Want to create interactive content? It’s easy in Genially!

Get started free

BIOLOGY VIBRANT HORIZONTAL

paulamadina

Created on May 29, 2023

Start designing with a free template

Discover more than 1500 professional designs like these:

Practical Timeline

Timeline video mobile

Timeline Lines Mobile

Major Religions Timeline

Timeline Flipcard

Timeline video

History Timeline

Transcript

Paula Madina

manipulazio genetikoa

Bioteknologia eta ingeniaritza genetikoa

Bioteknologiaren erabilerak

giza genoma proiektua

Ingeniaritza genetikoa DNA birkonbinatzea sortzea ahabidetzen du, hazkuntzako zelula batera transferitzean, proteina bat sortuko du gene jakin bat adierazteko duena, aplikazio askorekin.

GGP nazioartean koordinatutako lehen saiakera izan zen giza genoma osatzen duten geneak lokalizatu eta identifikatzeko, bai eta gure DNAko nukleoidoen sekuentzia zein den eta proteinak zenbat genek kodetzen dituzte jakitzeko ere.

Bioteknologia deritzo sistema bilogikoak, izaki bizidunak nahiz horien deribatuak erabiliz produktuak edo prozesuak sortzen edo eraldatzen dituen teknologiari. Ingeniaritza genetikoa, berriz, helburu zehatz batekin egiten den gene manipulazio-tekniken multzoa da.

+ info

+ info

+ info

Ingeniaritza genetikoko teknikak

klonazioa eta zelula amak

BIoetika

Teknologia garatzen ari den heinean, erabilera okerraren ondoriozko arriskuekin lituta dauden dilema etikoak eta galderak sortzen dira hainbat arlotan.

Ingeniaritza genetikoan erabiltzen diren tekniken artean daude DNA birkonbinatua lortzeko egiten dena eta polimerasaren kate-erreakzioarena. Hainbat tresna erabiltzen dira DNA manipulatzeko.

Elkarren artean eta jatorrizkoarekiko berdin-berdinak diren organismo, zelula edo mlekulak sortzeko erabiltzen den teknika da klonazioa.

+ info

+ info

+ info

Bioteknologia eta ingeniaritza genetikoa

Bioteknologia erabiltzen da zenbait esparrutan.

  • Nekazaritzan eta abeltzaintzan: Adb, izurriak eta gaixotasunak hobeto jasaten dituzten animaliak eta landareak lortzeko erabiltzen da hautespen artifizialeko tekniken bidez.
  • Elikagai-industrian: Ogia, gazta eta beste produktu batzuk ekoizteko mikroorganismoak erabiltzen dira.
  • Medikuntzan: Antibiotikoak sortzeko erabiltzen da, hala nola penizilina...
Gaur egun, bioteknologiak DNA manipulatzeko teknika aurreratuak erabiltzen ditu, hau da, ingeniaritza genetiko. Bioteknologia garatzeko funtsezkoa da DNA birkonbinatua erabiltzen da, esaterako, organismo ezberdinetako DNA zatien konbinazioak. 1972 erabili zen lehen aldiz. Teknika horiekin organismo bati geneak gehi edo ken dakizkioke, eta eraldatu egin daiteke. Hasieran mikroorganismoak bakarrik eraldatzen ziren, gaur egun teknika horiek landareei eta animaliei ere aplikatzen zazkie, eta personentzat onuragarriak diren espezie-aldaerak lortzeko aukera dago. Ingeniaritza genetikoaren beste helburuetako bat klonazioa da, kopia berdin-berdinak; izan geneeak, izan zelulenak izan banakoenak. Analizatu egin daitezke eta gene horien proteinak kopuru handitan ekoizteko aukera dago. Ingeniaritza genetikoa sortu zenean, bioteknologia modernoa ere sortu zen.

Ingeniaritza genetikoko teknikak
  • Errestrikzio-entzimak: DNA zenbait puntuntan ebakitzeko gai diren proteinak dira. Entzima horien laguntzaz gene jakin bat isolatu daiteke.
  • DNA ligasak: Jatorri desberdineko DNA zatiak lotzen dituzten entzimak dira; horrela, DNA hibridoak eratzen dira.
  • Transferentzia bektoreak: Modu autonomoan ugaltzen diren DNA molekulak dira, eta geneak garraiatzeko balio dute. Gehien erabiltzen direnetako plasmidoak dira. Zenbait birusen material genetikoa ere erabiltzen da.
1. DNA bikorbinatua lortzeko teknika
2. Polimerasaren kate-erreakzioaren tenkina (PCR)

Bioteknologiaren erabilerak

Ingurumenean erabilerak

Nekazaritzan eta abeltzaintzan erabilerak

Medikuntzan erabilerak

klonazioa eta zelula amak

Animalien klonazioan bi mota bereizten dira: ugalketa-klonazioa eta klonazio terapeutikoa.

Klonazio terapeutikoa eta zelula amak
Ugalketa-klonazioa
Zelula amak

Klonazioari buruzko gogoeta etikoak: Klonazioak, zailtasun teknikoez gain, baditu beste eragozpen edo dilema etiko batzuk ere. Zientzialariek lehen izaki klonatua sortu zutenetik, mahaigainean dago gure espezieko izaki bizidun bat artifizialki sortzeko aukera. Dena den, gaur egun legeak debekatu egiten du gizakien uglaketa-klonazioa.

Giza genoma proiektua

Aurrekariak eta garapena: Proiektua 1990.urtean sortu zen formalki, Estatu Batueko, Erresuma batuko ( gero gei ziren ), Japoniako, Txinako, Frantziako eta Alemaniako ikerketa-zentrokelkartu zirenean. Proiektua sortu eta urte gutxira, fundatzaileetako batek Celera Genomics enpresa pribatua sortu zuen eta partzuergo publikoarekin lehian sartu zen, giza genomaren sekuentzia nork lehenago argiratu. Teknologiaren aurrerapenei esker, 2001 an Craig Venter-ek, enpresa pribatuaren zuzendariak, eta Francis Collins-ek, partzuergo publikoaren zuzendariak, elkarrekin kaleratu zuten Giza Genoma Proiektuaren lehen zirriborroa. Giza genomaren ezaugarri nagusiak:

  • Gure genomak 3.000 milioi nukleotido inguru ditu, eta proteinak kodetzen dituzten 25.000 gene inguruz osatuta dago.
  • DNAren zati txiki batek, %2k baino gutxiagok, kodetzen ditu proteinak. Oraingoz ez da ezagutzen DNAren beste zatiak zer funtzio duen.
  • Gizakiak elkarren osos antzekoak gara, geneen %99,9 berdinak dira.
  • Pentsatzen zenaren kontra, gene bakoitzak proteina askoren sintesian parte hartzen du.

Lehen pangenoma

Bioetika

Arlo legala

Osasun-arloa

Arlo etikoa

Ingurumen arloa

Arlo soziala

1970an diziplina berri bat sortu zen: Bioetika. Ikerketa biologikoaren eta horren erabileraren ondorioz sortzen diren arazo etikoak aztertzen ditu diziplina horrek. Bioetika irizpideak jartzen saitzen da, zer egin daitekeen eta zer ezin den egin esateko.