biologia eta geologia

DBHko 4.maila

Biologia eta Geologia

Lurraren egitura eta dinamika

giza jarduera eta ingurunea

zelula antolaketa izaki bizidunetan

Tectonika eta erliebea

Índice

Gure planetaren historia

informazio eta manipulazio genetikoa

Ekosistema egitura eta dinamika

Lurraren egitura eta dinamika

Plaken postulatu nagusia

Atmosfera

Geosfera

• Litosfera plakatan satituta dago.
• litosfera oseanikoa litosfera kontinentala bainomeheagoa eta dentzoagoa da eta etengabe sortzen da dortzal oseanikoetan.
• konbeksio korronteak daude.
• plaken artean interakzioak daude.

Biosfera

Hidrosfera

Gure planetaren historia

fosilak

Fosila organismo bisidun baten edo haren jardueraren edozein hondar.

geologia historikoa

Ertz konbergenteak

TEKTONIKA ETA ERLIEBEA

Ezaugarriak

• Litosfera oseanikoak suntzitzen da.
• jarduera sismiko eta bolkaniko handia sortzen da.
• magmatismoa sortzen da, hondoratzen den plakako basaltoa hurtzen delako.
• metamorfismoa eta eraldaketa gertazen dira, presioa eta temperatura handitu egiten direlako.

Ertz dibergenteak

Ekosistema egitura eta dinamika

Ekosistema ikertzen ditu. hau da eremu jakinetakoizaki bizidunek eta ingurune faktoreek nahiz haien arteko harremanek osatutako multzoak edo ziztemak.

Ekologia organismoek elkarren artean eta beren ingurunearekin dituzten herremanak ikertzen dituen zientzia da.

faktore abiotiko

Faktore abiotiko: deritze ekosistema bateko izaki bizidunen gainean eragiten duten inguruneko aldagai fisiko kimikoei

Tolerantzia muga

Adibideak

• temperatura
• hezetasuna
• argia
• presioa
• gazitazuna

Natura baliabideak

Baliabide barriztaezinak

Baliabide berriztagarriak

kontzumitzen diren erritmo berean sor daitezke eta beraz egoki kudeatzen badira agorrezinak izan daitezke.

kontzumitzen diren baino askoz ere erritmo motelagoan sortzen dira eta horrela gehiegizko kontzumoa agortu egin ditzake. baliabide mugatuak dira.

Atmosferaren gaineko eragin kaltegarriak

• Berotze globala
• Euri azidoa
• Ozono geruza murriztea
• hiriko kutzadura

zelula prokariota

Esaugarriak

• erribosomak
• nukleoidea
• bakterio kapsula
• zelula pareta
• mintz plasmatikoa
• finbriak
• flageloak

Zelula eukariota animalia

Esaugarriak

• nukleoa
• zitoplasma
• mintz plasmatikoa
• lisosoma
• golgi aparatua
• zitoeskeletoa
• mitokondrioa
• erretikulu endoplasmatikoa
• erribosoma
• zentrosoma
• zentrioloa
• flageloa

bi motatako zeluletan daude esaugarri hauek

• mintz plasmatikoa
• zitoplasma
• erribosomak
• material genetikoa

Zelula eukariota landarea

• zitoeskeletoa
• erribozomak
• erretikulu endoplasmatikoa
• kloroplastoa
• mitokondrioa
• bakuoloa
• nukleoa
• zelula pareta
• mintza
• zitoplasma
• golgi aparatua
• lisosoma
• zentrosoma
• bakuoloa

Esaugarriak

bi motatako zeluletan agertzen dira esaugarri hauek

• mintz plasmatikoa
• zitoplasma
• erribosomak
• material genetikoa

DNA

03

02

01

informazio genetikoa gordetzen duen molekula da.

Itzulpena

Transkripzioa

Duplikazioa

lehenengos hidrogeno loturak hausten dira gero kate bakoitzak kontrako hidrogeno loturak erikitzen ditu eta azkenik bi kate bern sortzen dira eta erdikontzerbakorrak dira.

transkripzioan rna-m lotzen da dna-ren kate bati eta timinaren ordes urazilo erabiltzen du

rna-m nukleotik ateratzen da erribosomara eramateko, erribosoman rna-m ekartzen dituen kodonak lotzen ditu beste antikodon batzuekin proteina zortzeko hori egin hondoren proteina bakarrik gheratzen da

GRACIAS