wobec bogów. Nie jest wykluczone, że ludzki świat będzie wtedy wyglądał tak, iż bogowie pożałują swej prowokacji. chciałaby opiewać bohaterów.

1. Tantal – występek: chciał sprawdzid moc bogów i na uczcie podał im pieczeo z własnego syna, kara: strącony do Tartaru cierpi wieczny głód i pragnienie, znaczenie symboliczne: każdy, kto nie docenia boskich mocy i szydzi z bogów, zostanie surowo ukarany; Syzyf – występek: oszukał bogów, uwięził bożka śmierci Tanatosa, przechytrzył Hadesa, kara: wtaczanie wielkiego głazu na górę, który przed samym szczytem spada na sam dół, znaczenie symboliczne: kara czeka tego, kto chce zmienić naturalny porządek świata i wkracza w boskie kompetencje; Klitajmestra – występek: zabiła męża Agamemnona, by ukryć swą niewierność, kara: została zamordowana przez własnego syna, znaczenie symboliczne: zbrodnia rodzi zbrodnię, jeden występek pociąga za sobą następny; Prometeusz – występek: wiedziony altruistyczna chęcią pomocy ludziom wykradł bogom ogieo, zakpił z Zeusa przy składaniu ofiary, kara: przykuty do skał Kaukazu cierpi nieludzkie męki, orzeł wydziobuje mu wątrobę, która odrasta, znaczenie symboliczne: kara spotka każdego, kto buntuje się przeciw bogom, nawet jeśli jego pobudki są szlachetne 2. sprzeniewierzenie się zasadom, wystąpienie przeciwko bogom, nieuchronność kary, kara związana z występkiem, zemsta bogów 3. przykład z literatury: Adam Mickiewicz II częśd Dziadów, kto zawinił: Zły Pan, jaka spotkała go kara: Widmo nękają drapieżne ptaki – dusze skrzywdzonych przez niego ludzi, nie pozwalają mu niczego zjeść ani wypić, Zły Pan jest zawieszony pomiędzy niebem a ziemią, przygląda się z zazdrością biesiadującym ludziom, podobny motyw mitologiczny: postawa Tantala – Zły Pan był równie okrutny i pozbawiony ludzkich uczud, złamał podstawowe prawa boskie

Stąd płynie milcząca radość Syzyfa. Los jest jego własnością, kamień jego kamieniem. Podobnie człowiek absurdalny: gdy zgłębi swoją udrękę, zamilkną bogowie. Cisza zostaje nagle przywrócona światu i słychać tysiące głosów ziemi. Wołania nieświadome i tajemne idą od wszystkich ziemskich twarzy: to jest ta druga strona i nagroda za zwycięstwo. Nie ma słońca bez cienia i nie można nie znać nocy. Od chwili, gdy człowiek absurdalny mówi: tak, jego wysiłkom nie będzie końca. Lecz jeśli istnieje los, to nie został dany z wysokości, dane jest tylko rozwiązanie nieuchronne; człowiek absurdalny stwierdza, że jest ono nieuchronne i godne pogardy. Lecz wszystko inne do niego należy. Powraca do życia, Syzyf do swego głazu. Syzyf rozważa działania następujące po sobie i pozbawione związku, które stają się jego losem – stworzonym przez niego, spojonym jego pamięcią; przypieczętuje je śmierć. Przeświadczony o ludzkim początku wszystkiego, co ludzkie, ślepiec, który chce widzieć, a wie, że nie ma końca ciemnościom, nie ustaje nigdy. Kamień toczy się znowu. Zostawiam Syzyfa u stóp góry. Człowiek zawsze odnajdzie swój ciężar. Syzyf uczy go wierności wyższej, tej, która neguje bogów i podnosi kamienie. On także mówi, że wszystko jest dobre. Świat bez władcy nie wydaje mu się ani jałowy, ani przemijający. Każda z cząsteczek kamienia, każdy poblask minerału w tej górze pełnej nocy sam w sobie tworzą świat. Aby wypełnić ludzkie serce, wystarczy walka prowadząca ku szczytom. Trzeba wyobrażać sobie Syzyfa szczęśliwego. Źródło: Albert Camus, Mit Syzyfa, [w:] Albert Camus, Mit Syzyfa i inne eseje, tłum. Joanna Guze, Warszawa 2004, s. 165–167.

Topos - pojęcie z teorii literatury, które odnosi się do przestrzeni fizycznej lub symbolicznej (loci - miejsca), ale także do tematów i motywów, które są często powtarzane lub obecne w różnych dziełach. Toposy mogą być miejscami, takimi jak jaskinie, morza, lasy, które mają swoje własne konotacje i symbolikę. Mogą to być również motywy, np. topos życia jako teatru, topos ubi sunt? Są one wykorzystywane przez pisarzy do budowania atmosfery, tworzenia napięcia lub podkreślania pewnych tematów czy motywów. Toposy pomagają czytelnikom zrozumieć głębsze znaczenie tekstu poprzez ich symboliczną i emocjonalną wartość.

Got an idea?

Use this space to add awesome interactivity. Include text, images, videos, tables, PDFs... even interactive questions! Premium tip: Get information on how your audience interacts with your creation:

• Visit the Analytics settings;
• Activate user tracking;
• Let the communication flow!

Ale i dla nich będzie już za późno”. I taki właśnie Prometeusz z czasów, w których jest „już za późno”, występuje w poemacie prozą Herberta: „Pisze pamiętniki. Próbuje w nich wyjaśnić miejsce bohatera w systemie konieczności, pogodzić sprzeczne z sobą pojęcia bytu i losu. Ogień buzuje wesoło na kominku, w kuchni krząta się żona – egzaltowana dziewczyna, która nie mogła urodzić mu syna, ale pociesza się, że i tak przejdzie do historii. Przygotowanie do kolacji, na którą ma przyjść miejscowy proboszcz i aptekarz, najbliższy teraz przyjaciel Prometeusza. Ogień buzuje na kominku. Na ścianie wypchany orzeł i list dziękczynny tyrana Kaukazu, któremu dzięki wynalazkowi Prometeusza udało się spalić zbuntowane miasto. Prometeusz śmieje się cicho. Jest to teraz jego jedyny sposób wyrażenia niezgody na świat”. […] Prometeusz schodzi ze sceny świata bez glorii, bez patetycznych epitafiów. Postawa groteskowa w jego przedstawianiu […] osiągała apogeum. Minęły czasy, w których literatura chciałaby opiewać bohaterów.

Cierpiący rodzic 1. Niobe – historia: Apollo i Artemida ukarali dumną ze swego macierzyostwa Niobe, za karę za wywyższanie się nad ich matką Latoną uśmiercili jej czternaścioro dzieci, rozpacz Niobe była tak wielka, że bogowie z litości zamienili ją w kamień, jednak nawet wówczas nie przestała płakać, znaczenie symboliczne: rozpacz matki po stracie dzieci jest niewyobrażalna, śmierć dzieci przeczy naturalnemu porządkowi, powoduje, że życie traci sens; Demeter – historia: jej córkę porwał Hades do królestwa śmierci, matka nie mogła pogodzid się z rozłąką, żałobę Demeter ukoił Zeus – Persefona miała spędzad częśd roku z matką, a część z mężem, znaczenie symboliczne: rozłąka z dzieckiem i tęsknota za nim jest największą tragedią matki; Tetyda – historia: aby uchronic syna, Achillesa, przed śmiercią, Tetyda wykąpała go w Styksie, Achilles został jednak ugodzony w piętę i zginął, Tetyda rozpaczała po nim w kole nereid, znaczenie symboliczne: matka za wszelką cenę chce uchronic dziecko przed niebezpieczeństwami, nie może jednak usunąć cierpienia z jego życia; Jokasta – historia: kobieta zabiła własne dziecko, by uniknąd ciążącego na nim fatum, jednak gdy przeznaczenie się dopełniło, popełniła samobójstwo z powodu wyrzutów sumienia, znaczenie symboliczne: przyczyną cierpienia matki jest odkrycie dramatycznej prawdy o sobie i dziecku2. strata, odwrócenie naturalnego porządku, rozpacz, ból, poczucie krzywdy i niesprawiedliwości 3. przykład z literatury: Jan Kochanowski Treny, bohaterowie: podmiot liryczny, którego możemy utożsamid z samym poetą, i Urszulka – jego córka, przyczyna cierpienia: śmierd córki, podobny motyw mitologiczny: Niobe – Kochanowski podobnie jak Niobe stracił ukochane dziecko, nic nie jest w stanie ukoić jego bólu, nie rozumie, dlaczego Bóg odebrał mu Urszulę

Reprezentuje archetypy: ojca, bohatera, buntownika, męczennika. Np.: Jako buntownik Prometeusz przeciwstawiał się władzy bogów, łamiąc ich zakazy i przekazując człowiekowi ogień oraz wiedzę. Jego działania wynikały z chęci przekraczania ograniczeń narzuconych przez bogów i przynoszenia ludziom korzyści, mimo surowych konsekwencji, jakie musiał ponieść.

Grupa I Wędrówka 1. wyprawa Jazona po złote runo – przyczyna: Jazona wysłał króla Pelias, aby się go pozbyć z państwa, cel: zdobycie czegoś właściwie niemożliwego do zdobycia – złotego runa, znaczenie symboliczne: wędrówka jako wyzwanie; wędrówka Odyseusza do Itaki – przyczyna: zemsta Posejdona za niepotrzebne okaleczenie Polifema przez Odysa, cel: powrót do domu, do rodziny i ojczyzny, znaczenie symboliczne: wędrówka jako przezwyciężanie słabości, walka z przeciwnościami losu i własnymi słabościami, szukanie swego miejsca na ziemi; wyprawa Tezeusza do Aten – przyczyna: pragnienie uwolnienia Ateńczyków od krwawego potwora, cel: zabicie Minotaura, wyzwolenie rodaków, znaczenie symboliczne: spełnienie obowiązku wobec ojczyzny, wypełnienie misji; podróż Edypa z Koryntu do Teb – przyczyna: ucieczka przed fatum, cel: uniknięcie zbrodni, przechytrzenie bogów, bunt przeciw przeznaczeniu, znaczenie symboliczne: wędrówka jako ucieczka, pragnienie zmiany losu, poszukiwanie lepszego życia 2. aktywnośc, działanie, zmiana, wyznaczenie celu, pokonywanie słabości, przygoda, wyzwanie, walka, dojrzewanie, walka z przeciwnościami losu i samym sobą 3. przykład z literatury: Antoine de Saint-Exupéry Mały Książę, kto wędrował: tytułowy bohater, z jakiego powodu: szuka przyjaciela, z powodu nieporozumienia z różą, w jakim celu: chęć zrozumienia świata, odnalezienia swego miejsca w życiu, powrót do domu, podobny motyw mitologiczny: historia Odyseusza – Mały Książę jak Odys szuka swego miejsca na świecie, wędrówka pozwala mu dojrzeć, zrozumieć wiele spraw, zrewidować swoje postępowanie

Pandora jest archetypem postawy ciekawskiej i naiwnej kobiety. Jako kobieta ciekawska Pandora była zafascynowana zawartością glinianej beczułki, którą otrzymała od bogów. Pomimo ostrzeżeń Prometeusza nie mogła oprzeć się pokusie, by ją otworzyć i odkryć, co się w niej znajduje. Ta ciekawość doprowadziła do uwolnienia wszelkich nieszczęść, jakie zostały zamknięte wewnątrz beczki i sprowadziła cierpienie na ludzkość.

Nieszczęśliwa miłość 1. Apollo i Dafne – przyczyna: Erosa zemścił się na Apollinie i ugodził strzałą miłości boga, a nimfę strzałą – nienawiści, skutek: Dafne wolała zostać zamieniona w drzewo niż ulec Apollinowi, znaczenie symboliczne: przyczyną nieszczęścia jest niedopasowanie, nieodwzajemnienie uczuć; Jazon i Medea – przyczyna: Jazon wykorzystał i zdradził czarodziejkę, skutek: Medea zemściła się pośrednio na Jazonie – zamordowała ich własnych synów, znaczenie symboliczne: przyczyną nieszczęścia stała się zdrada, która obudziła chęć odwetu, a nawet nienawiść do dzieci zrodzonych z takiego związku; Afrodyta i Adonis – przyczyna: śmierć mężczyzny, który został rozszarpany przez dzika, skutek: kochanek, dzięki litości Zeusa pół roku spędza w podziemiach, drugą połowę z boginią, znaczenie symboliczne: śmierć ukochanego burzy szczęście kochanków, jednak miłośd przezwycięża śmierć, kochanek wciąż żyje w sercu kochanki; Eros i Psyche – przyczyna: Eros nie mógł wyjawić Psyche, kim jest, bo nie wykonał rozkazu Afrodyty, skutek: samotność Psyche, zemsta Afrodyty, znaczenie symboliczne: nieszczęście w miłości może spowodowad fakt, że ukrywamy przed ukochaną osobą to, kim jesteśmy 2. paradoksalne uczucie, przeszkody, miłośd niosąca cierpienie, poczucie straty, tęsknota i ból 3. przykład z literatury: William Szekspir Romeo i Julia, bohaterowie: Romeo Monteki i Julia Kapulet, przyczyna niespełnienia: nienawiść między rodzinami, śmierd, podobny motyw mitologiczny: Afrodyta i Adonis – piękną historię miłosną brutalnie przerywa śmierć

Mit Prometeusza od samego początku odznaczał się wielością znaczeń, od pierwszego momentu prowokował do różnorakich interpretacji. Kim bowiem był ten Bóg przez Bogów ukarany? I nawet na to – jakże podstawowe – pytanie nie ma prostej odpowiedzi. Nie chodzi oczywiście o dane, jakie miałby on wpisać do paszportu, gdyby takie dokumenty istniały w świecie starożytnych mitów, nie chodzi o zaklasyfikowanie czy wskazanie miejsca. Kiedy przeto zapytujemy „kim jesteś, Prometeuszu?”, mamy na myśli jego sensy symboliczne. Pytanie „kim jesteś?” równa się pytaniu „co znaczysz?”. Znaczył wiele. Znaczył także przez paradoksalność swej kondycji: choć Bogiem nigdy być nie przestał, skazany został na cierpienia większe (bo nie znające kresu) od tych, które były udziałem śmiertelnych. Był bohaterem nie tylko przez swe czyny, ale również – przez swą mękę. Stał się uosobieniem buntu, buntu podejmowanego w odosobnieniu, z myślą o innych. Był więc Prometeusz dobroczyńcą ludzkości, ale […] także tym, który sprowadził na nią wielkie nieszczęście, zakłócił bowiem dotychczasowe formy jej istnienia, być może mizerne i prymitywne, ale zgodne z rytmem natury i boskimi prawami […]. Był boskim dawcą, ale zarazem złodziejem, kimś w rodzaju szlachetnego zbójnika, który odbiera możnym, by obdzielić potrzebujących […]. Był Bogiem i zarazem demonem, odkupicielem i szatanem, przynoszącym zło. Był także twórcą, konstruktorem nowego świata. Według wierzeń […] to on właśnie stworzył człowieka, ulepił go z gliny i tchnął weń życie. I – oczywiście – jako dawca ognia był twórcą cywilizacji […]. Tyle ról, tyle dokonań, tyle zróżnicowanych ocen. Trudno chyba wskazać innego bohatera mitologicznego, który byłby równie wieloznaczny, tak wieloznaczny, że aż absurdalny. […] Prometeusz w ujęciu Ajschylosa jest już postacią wieloznaczną. A także niejasną. […] Niewykluczone, że to on właśnie zaważył na losach mitu […].

Poszukajcie związku między tematem filmu a mitem o Pigmalionie i Galatei. Jak kontekst mitu greckiego poszerza interpretację współczesnego tekstu kultury?

Jasność widzenia, która powinna mu być udręką, to jednocześnie jego zwycięstwo. Nie ma takiego losu, którego nie przezwycięży pogarda. Jeśli zatem to zejście w pewne dni jest cierpieniem, w inne może być radością. W określeniu nie ma przesady. Wyobrażam sobie także Syzyfa powracającego do kamienia w dniach pierwszej udręki. Kiedy obrazy ziemi zbyt mocno trzymają się pamięci, a głos przyzywający szczęście nazbyt nagli, smutek wzbiera w sercu człowieka: to zwycięstwo kamienia, to sam kamień. Bezgraniczną rozpacz trudno udźwignąć; przychodzą nasze noce w Getsemani. Ale druzgocąca prawda ginie, gdy zostaje rozpoznana. I tak Edyp wpierw posłuszny jest przeznaczeniu, którego nie zna. Tragedia zaczyna się, kiedy Edyp wie. Ślepy, bez żadnej nadziei, stwierdza jednak, że jest coś, co łączy go ze światem: świeża dłoń młodej dziewczyny. I wówczas padają wielkie słowa: Choć tak bardzo zostałem doświadczony, wiek mój podeszły i dusza moja znająca wielkość mówią mi, że wszystko jest dobre. Edyp Sofoklesa (…) daje więc formułę zwycięstwa absurdalnego. Antyczna mądrość łączy się z bohaterstwem nowoczesnym. Nie odkrywa się absurdu bez pokusy ułożenia kilku reguł szczęścia. Jakże to, idąc ścieżką tak wąską…? Ale świat jest tylko jeden, a szczęście i absurd są dziećmi tej samej ziemi. Są nierozłączne. Błędem byłoby powiedzieć, że szczęście siłą rzeczy rodzi się z odkrycia absurdalnego. Zdarza się również, że poczucie absurdu rodzi się ze szczęścia. Mówię, że wszystko jest dobre, oświadcza Edyp, i te słowa są święte. Rozbrzmiewają w okrutnym i ograniczonym świecie człowieka. Uczą, że wszystko nie jest i nie zostało wyczerpane. Bóg, który znalazł się w tym świecie wraz z niezadowoleniem i upodobaniem do niepotrzebnych cierpień, zostaje wygnany. Los staje się sprawą ludzką i określaną przez ludzi.

Dlaczego Camus nazywa Syzyfa bohaterem absurdalnym? Syzyf jest uważany za bohatera absurdalnego ze względu na swoje pasje (pogarda dla bogów, nienawiść śmierci i umiłowanie życia) i cierpienia, którym podlega. Jego istnienie sprowadza się do nieustannego, bezcelowego wysiłku, który nigdy nie kończy się powodzeniem, co daje poczucie absurdu. Jakiemu momentowi życia Syzyfa przygląda się Camus? Co go najbardziej interesuje? Albert Camus przygląda się momentowi życia Syzyfa podczas powrotu z góry, podczas tej chwili przerwy. Jest to moment, kiedy Syzyf schodzi z góry, po tym jak kamień, który wyciągnął na szczyt, spada z powrotem, zmuszając go do podjęcia kolejnej próby wyniesienia go na szczyt. Camus interesuje się przede wszystkim świadomością Syzyfa w tych chwilach. Jego uwaga skupia się na tym, jak Syzyf podczas tego powrotu na dół, mimo cierpienia i beznadziei, zachowuje swoją godność i wytrwałość. O jakie elementy Camus dopełnia obraz Syzyfa znany Ci z mitu? Dlaczego? W mitologii greckiej opowieść o Syzyfie skupia się na jego karze i niekończącym się trudzie, ale nie daje nam wglądu w jego myśli czy świadomość. Camus natomiast skupia się na wewnętrznych doświadczeniach Syzyfa, na jego refleksji nad losem i absurdem, które towarzyszą mu podczas powrotu z góry. Camus akcentuje wytrwałość Syzyfa mimo beznadziejnej sytuacji. To, że Syzyf powraca zawsze do swojego zadania, odrzucając poddanie się, stanowi akt buntu przeciwko absurdowi i beznadziei. Dzięki dodaniu tych elementów Camus poszerza znaczenie mitu o Syzyfie i wykorzystuje go jako potężne narzędzie do wyrażania swojej filozofii absurdu i buntu. Syzyf staje się symbolem ludzkiej kondycji i wyrazem siły ducha, która wytrwale stawia czoła absurdowi życia.

Nietrudno zrozumieć, że Syzyf jest bohaterem absurdalnym tak przez swoje pasje, jak i udręki. Za pogardę dla bogów, nienawiść śmierci i umiłowanie życia, zapłacił niewypowiedzianą męką: całe istnienie skupione w wysiłku, którego nic nie skończy. Oto cena, jaką trzeba zapłacić za miłość tej ziemi. Nie wiemy nic o Syzyfie w piekle. Po to są mity, by ożywiała je wyobraźnia. Tu widać ciało napięte, aby dźwignąć ogromny kamień i pchnąć go w górę po stoku, setki już razy przebytym; widać ściągniętą twarz, policzek przy kamieniu, pomocne ramię, o które wspiera się oblepiona gliną masa, stopę odnajdującą równowagę, palce sprawdzające pozycje głazu i dwie pełne ziemi niezawodne ludzkie dłonie. U końca tego długiego wysiłku, mierzonego przestrzenią bez nieba i czasem bez głębi, cel jest osiągnięty. Syzyf patrzy wówczas, jak kamień w kilka chwil spada w dół, skąd trzeba będzie go znów wynieść na górę. Schodzi na równinę. Interesuje mnie Syzyf podczas tego powrotu, podczas tej pauzy. Twarz, która cierpi tak blisko kamieni, sama jest już kamieniem. Widzę, jak ten człowiek schodzi ciężkim, ale równym krokiem ku udręce, której końca nie zazna. Ten czas, który jest jak oddech i powraca równie niezawodnie jak przeznaczone mu cierpienie, jest czasem świadomości Syzyfa. W każdej z owych chwil, kiedy ze szczytu idzie ku kryjówkom bogów, jest ponad swoim losem. Jest silniejszy niż jego kamień.

Jeśli ten mit jest tragiczny, to dlatego, że bohater jest świadomy. Bo też na czym polegałaby jego kara, jeśli przy każdym kroku podtrzymywałaby go nadzieja zwycięstwa? Współczesny robotnik poświęca wszystkie dni życia jednemu zadaniu i ten los niemniej jest absurdalny. Ale nie jest tragiczny prócz tych rzadkich chwil, kiedy robotnik osiąga świadomość swojego losu. Bezsilny i zbuntowany Syzyf, proletariusz bogów, zna własny w całej pełni: o nim myśli, kiedy schodzi

Jak można zinterpretować zdanie: "Syzyf uczy go wierności wyższej, tej, która neguje bogów i podnosi kamienie. On także mówi, że wszystko jest dobre. Świat bez władcy nie wydaje mu się ani jałowy, ani przemijający"? Co oznacza "świat bez władcy"? "Wierność wyższa" odnosi się do postawy Syzyfa, który pomimo absurdalności swojego losu, nieustająco podnosi kamień na szczyt góry - to symboliczne wyrażenie wierności temu, co dla niego jest ważne, mimo braku sensu w jego wysiłkach. Negowanie bogów oznacza tutaj, że Syzyf, nie zważając na rozkazy i karę ze strony bogów, uparcie podejmuje swoje zadanie, ignorując absurdalność sytuacji. Stwierdzenie, że "wszystko jest dobre", odnosi się do postawy Syzyfa, który odnajduje sens i dobro w swojej ciągłej pracy i wytrwałości, nawet w obliczu beznadziei. W tym kontekście "wszystko jest dobre" odzwierciedla akceptację i afirmację życia w jego niepowtarzalności, pomimo braku ostatecznego sensu. "Świat bez władcy" oznacza świat pozbawiony transcendentnej, boskiej władzy lub ostatecznej mocy sprawującej kontrolę nad życiem ludzkim. W filozofii Camusa "świat bez władcy" to świat pozbawiony absolutnych sensów czy celów, a zatem świat postrzegany w perspektywie absurdu. Syzyf, jako symbol człowieka w takim świecie, podejmuje działanie, akceptując absurdy, które nie mają wyższego celu ani sensu, ale mimo to znajduje siłę, aby podjąć wyzwanie życia i zbuntować się przeciwko beznadziei