AGENTE INFEKZIOSOAK_EUSKERA

Agente infekziosoak

BAkteriak

BIRUSAK

PARASITOAK

ONDDOAK

VIRUS

BACTERIAS

BACTERIAS

"Agente infekziosoak" © 2023 by B.Zamacola is licensed under CC BY-NC-SA 4.0

Bakterioen egitura

DERRIGORREZKO ELEMENTUAK Bakteria guztietan daudenak

1. Horma

2. Mintz zitoplasmatikoa

3. Zitosol

4. Erribosomak

5. Kromosoma bakterianoa

ELEMENTU FAKULTATIBOAK Soilik bakteria batzuetan daudenak

6. Kapsula

7. Plasmidoak

8. Flageloa

9. Finbriak eta piliak

10. Endospora bakterianoa

Birusen egitura

DERRIGORREZKO ELEMENTUAK Birus guztietan daudenak

1. Genoma

2. Kapsula

ELEMENTU FAKULTATIBOAK Soilik birus batzuetan daudenak

3. Estalkia

Genomaren eta kapsula birikoaren elkarteari NUKLEOKAPSIDE ere esaten zaio.

Onddoen zelula eukariota

Zelula mikotikoek eukarioten ezaugarri tipikoak dituzte: nukleo bat, mintz nuklearra eta kromosomak barne. Zitoplasmak erribosomak eta organuluak ditu, hala nola mitokondriak, erretikulu endoplasmikoa eta Golgiren aparatua. Zelula mikotikoek mintz zitoplasmikoa estaltzen duen horma zelularra dute, baina, bakterioak ez bezala, ez du peptidoglukanorik.

BAKTERIOEN HORMA

Mintz plasmatikoa inguratzen du eta bakterioaren forma eta tamaina zehazten ditu. Mureina izeneko substantzia batek osatzen du eta zelulari babesa ematen dio.

KAPSULA

Bakterioaren horma biltzen duen geruza bat da, polisakaridoz eta polipeptidoz osaturikoa. Bakterioak lehortzetik eta fagozitositik babesen ditu; eta, aldi berean, gainazalei atxikitzeko eta ondoren kolonizatzeko erraztasuna ematen die.

SAILKAPENA

- Parasitatzen duten zelulen arabera: ​ Birus animalak, begetalak edo bakteriofagoak.​ - Formaren/simetriaren arabera:​ Helikoidalak, poliedrikoak edo konplexuak.​ - Estalkia izan edo ez izatearen arabera:​ Estaliak edo biluziak.​ - Azido nukleikoaren arabera: ​ ADNmk; ADNbk; ARNmk o ARNbk. ​

FINBRIAK

Bakterien azalera osoan banatutako filamentu proteiko txiikiak, gainazalei atxikitzeko.

PILIFinbriak baino lodiagoak baina ez hain ugariak. Konjugazio-prozesuan parte hartzen dute. Sexu ilea ere esaten zaio

ERRIBOSOMAK

Proteinak ekoizten dituzten egituran dira. Zitoplasman kokatzen dira eta oso ugariak dira.

PLASMIDOAK

• Zitoplasma libre dauden ADN molekula bikatenario eta zirkularrak.
• Era autonomo baten erreplikatu daitezke eta baita kromosoma bakterianoaren bernean integratu.
• Plasmidoak dituzten bakterioek abantaila moldagarriak izan ditzakete plasmidorik ez dutenen aldean, duten informazioaren arabera.
• Bakterio batetik bestera pasa daitezke KONJUGAZIO-PROZESUAREN bidez

KROMOSOMA BAKTERIANOA

Kate bikoitzeko ADN molekula zirkular eta handi bat da.

Mintz zitoplasmatikoa

Zitoplasma inguratzen duen geruza fosfolipidiko bat da, barnean, tartekatuta, proteinak dituena.

FUNTZIOAK:

• Barrera osmotiko eta selektiboa
• Metabolismo energetikoa.
• Peptidoglikanoaren eta kapsula bezalako osagaien biosintesia.
• Seinaleak jasotzea.
• Flageloen finkapena eta baita kromosomarena zelula zatiketan.

Morfología makroskopikoa

BAKTERIO-KOLONIA: Kultibo-ingurune solido baten gainean hazitako bakterioen multzo edo taldea, kolonia-eratzaile unitate batetik sortua. KOLONIA-ERATZAILE UNITATEA: Kultibo ingurune batean inokulatuz gero, kolonia bat sortzeko gai den bakterio bat

ONDDOEN SAILKAPENA

LEGAMIAK: Onddo zelulabakarrak, gehienetan esferikoak edo oboideak. Kateetan agertzen direnean sortutako egiturei PSEUDOHIFA esaten zaie. Ugalketa asexuala dute fisio binarioz edota gemazioz ONDDO FILAMENTSUAK EDO LIZUNAK: Ileretan kokatutako zelulaz osaturikoak. Zelulak osatzen dituzten hari hauek HIFAK dira: trenkatuak (septuak dituzte) edo zenozitikoak (septu gabeak) Hifen multzoari MIZELIO deritzogu

HELMINTOAK: • Zizare itxurako endoparásito zelulaniztunak dira

• NEMATODOAK: Biribilak
• TREMATODOAK: Zapalak segmentatu gabeak
• ZESTODOAK: Zapalak eta segmentatuak

PROTOZOOAK: Zelulabakarrak Mugitzeko dituzten organo espezifikoen arabera sailkatzen dira:

• AMEBAK: Atera eta uzkurtu egiten diren luzapenak: PSEUDOPODOAK
• ZILIATUAK: Gainazalean banatutako filamentu ugari eta motzak: ZILIOAK
• FLAGELATUAK: FLAGELO bat edo gehiago dituzte
• ESPOROZOOAK: Ez dute organo espezifikorik.

ARTROPODOAK: Kanpoko eskeletoa eta apendize artikulatuak dituzte.

• INTSEKTUAK
• ARAKNIDOAK

FLAGELOA

Bakterioaren mugimendua eragiten duten zelulaz kanpoko filamentuak. Oso ugariak izan daitezke eta bakteriaren hainbat eremutan koka daitezke

ESTRUKTURA:

• Filamentua: Kanpokaldeko zatia
• Ukondoa
• Gorputza edo kospuskulo basala: Flageloa zelularen gorputzera, eraztun batzuen bidez, fikatzen duen estruktura da.

ENDOSPORA

Ingurunean baldintza txarrak direnean, bakterio gram postibo batzuetan sortzen diren erresistentzia formak. Metabolismo oso txikia eta oso erresistenteak diren zelula geldiak dira.

BAKTERIEN MORFOLOGIA

KOKOAK: Bakteria borobilak .

• Estafilokokoak: Multzoka
• Estreptokokoak: Kateetan
• Diplokokoak:Binaka
• Sarzinak: Kubo itxura
• Tetradak: Lauko multzotan

BAZILOAK: Bakteria luzangak

• Kokobaziloak: Bakteriak obalatuak
• Estreptobaziloak: Kateetan
• Diplobaziloak: Binaka

BIBRIOAK: Apur bat okertutako bakterio luzangak. ESPIRILOAK ETA ESPIROKETAK: Espiral itxurako bakterio luzangak