Euskal Mitologia

Etsai Gizotso Olentzaro

Euskal MItologia

Ane eta Karen

ZER AGERTUKO DA

1.PERTSONAIAK

2. LABURPENA

3.ASMAKIZUNAK

4.KONDAIRAK

NOLA DEN GIZOTSO

Bere izena Gizotso da, ez dauka bezte izenik. Gizotso erdi gizon, erdi otso itxura dauka. Kate batzuek ditu lepotik sintzilikan. Pertsonaia hau ohianaren barruen bizi den animali-gizon bat da.

LABURPENA

Egun batean, emakume bat jarraitu zuen eta bularrak kendu zizkion…. Urki mendian ere ikusi zuten. Badakizue? Gizotso… Gauez ateratzen da, eta lehenago esan dugun bezala, kate batzuekin zintzilikin eta indar izugarria daukala… ZE BELDURRA !!!!!!!

NOLA DEN OLENTZARO

Olentzaro pertsonaia mitologiko baten izena da. Beste izen batzuk ditu, hauek dira Olentzero, Orentzaro, Onentzano eta Orantzaro. Olentzaro mendian bizi da, txabola batean. ikazkin xelebre bat da.

LABURPENA

Elduainein(Gipuzkoa)diotenez Olentzaro gabon gauean menditik herrietara erortzen da, eta etxeko tximiniatik jeisten da, bizkarrean ote-txorta duela eta eskuetan igitaia.Tximinia ordurako garbi ez badago, etxeko guztiei lepoa mozten die. Gaur egun, Olentzaro Euskal Herriko umeei eta ez-umeei, gabonetan opariak ekartzen dizkien pertsonaia da.

NOLA DEN ETSAI

Etsai pertsonai mitologiko baten izena da. Ere bai beste izen batzuk ditu: Deabru, Gaizkiñ,Txerren,Tasuri eta beste batzuk. Infernuko pertsonaia da, jeinu gaiztoa eta erlijioaren etsaia da. Gizakiei mina egitea dauka helburu bezala, baina bera hilkorra da, moduak daude irabazteko Etsairi, hainbat truko erabiliz.

LABURPENA

Istorio honetan Etsaik galdera bat egin zien ikasle batzuei. Ez bazuten asmatzen, ikasle bat bere morroia izango zen. Orduan ikasleek ez zuten asmatzen baina hurrengo egunean, Etsai festa batera joan zen eta festa horretan sorgin bati esan zion erantzuna. Orduan ikasle batzuek festan zeuden eta entzun zuten erantzuna. Hurrengo egunean ikasleak erantzun egokia esan zion Etsairi eta Etsaik, harriturik, galdu egin zuen.

ASMAKIZUNAK

3. SORGINAK

ASMAKIZUNAK

2.ETSAI

1. Erlijioaren etsaia da eta izakiei mina egite dauka elburua. NOR DA???? 1. Olentzero 2. Etsai 3.Sorgina

1. OLENTZERO

ASMAKIZUNAK

Mari domingiren lagun bat da Eta gabon guean opariak ekartzen ditu. ZEIN DA???? 1. Mari domingi 2. Errolan 3. Olentzero

2.ERROLAN

1. MARI DOMINGI

3.OLENTZERO

3.JENTIL

ASMAKIZUNAK

2.EATE

Pertxonaia hau ohianaren erdialdean bizi da eta kate batzuk zintzilik ditu. NOR OTE DA???? 1. GIZOTSO 2. EATE 3. JENTIL

1.GIZOTSO

LEHENGO KONDAIRAK. MARI ETA BIZKAIAKO JAUNA

MARI ETA BIZKAIKO JAUNA

ANE

Hamalaugarren mendean, Don Diego Lopez Bizkaiko jauna bizi zuela. Egun batean emakume oso polita ikusi zuen. Don Diego mantemindu zen. Berarengana hurbildu zen, eta Bizkaiko jauna galdetu zion Anbotko damari nahi zuen ezkondu. Eta dama esan zuen baietz baina baldintza batekin. Ezingo zuela "aitaren" bere aurrean egin. Mari eta Bizkaiko jauna eskondu ziren eta bi seme-alaba izan zituzten , eta denak oso pozik zeuden. Baina egun batean… Don Diego ikusi zuenean txakur bat bateri hil zuela beste txakur bat, beraz Don Diego" aiteren" egin zuen. Marik hori ikustean alaba artu zuen eta alde egin zuen.

Urteak pasa ziren eta ez zen haien berririk izan. Don Diegori egun batean preso hartu zuten Toledon. Eta Don Diegoren semea amarengana (Mari) joan zen, zer egin behar zuen aitari askatzeko. Marik esan zion bere semeari hartzeko saldi bat, norbait esertzen denean saldian ikus-esina bihurtzen dela. Beraz semea joan zen bere aitaren bila eta bere aita askatu zuen. Don Diego egunero Mariri ematen zion opariak, Don Diegoren birbilua batek ez zuen Mariri opariak egiten, beraz begi bat galdu zuen.

ETA BUKATZEKO

Don Diego Lopez de Itaro, Bizkaiko jauna zen 14-garren mendean. Ehiztaria zen, eta basurdearen bila joan zen. Egun batean basora joan zen eta emakume bat aurkitu zen, Don Diego emakumearengana hubildu zen eta Jauna galdetu zion ea berarekin nahi basuen ezkondu, Marik onartu zuen baina ez zuen inoiz “aitarena” bere aurrean egin behar. Marik eta Don Diego ezkondu ziren eta seme-alabak eduki zituzten, alabari Urraka jarri zioten eta semeari Iñigo Guerra jarri zioten. Bizitza lasaia eta normala zeukate.

MARI ETA BIZKAIKO JAUNA

KAREN

ETA BUKATZEKO

Egun batean Diegok izurde handi bat ekarri zuen. Bi txakur sartu ziren etxera zauka hasi ziren, bat handia zen eta bestea txikiagoa zen. Orduan gelditzeko Jauna izurdeko zati bat bota zien eta txaku txikiak txakur handia hil zuen eta orduan txakur txikia haragia jan zuen eta denok harritutak geratu ziren, baina gehiena jauna izan zen, orduan “aitarena” egin zuen hori ikustean Marik bere alabarekin joan ziren. Urte batzuk eta gero gerra bat gertatu zen eta Don Diegori Toledoko kartzelara eraman zuen. Iñigo Guerrak bere aita nahai zuen orduan bere amarengana joan zen. Marik zaldi ikus-ezina bat eman zion. Toledoko kartselara joan zen eta bere aita atera zuen hortik.

SORTUTAKO KONDAIRA

ITSAS LAMIA ETA ARRANTZALEA

HASIERA

Bazen behin, Gipuzkuako kostaldeko herrixka txiki batean, Domeka izeneko arrantzale behartsu bat. Egunero ateratzen zen itsasora bere batel txikiarekin arrantzara. Baina ez zuen zorte haundirik. Sarea bota eta, arraintxo banaka batzuk bakarrik erortzen ziren sarean. Behin batean, txitxarotan zebileta, urre-gorrizko arrain handi bat ikusi zuen batel inguruan. Sarea bota zion behin eta berrriro baina alferrik, erraz egiten zuen ihes urrezko arrainak. Jo ta ke arrainaren atzetik, kostako labarraren ondora iritsi zen. Eta ara non, harkaitz baten magalean itsas-lamia bat agertu zitzion, bere ile hori dizdiratsuaz.

ETA GERO...

Honela esan zion Lamiak: -Zer egiten duzu hemen? Hau nire etxea da, ezin duzu hemen egon. horrela esan zion Lamiak. Eta arrantzaleak erantzun zion -Baina nik beti hemen arrantzatzen dut, hau nire lana da. Eta lamia amorratzen hasi zen. Beraz esan zion -Hau nire etxea da, joan beste aldera. Lamia oso nazkatuta zegoen, arrantzalea ez zelako joaten. Beraz arrantzale ideia bat zeukan bururan… -¡¡¡¡¡¡¡KRAS!!!!!!- Arrapatu zuen Lamia zarearekin. Gero laborategi batera eraman zuen. Bide horretan Lamia garraxika hasi zen. Lamia horrera iristean emozio desberdinak zeukan: Amorrua, tristura, eta harridura era bai. Oso harrituta zegoen. Hor iristean Galtzagorri zegoen: -Galtzagorri zer gertatzen zaizu? esan zion Lamia -Oso triste nago. Euskal mitologiako partsonai guztiak harrapatu ditu bakarrik dirua lortzeko. Erantzun zuen Galtzagorrik. Biak oso haserrre eta aspertzen ari ziren.

ETA BUKATZEKO KONDAIRA...

Orduak pasata neska bat etorri zen Lamiari probak egitera. Lamiak galdetu zion. -Hau ondo iruditzen zaizu? Neska erantzun zion. -Ez baina nik hemen lana egiten dut nire aita zuzendaria delako. Biak hitzegiten hasi ziren beraiei buruz eta azkeneanlagun minak egin ziren. Neska Nerea deitzen zen. Nereak ideia bat zeukan, Lamia eta Galtzagorri askatzeko. Nereak pentsatu zuen bere aita joatean,jarriko duela panpin batzuk jartzen baditu ematen du beraiek zirela. Hurrengo egunean Nerea denda batera joan zen panpinak erostera. Nerea dendatik bueltatu zen eta panpinak jartzen hasi ziren. Lamiak magia egiten duenez bera eta Galtzagorri ikus-ezinak biurtu ziren eta horrela hobeto joaten ziren. Dena ondo atera zen baina Aita iritsi zenean jostailuko boltsak aurkitu zituen eta Aita esan zion -Zer da hau Nerea? Eta nerea erantzun zion -Lasaia egon Aita, ez da ezer, lengusuarentzat opari bat da. Aitak iritsi zenean Lamia eta Galtzagorriren bila joan zen, baina hor panpinak zeuden kokatuak. Hori ikustean aitak oso harrituta zegoen. Hori ikusten jakin zuen Nereak egin zuela. Orduan lanatik bota zuen. Eta orain Nerea Lamiarekin bizi da.

BUKAERA