Jak rozpoznać zdania złożone współrzędnie i podrzędnie?

Porozmajwiamy o...

JĘZYKU

Monika Szkliniarz

Temat: Jak rozpoznać zdania złożone współrzędnie i podrzędnie?

ZDANIE ZŁOŻONE

składa się z dwóch lub więcej zdań pojedynczych, które nazywane są zdaniami składowymi. W zdaniu złożonym jest tyle zdań składowych, ile orzeczeń.

Przykład: Kasia zjadła obiad i przeczytała książkę. W powyższym zdaniu są dwa orzeczenia, co oznacza, że jest to zdanie złożone, które zawiera dwa zdania składowe.

DWA TYPY ZDAŃ ZŁOŻONYCH

ZDANIE ZŁOŻONE PODRZĘDNIE

ZDANIE ZŁOŻONE WSPÓŁRZĘDNIE

składa się ze zdania nadrzędnego (może ono istnieć samodzielnie) i podrzędnego (nie może istnieć samodzielnie). Zdanie podrzędne odpowiada na pytanie wynikające z treści zdania nadrzędnego. Zdania składowe mogą być połączone za pomocą takich spójników, jak np.: że, żeby, ponieważ, który, aby, kiedy, gdzie, mimo że, jeżeli.

składa się ze zdań, które mogą istnieć samodzielnie (niezależnie od siebie). Łączą się one za pomocą spójników (takich, jak: i, oraz, albo, lub, czy, bądź, ale, lecz, jednak, natomiast, zaś, a, więc, zatem, toteż, dlatego) lub bezspójnikowo. Na wykresie zdania współrzędne umieszcza się na tym samym poziomie.

Słucham muzyki,| gotuję obiad.| Pojadę nad morze| lub wybiorę się w góry.|

kiedy?

2P

1N

Spotkam się z kolegą,| kiedy odrobię lekcje.| Kiedy odrobię lekcje,| spotkam się z kolegą.|

kiedy?

kiedy?

2N

1P

kiedy?

Czasami zdarza się, że zdanie nadrzędne jest rozdzielone zdaniem podrzędnym. W takiej sytuacji oddzielone od siebie części zdania nadrzędnego powinny być przedstawione na wykresie za pomocą osobnych odcinków umieszczonych na tym samym poziomie.1b

jaki?

1a

1b

Autobus,| którym jechaliśmy do szkoły| spóźnił się.|

1b

1a

1a - część zdania nadrzędnego; 2 - zdanie podrzędne; 1b - część zdania nadrzędnego

który?

Dziękuję za udział w lekcji.