Want to create interactive content? It’s easy in Genially!

Get started free

3.GAIA_Aurkezpena: 3.1-3.2

Esteban Royuela Zuma

Created on June 22, 2023

Start designing with a free template

Discover more than 1500 professional designs like these:

Fill in Blanks

Countdown

Stopwatch

Unpixelator

Break the Piñata

Bingo

Create a Secret Code

Explore all templates

Transcript

EUSKAL HERRIKO INDUSTRIALIZAZIOA ETA GIZARTE PLURALAREN SORRERA

1875-1930

TESTUINGURU OROKORRA

GLOSARIOA

ZER DAKIZU?

INDUSTRIALIZAZIOAREN TESTUINGURUA ESPAINIAN

KONTZERTU EKONOMIKOAK

INDUSTRIALIZAZIOA EUSKAL HERRIAN: ESZENATOKI BEIZIAK

BILBOKO BURGESIA

INDUSTRIALIZAZIO PROZESUA

DOLORES IBARRURI

ZER DAKIZU?

LANGILEEN BIZI BALDINTZAK

ALDAKETA SAKONAK

HAZKUNDE DEMOGRAFIKOA

EUSKAL HERRIKO INDUSTRIALIZAZIOA eta GIZARTE PLURALAREN SORRERA (1875-1930)

1. Industrializazioaren testuingurua Espainian: SARRERA:

  • 1875 eta 1930 arteko aldia funtsezkoa izan zen Espainiako industrializazio prozesuaren bilakaeran. Garai horretan, Espainiak trantsizio ekonomiko garrantzitsu bati ekin zion, nekazaritza-nagusitasunetik industria eta zerbitzuen hazkundera igarotzen hasi baitzen.

EUSKAL HERRIKO INDUSTRIALIZAZIOA eta GIZARTE PLURALAREN SORRERA (1875-1930)

1. Industrializazioaren testuingurua Espainian:

  • Hala ere, industrializazioaren lehen urrats horiek ez ziren orokortu, eta Espainiako ekonomia nagusiki nekazaritzan oinarritutako egitura tradizional bati lotuta jarraitu zuen. Landa-eremuek eta nekazaritza jarduerak (latifundismoa hegoaldean eta minifundismoa iparraldean) biztanleriaren gehiengoaren lan-esparru nagusi izaten jarraitu zuten.

EUSKAL HERRIKO INDUSTRIALIZAZIOA eta GIZARTE PLURALAREN SORRERA (1875-1930)

1. Industrializazioaren testuingurua Espainian:

  • Produktibitate baxuak, mekanizazio urriek eta erreforma faltak baldintzatutako nekazaritza honek mugatu egin zuen barne-merkatuaren garapena eta industrializaziorako gaitasuna. Hala ere, zenbait eskualdek —Kataluniak, Euskal Herriak, eta neurri txikiagoan Valentziak eta Asturias-ek— industria-garapen nabarmena ezagutu zuten.

EUSKAL HERRIKO INDUSTRIALIZAZIOA eta GIZARTE PLURALAREN SORRERA (1875-1930)

1. Industrializazioaren testuingurua Espainian:

  • Testuinguru honetan, aztertuko ditugu garaiko industrializazio-prozesuaren osagai nagusiak: industria-sektoreak, merkataritza eta komunikazioak, banku-sistema eta industrializazioa bereziki bizi izan zuten lurraldeak.

EUSKAL HERRIKO INDUSTRIALIZAZIOA eta GIZARTE PLURALAREN SORRERA (1875-1930)

1. Industrializazioaren testuingurua Espainian: INDUSTRIA:

  • Espainiako industrializazioa ez zen iraultza azkar eta orokortu bat izan, baizik eta pixkanakako eta lurralde jakinetan kontzentratutako prozesu bat. Nekazaritza nagusi zen testuinguru batean, hirugarren sektoreak oraindik pisu handia zuen, baina zenbait industria-sektorek hazkunde nabarmena izan zuten, batez ere siderurgia, ehungintza eta elikagaien eraldaketa.

EUSKAL HERRIKO INDUSTRIALIZAZIOA eta GIZARTE PLURALAREN SORRERA (1875-1930)

1. Industrializazioaren testuingurua Espainian: INDUSTRIA:

    • Siderurgia eta metalurgia: Euskal Herrian, bereziki Bizkaian, sektore honek garapen ikusgarria izan zuen. Burdin meatze ugariek eta Bilboko portuak Altos Hornos de Vizcaya bezalako enpresa handien sorrera ahalbidetu zuten. Industria astunak beste sektore batzuei ere bultzada eman zien, hala nola ontzigintzari eta trenbide-sareari.

EUSKAL HERRIKO INDUSTRIALIZAZIOA eta GIZARTE PLURALAREN SORRERA (1875-1930)

1. Industrializazioaren testuingurua Espainian: INDUSTRIA:

    • Ehungintza: Katalunian garatu zen gehienbat, Bartzelona inguruan. Kotoiaren eraldaketan oinarritutako industria moderno honek energia hidraulikoa eta geroago elektrikoa baliatu zuen, eta emakume langile ugari kontratatu zituen. Sektore honek barne eta esportazio merkatuetarako ekoizten zuen.

EUSKAL HERRIKO INDUSTRIALIZAZIOA eta GIZARTE PLURALAREN SORRERA (1875-1930)

1. Industrializazioaren testuingurua Espainian: INDUSTRIA:

    • Elikagaien industria: Itsasertzeko eta barnealdeko eskualde batzuetan (Galizia, Valentzia, Errioxa) kontserbak, ardoa eta olioa ekoizten zituzten industria txikiak garatu ziren, tokiko nekazaritzarekin lotuta.

EUSKAL HERRIKO INDUSTRIALIZAZIOA eta GIZARTE PLURALAREN SORRERA (1875-1930)

1. Industrializazioaren testuingurua Espainian: INDUSTRIA:

  • Industria-garapena, hala ere, ez zen arazoetatik libre egon: kapital-falta kronikoa, teknologia atzeratua, barne-merkatu mugatua eta langileen lan-baldintza oso gogorrak ohiko arazoak izan ziren. Ondorioz, gatazka sozialak ugaritu ziren, eta sindikalismoaren hazkundea azkarra izan zen industria-guneetan.

EUSKAL HERRIKO INDUSTRIALIZAZIOA eta GIZARTE PLURALAREN SORRERA (1875-1930)

1. Industrializazioaren testuingurua Espainian: MERKATARITZA ETA KOMUNIKAZIOAK:

  • Industrializazioak azpiegitura eta sare komertzial sendoak eskatzen zituen, eta garai honetan merkataritza eta komunikazio-sistemek garapen esanguratsua izan zuten.

EUSKAL HERRIKO INDUSTRIALIZAZIOA eta GIZARTE PLURALAREN SORRERA (1875-1930)

1. Industrializazioaren testuingurua Espainian: MERKATARITZA ETA KOMUNIKAZIOAK:

    • Trenbide-sarea: XIX. mende bukaeran eta XX. mende hasieran Espainiako trenbide-sarea zabaldu eta finkatu egin zen. Madriletik erradialki antolatuta zegoen, eta hiri nagusiak elkarren artean lotzen zituen. Trenbideek produktu industrialak eta lehengaiak garraiatzeko aukera eman zuten, eta barne-merkatuaren integrazioa erraztu zuten. Hala ere, egitura erradial horrek lurraldeen arteko komunikazio zuzena mugatzen zuen.

EUSKAL HERRIKO INDUSTRIALIZAZIOA eta GIZARTE PLURALAREN SORRERA (1875-1930)

1. Industrializazioaren testuingurua Espainian: MERKATARITZA ETA KOMUNIKAZIOAK:

    • Portuak eta itsas garraioa: Portu nagusiak —Bilbo, Bartzelona, Valentzia— modernizatu egin ziren. Bilbok burdin minerala eta industria-produktuak esportatzen zituen; Bartzelonak, berriz, ehungintzakoak. Portuak trenbideekin konektatuta zeuden, eta horrek barnealdearekiko lotura hobea ahalbidetu zuen.

EUSKAL HERRIKO INDUSTRIALIZAZIOA eta GIZARTE PLURALAREN SORRERA (1875-1930)

1. Industrializazioaren testuingurua Espainian: MERKATARITZA ETA KOMUNIKAZIOAK:

    • Telegrafoa eta telefonoa: XIX. amaieratik telegrafoak informazioa azkar transmititzeko aukera eskaini zuen. XX. mendearen hasieran telefonoa hedatzen hasi zen, batez ere hiriguneetan eta industria-guneetan, administrazioaren eta merkataritzaren arteko harremanak bizkortuz.

EUSKAL HERRIKO INDUSTRIALIZAZIOA eta GIZARTE PLURALAREN SORRERA (1875-1930)

1. Industrializazioaren testuingurua Espainian: MERKATARITZA ETA KOMUNIKAZIOAK:

    • Posta-zerbitzuak: Hobekuntza handiak izan ziren garai honetan, eta posta komunikazioaren baliabide nagusietako bat bihurtu zen sektore publiko zein pribatuan.

EUSKAL HERRIKO INDUSTRIALIZAZIOA eta GIZARTE PLURALAREN SORRERA (1875-1930)

1. Industrializazioaren testuingurua Espainian: MERKATARITZA ETA KOMUNIKAZIOAK:

  • Aurrerapen hauek gorabehera, desoreka handiak egon ziren: landa-eremuak eta eskualde pobreagoak hobekuntza horietatik kanpo geratu ziren sarritan, eta horrek lurralde arteko desberdintasunak areagotu zituen.

EUSKAL HERRIKO INDUSTRIALIZAZIOA eta GIZARTE PLURALAREN SORRERA (1875-1930)

1. Industrializazioaren testuingurua Espainian: BANKA:

  • Industrializazioa bideratzeko beharrezkoa zen finantzaketa eta kapitala. Espainiako Bankuak pixkanaka bere eginkizun erregulatzailea sendotu zuen, eta hainbat banku pribatu sortu ziren, batez ere Katalunian eta Euskal Herrian. Bankuek kredituak eskaini zituzten industria-ekimenentzat eta azpiegitura handiak finantzatzeko.

EUSKAL HERRIKO INDUSTRIALIZAZIOA eta GIZARTE PLURALAREN SORRERA (1875-1930)

1. Industrializazioaren testuingurua Espainian: BANKA:

  • Hala ere, bankuen kontzentrazioak eta kapitalaren banaketa desorekatuak arazo larriak sortu zituzten. Enpresa txiki eta ertainek zailtasunak zituzten finantzaketa eskuratzeko, eta atzerriko kapitalaren menpekotasuna handia izan zen (batez ere britainiar inbertsioek meatzaritza eta trenbideetan).

EUSKAL HERRIKO INDUSTRIALIZAZIOA eta GIZARTE PLURALAREN SORRERA (1875-1930)

1. Industrializazioaren testuingurua Espainian: ESKUALDERIK INDUSTRIALIZATUENAK:

  • Industrializazioa ez zen Espainiako lurralde osoan modu berdinean garatu. Eskualde jakin batzuek prozesu hori modu bizian bizi zuten:

EUSKAL HERRIKO INDUSTRIALIZAZIOA eta GIZARTE PLURALAREN SORRERA (1875-1930)

1. Industrializazioaren testuingurua Espainian: ESKUALDERIK INDUSTRIALIZATUENAK:

    • Euskal Herria: Bizkaiak lidergoa hartu zuen industria astunean (siderurgia, meatzaritza, ontzigintza). Burdin meatzeak eta Bilboko portua oinarrizko elementuak izan ziren.

EUSKAL HERRIKO INDUSTRIALIZAZIOA eta GIZARTE PLURALAREN SORRERA (1875-1930)

1. Industrializazioaren testuingurua Espainian: ESKUALDERIK INDUSTRIALIZATUENAK:

    • Katalunia: Industria arina (batez ere ehungintza) izan zen nagusi. Enpresa-sare dinamiko bat sortu zen, eta burgesia industrial indartsua garatu zen.

EUSKAL HERRIKO INDUSTRIALIZAZIOA eta GIZARTE PLURALAREN SORRERA (1875-1930)

1. Industrializazioaren testuingurua Espainian: ESKUALDERIK INDUSTRIALIZATUENAK:

    • Valentzia, Asturias eta Madril ingurua: Eskualde hauek industria garatzen hasi ziren, baina garapen-maila txikiagoarekin. Asturiasen ikatza eta altzairua, Valentziako elikagaien sektorea eta Madrilgo administrazio eta garraio zerbitzuak nabarmentzen dira.

EUSKAL HERRIKO INDUSTRIALIZAZIOA eta GIZARTE PLURALAREN SORRERA (1875-1930)

1. Industrializazioaren testuingurua Espainian: ESKUALDERIK INDUSTRIALIZATUENAK:

  • Beste eskualde askok, ordea, industrializazio-prozesutik kanpo geratu ziren, eta horrek Espainiako garapen ekonomikoaren lurralde-desoreka nabarmendu zuen.

EUSKAL HERRIKO INDUSTRIALIZAZIOA eta GIZARTE PLURALAREN SORRERA (1875-1930)

1. Industrializazioaren testuingurua Espainian: LABURBILDUZ:

  • Espainiako industrializazioa 1875 eta 1930 artean aurrera egin zuen, baina prozesu hau geldoa, partziala eta desorekatu izan zen. Garapen handiena Euskal Herrian eta Katalunian gertatu zen, beste lurralde asko atzean utziz.

EUSKAL HERRIKO INDUSTRIALIZAZIOA eta GIZARTE PLURALAREN SORRERA (1875-1930)

1. Industrializazioaren testuingurua Espainian: LABURBILDUZ:

  • Trenbide-sarea, portuak eta komunikazio-teknologiak (telegrafoa, telefonoa, posta) garrantzitsuak izan ziren merkataritza eta ekoizpena sustatzeko. Bankuak, nahiz eta finantzaketarako laguntza eman, ez ziren nahikoa izan oztopo guztiak gainditzeko. Gainera, ekonomia oraindik nekazaritza tradizionalean oinarritzen zen neurri handi batean.

EUSKAL HERRIKO INDUSTRIALIZAZIOA eta GIZARTE PLURALAREN SORRERA (1875-1930)

1. Industrializazioaren testuingurua Espainian: LABURBILDUZ:

  • Testuinguru horretan, gatazka sozialak, lurralde-desberdintasunak eta kapitalaren kontzentrazioa nagusitu ziren. Hala ere, garai honek Espainiako egitura ekonomiko modernoaren oinarriak ezarri zituen, eta XX. mendeko industrializazio bizkorragoaren ateak zabaldu.

EUSKAL HERRIKO INDUSTRIALIZAZIOA eta GIZARTE PLURALAREN SORRERA (1875-1930)

1. Industrializazioa Euskal Herrian: eszenatoki bereiziak: SARRERA:

  • Industrializazioa nekazaritzan oinarritutako ekonomia batetik industrian oinarrituriko beste ekonomiarantz abiatzen den prozesuari deritzo. Beraz Industrializazioa ekoizpen-sistemaren eta egitura ekonomikoaren eraldaketa sakona da.

EUSKAL HERRIKO INDUSTRIALIZAZIOA eta GIZARTE PLURALAREN SORRERA (1875-1930)

1. Industrializazioa Euskal Herrian: eszenatoki bereiziak:

  • Prozesu honetan, teknologia berriak eta energia-iturri modernoak (hala nola lurrun-makina edo elektrizitatea) erabiltzen hasi ziren, eta horrek produkzioa handitu, lanaren antolaketa aldatu eta hirigintza-prozesuak bizkortu zituen.

EUSKAL HERRIKO INDUSTRIALIZAZIOA eta GIZARTE PLURALAREN SORRERA (1875-1930)

1. Industrializazioa Euskal Herrian: eszenatoki bereiziak:

  • Euskal Herrian industrializazioa XIX. mendearen azken laurdenean hasi zen indar handiz, batez ere Bizkaian, eta ondoren Gipuzkoara eta, neurri txikiagoan, Arabara hedatu zen.

EUSKAL HERRIKO INDUSTRIALIZAZIOA eta GIZARTE PLURALAREN SORRERA (1875-1930)

1. Industrializazioa Euskal Herrian: eszenatoki bereiziak:1. Bizkaia: Industria astunaren bihotza eta burgesia modernizatzailearen sorlekua:

  • Bizkaia izan zen Euskal Herriko industrializazio-prozesuaren motorra eta Espainiako industrializazioaren aitzindarietako bat. 1875 eta 1930 bitartean, lurralde honek industria-ehundura sendo bat garatu zuen, batez ere meatzaritzaren, siderurgiaren eta finantzen inguruan antolatuta.

EUSKAL HERRIKO INDUSTRIALIZAZIOA eta GIZARTE PLURALAREN SORRERA (1875-1930)

1. Industrializazioa Euskal Herrian: eszenatoki bereiziak:1. Bizkaia: Industria astunaren bihotza eta burgesia modernizatzailearen sorlekua:

  • Industrializazio horrek ez zuen soilik ekonomia eraldatu, baizik eta gizarte-egitura, hiri-antolamendua eta Euskal Herriko posizio estrategikoa Espainiako ekonomian.

EUSKAL HERRIKO INDUSTRIALIZAZIOA eta GIZARTE PLURALAREN SORRERA (1875-1930)

1. Industrializazioa Euskal Herrian: eszenatoki bereiziak:1.1. Meatzaritza eta esportazioen sistema:

  • Bizkaiako industrializazioa ezin da ulertu burdinaren ustiapenik gabe. Trianoko mendietako burdin minerala fosfororik gabea zen, eta horrek munduko siderurgia modernorako oso egokia bihurtzen zuen, bereziki Bessemer prozesuan erabiltzeko.

EUSKAL HERRIKO INDUSTRIALIZAZIOA eta GIZARTE PLURALAREN SORRERA (1875-1930)

1. Industrializazioa Euskal Herrian: eszenatoki bereiziak:1.1. Meatzaritza eta esportazioen sistema:

  • Horren ondorioz, 1870eko hamarkadatik aurrera, burdina esportatzeko boom ekonomiko bat gertatu zen, batez ere Erresuma Batura bideratua. Urte horietan, meategien jabeak izan ziren etekinik handienak atera zituztenak: burgesia bilbotarra eta inbertsore britainiarrak.

EUSKAL HERRIKO INDUSTRIALIZAZIOA eta GIZARTE PLURALAREN SORRERA (1875-1930)

1. Industrializazioa Euskal Herrian: eszenatoki bereiziak:1.1. Meatzaritza eta esportazioen sistema:

  • Meatzaritza jarduera izugarri mekanizatu zen, eta horrek ekoizpenaren erritmoa eta errentagarritasuna handitu zituen. Bide beretik, esportazio-fluxu horiek bideratzeko azpiegitura modernoak eraiki ziren: Bilboko portua sakon eraberritu zen, itsasontzi handiagoak hartzeko, eta trenbide-sare bat garatu zen meategiak portuarekin konektatzeko. 1876an irekitako Triano trenbidea funtsezkoa izan zen meatzaritzaren eta siderurgiaren arteko lotura egiteko.

EUSKAL HERRIKO INDUSTRIALIZAZIOA eta GIZARTE PLURALAREN SORRERA (1875-1930)

1. Industrializazioa Euskal Herrian: eszenatoki bereiziak:1.2. Siderurgia, Bessemer eta Altos Hornos de Vizcaya:

  • Burdinaren ustiapenarekin batera, siderurgia astuna garatu zen Bizkaian, eta Europako erreferentzia bihurtu zen sektorean. 1880ko hamarkadatik aurrera, Bilbo eta Barakaldo artean industria-lantegi handiak sortu ziren, eta horien artean nabarmendu behar da Altos Hornos de Vizcaya (AHV), 1902an sortua, Espainiako siderurgia-enpresarik handiena izan zena. Hiru enpresa handi fusionatuz sortu zen: Altos Hornos de Bilbao, La Vizcaya eta La Iberia.

EUSKAL HERRIKO INDUSTRIALIZAZIOA eta GIZARTE PLURALAREN SORRERA (1875-1930)

1. Industrializazioa Euskal Herrian: eszenatoki bereiziak:1.2. Siderurgia, Bessemer eta Altos Hornos de Vizcaya:

  • Bessemer sistemak, aire bidezko oxidazioa baliatuz burdina altzairu bihurtzeko prozesuak, produkzioa masiboki handitzea ahalbidetu zuen. Euskal burdinaren kalitateak eta kokapen estrategikoak Bizkaiako siderurgia mundu-mailako lekuan ezarri zuten. AHVk, adibidez, milaka langile hartu zituen eta trenbideetarako, itsasontzietarako eta arma-industrirako altzairua ekoizten zuen.

EUSKAL HERRIKO INDUSTRIALIZAZIOA eta GIZARTE PLURALAREN SORRERA (1875-1930)

1. Industrializazioa Euskal Herrian: eszenatoki bereiziak:1.2. Siderurgia, Bessemer eta Altos Hornos de Vizcaya:

  • Altzairua lantzeko Bessemer prozedurak lingote produkzioaren kostuak jaistea ahalbideratzen zuen. Baina burdin mota jakin bat behar zuen, fosforikoa ez zen burdina, eta hau Europako bi zonatan bakarrik aurkitzen zen: Suedian eta Bizkaian.

EUSKAL HERRIKO INDUSTRIALIZAZIOA eta GIZARTE PLURALAREN SORRERA (1875-1930)

1. Industrializazioa Euskal Herrian: eszenatoki bereiziak:1.2. Siderurgia, Bessemer eta Altos Hornos de Vizcaya:

  • Ingalaterrako industriak ustiatzeko, Bizkaiko meak baldintza egokiak zituen: untziratze puntuetatik hurbil (gehienez 15 kilometrora), kalitate handiko burdina zen, ustiatzen erreza zen ia-ia kanpoan baitzegoen.

EUSKAL HERRIKO INDUSTRIALIZAZIOA eta GIZARTE PLURALAREN SORRERA (1875-1930)

1. Industrializazioa Euskal Herrian: eszenatoki bereiziak:1.3. Burgesia industriala: boterea, kapitala eta ideologia:

  • Bizkaiko industrializazioaren atzean egon zen burgesia industrial sendo eta oso antolatua, zeinak meatzaritza, industria eta finantzak kontrolatu zituen. Ybarra, Sota, Churruca, Lezama-Leguizamón, Txabarri eta beste familia batzuk izan ziren prozesu horren ardatz nagusiak. Familia hauek ez ziren soilik enpresaburuak: Bilboko elite politiko, sozial eta kulturalaren parte ere baziren.

EUSKAL HERRIKO INDUSTRIALIZAZIOA eta GIZARTE PLURALAREN SORRERA (1875-1930)

1. Industrializazioa Euskal Herrian: eszenatoki bereiziak:1.3. Burgesia industriala: boterea, kapitala eta ideologia:

  • Burgesia honek kapitala pilatu eta birinbertitzeko gaitasun handia izan zuen. Burdinaren esportaziotik lortutako irabaziak bankuetan, portuetan, trenbideetan eta lantegietan inbertitu zituzten. Horri esker, ekonomia zirkuitu itxia osatu zuten: burdina ustiatu, saldu, industria astuna sortu, eta finantza-erakundeen bidez negozio guztia kontrolatu.

EUSKAL HERRIKO INDUSTRIALIZAZIOA eta GIZARTE PLURALAREN SORRERA (1875-1930)

1. Industrializazioa Euskal Herrian: eszenatoki bereiziak:1.3. Burgesia industriala: boterea, kapitala eta ideologia:

  • Gainera, burgesia honek ideologia argia zuen: merkatuaren kontrola, protekzionismoa eta orden sozialaren mantentzea. Horren isla izan zen Espainiako gobernuari presio egitea babes arantzelarioaren alde, kanpoko lehiatik babesteko tokiko siderurgia. 1891ko eta 1906ko arantzel berriek tokiko industriari mesede egin zioten, inportazioei muga jarrita.

EUSKAL HERRIKO INDUSTRIALIZAZIOA eta GIZARTE PLURALAREN SORRERA (1875-1930)

1. Industrializazioa Euskal Herrian: eszenatoki bereiziak:1.4. Finantza-sistema eta bankuen sorrera:

  • Industrializazioaren beste zutabe nagusietako bat izan zen banka pribatuaren sorrera. Kapitalaren pilaketa eta industria-proiektu handien finantzaketa beharrek banku modernoen beharra ekarri zuten. Horrela sortu ziren Banco de Bilbao (1857) eta Banco de Vizcaya (1901). Bi erakunde hauek kapital-lortutako burgesiaren eskuetan zeuden, eta beraien bidez finantzatu ziren meatzaritza, trenbideak, garraioak etabar.

EUSKAL HERRIKO INDUSTRIALIZAZIOA eta GIZARTE PLURALAREN SORRERA (1875-1930)

1. Industrializazioa Euskal Herrian: eszenatoki bereiziak:1.5. Hiri-hazkundea, migrazioak eta gatazka sozialak:

  • Bizkaiko industrializazioaren ondorioz, Bilbo eta haren inguruko herriak izugarri hazi ziren. Hiria langile migratzaile ugariren helmuga bihurtu zen: Nafarroatik, Kantabriatik, Gaztelatik eta baita Galiziatik milaka langile iritsi ziren lantegietan lan egiteko. Horrek auzo industrial pobreak sortu zituen (La Arboleda, Zorroza, Lutxana, etab.), etxebizitza gabezia larriak eta osasun-arazo larriak pairatu zituztenak.
  • I

EUSKAL HERRIKO INDUSTRIALIZAZIOA eta GIZARTE PLURALAREN SORRERA (1875-1930)

1. Industrializazioa Euskal Herrian: eszenatoki bereiziak:1.5. Hiri-hazkundea, migrazioak eta gatazka sozialak:

  • Lan-baldintza gogorrak, lanaldi luzeak eta soldatak baxuak izan ziren ohikoak. Honek erreakzio soziala eragin zuen, eta sindikalgintza eta mugimendu sozialak indartu ziren. Langile Mugimendua, sozialismoa eta anarkismoa, XX. mendearen hasieran Bilbon presentzia handia izatera iritsi ziren. 1890eko hamarkadan eta XX. mende hasieran greba orokor ugari gertatu ziren siderurgian eta meatzaritzan, eta langile klaseak kontzientzia politikoa garatu zuen.
  • I

EUSKAL HERRIKO INDUSTRIALIZAZIOA eta GIZARTE PLURALAREN SORRERA (1875-1930)

1. Industrializazioa Euskal Herrian: eszenatoki bereiziak:2. Gipuzkoa:

  • Gipuzkoan industrializazioa egon zen, baina egitura txikiago eta dibertsifikatuagoan. Armagintza, makina-erremintak, ehungintza eta papergintza sektoreak nagusitu ziren. Eibar, Elgoibar edo Soraluze bezalako herrietan industria txiki eta ertainak garatu ziren, eta askotan familiarteko enpresa moduan funtzionatzen zuten. Donostian zerbitzuak eta elikadura-industria garatu ziren.

EUSKAL HERRIKO INDUSTRIALIZAZIOA eta GIZARTE PLURALAREN SORRERA (1875-1930)

1. Industrializazioa Euskal Herrian: eszenatoki bereiziak:3. Araba:

  • Araban industrializazio-prozesua motelagoa izan zen. Gasteiz inguruan garatu zen industria apal bat: elikagai-transformazioa, larrugintza eta artisautza mekanizatua. Lurralde honek nekazaritza-izaera nagusiki mantendu zuen.

EUSKAL HERRIKO INDUSTRIALIZAZIOA eta GIZARTE PLURALAREN SORRERA (1875-1930)

1. Industrializazioa Euskal Herrian: eszenatoki bereiziak:4. Ondorioak:

  • Euskal Herriko industrializazioak ondorio sakon eta anitzak izan zituen:
    • Ekonomikoki, bigarren sektoreak lehen sektoreari protagonismoa kendu zion, eta lurraldeak Espainiako industria-gune nagusietako bat bihurtu ziren. Bizkaiak eta Gipuzkoak ekonomia moderno eta esportatzaileago bat garatu zuten.
  • .

EUSKAL HERRIKO INDUSTRIALIZAZIOA eta GIZARTE PLURALAREN SORRERA (1875-1930)

1. Industrializazioa Euskal Herrian: eszenatoki bereiziak:4. Ondorioak:

    • Sozialki, gizarte-klase berriak sortu ziren: burgesia industriala eta proletariotza urbano berria. Langileen bizi-baldintzek gatazka sozialak ekarri zituzten, eta sindikatu eta mugimendu sozialak indartu ziren.

EUSKAL HERRIKO INDUSTRIALIZAZIOA eta GIZARTE PLURALAREN SORRERA (1875-1930)

1. Industrializazioa Euskal Herrian: eszenatoki bereiziak:4. Ondorioak:

    • Hirigintzari dagokionez, hiri-hazkunde bizkorra gertatu zen, batez ere Bilbon eta inguruko herrietan. Etxebizitza beharrak, azpiegitura industrialak eta garraio-sistemak (trenbideak, portuak) azkar garatu ziren.

EUSKAL HERRIKO INDUSTRIALIZAZIOA eta GIZARTE PLURALAREN SORRERA (1875-1930)

1. Industrializazioa Euskal Herrian: eszenatoki bereiziak:4. Ondorioak:

    • Lurralde-mailan, industrializazioa ez zen modu berdinean hedatu: Bizkaia izan zen prozesuaren ardatza, Gipuzkoak egitura propioa garatu zuen, eta Araba industrialki atzeratuago geratu zen.

EUSKAL HERRIKO INDUSTRIALIZAZIOA eta GIZARTE PLURALAREN SORRERA (1875-1930)

1. Industrializazioa Euskal Herrian: eszenatoki bereiziak:4. Ondorioak:

  • Horrela, Euskal Herria XIX. mendeko amaieratik aurrera Espainiako ekonomiaren motorretako bat bihurtu zen, industrializazio-prozesu sakon eta bizkor baten ondorioz.

EUSKAL HERRIKO INDUSTRIALIZAZIOA eta HAREN GIZARTE ONDORIOAK (1875-1923)

3. Gipuzkoako industrializazio prozesua 3.1. Industria Gipuzkoan: BEREIZGARRIAK

  • Herrialdean zehar banatu zen eta TXIKIAK edo erdi mailakoak ziren gehienetan. Hala eta guztiz ere, kontzentrazio maila handiagoa zen Deba eta Oria ibaien arroetan, Azkoitian, Beasainen eta Donostian eta honen inguruko herrietan.

EUSKAL HERRIKO INDUSTRIALIZAZIOA eta HAREN GIZARTE ONDORIOAK (1875-1923)

3. Gipuzkoako industrializazio prozesua

  • Jarduera motari dagokionez, era askotako industria zegoen. ARMAGINTZA, SIDERURGIA, EHUNGINTZA, PAPERGINTZA, METAL ERAIKUNTZA… eta ez zegoen, Bizkaian bezala, sektore nagusi bat.

EUSKAL HERRIKO INDUSTRIALIZAZIOA eta HAREN GIZARTE ONDORIOAK (1875-1923)

3. Gipuzkoako industrializazio prozesua:

  • Kapitalismo ez monopolista batek gidatu zuen Gipuzkoako industrializazio prozesua; honez gainera, kapital hori ez zegoen pertsona edo familia bakar batzuen esku, enpresari txiki eta erdi mailako askok zuten hartan parte, era askotakoa zen eta jarduera eta leku askotan ari zen.

EUSKAL HERRIKO INDUSTRIALIZAZIOA eta HAREN GIZARTE ONDORIOAK (1875-1923)

3. Gipuzkoako industrializazio prozesua

  • Prozesu hau bizkaikoa baino motelagoa izan zen. Errestaurazioaren garai osoan luzatu zen eta bultzada nabarmena eman zioten I. Mundu Gerraren garaian.

EUSKAL HERRIKO INDUSTRIALIZAZIOA eta HAREN GIZARTE ONDORIOAK (1875-1923)

3. Gipuzkoako industrializazio prozesua SEKTOREAK: PAPERGINTZA

  • Gipuzkoako papergintza modernoa 1842an hasi zen Tolosan La Esperanza fabrika sortu zenean. Ondoren beste papergintza gune batzuk sortu ziren eta Gipuzkoa, protekzionismoari esker, Espainiako lehen hornitzaile bihurtu zen.

EUSKAL HERRIKO INDUSTRIALIZAZIOA eta HAREN GIZARTE ONDORIOAK (1875-1923)

3. Gipuzkoako industrializazio prozesua

  • XIX. mende bukaeran, gehiegizko ekoizpena eta kolonietako merkatuen galera zela-eta, eten egin zen garapen hau.
  • XX. mendean egoera hobetu egin zen eta enpresa batzuk batu egin ziren, Papelera Española enpresa sortuz.

EUSKAL HERRIKO INDUSTRIALIZAZIOA eta HAREN GIZARTE ONDORIOAK (1875-1923)

3. Gipuzkoako industrializazio prozesua SIDEROMETALURGIA

  • Bizkaitik inportatutako burdin lingoteen transformazioak arrakasta izan zuen.
  • Gehien ekoiztu zen produktua arma laburra (pistolak eta errebolberrak) izan zen; kopuru handian ekoizten ziren, esportaziorako.

EUSKAL HERRIKO INDUSTRIALIZAZIOA eta HAREN GIZARTE ONDORIOAK (1875-1923)

3. Gipuzkoako industrializazio prozesua EHUNGINTZA

  • Kataluniako lehia zela eta espezializazioaren bidetik jo behar izan zuten: Espartinak Azkoitian eta txapelak Tolosan eta Azkoitian.

    BILBOKO BURGESIA

    INDUSTRIALIZAZIO PROZESUA

    DOLORES IBARRURI

    GALDETEGIA

    LANGILEEN BIZI BALDINTZAK

    ALDAKETA SAKONAK

    HAZKUNDE DEMOGRAFIKOA

    GLOSARIOA

    Galderarik

    Eskerrik asko!

    Xemein etorbidea, 19 – 48270 Markina-Xemein Tel: 946169002 · info@leartik.eus www.leartik.eus

    Victor Chávarri

    1. NOR IZAN ZEN?2. NON DAGO JAUREGIA? 3. ZER DA BABESTE POLITIKA? 4. ZERGATIK CHÁVARRI DEFENDATU ZUEN BABESTE POLITIKA?

    Zirgariak

    1. Zein lan egiten zuten?2. Non dago eskultura hori?

    Langileen baldintzak

    Deskribatu eta interpretatu ezazu ikusten duzuna