PRESENTACIÓN CHINA

11. GAIA: DESKOLONIZAZIOA ETA NEOKOLONIALISMOA

Unai Morán eta Aratz Justicia

Unai Morán eta Aratz Justicia

AURKIBIDEA

DESKOLONIZAZIOA

PROZEZU-ALDIAK

Badungeko Konferentzia eta Ez lerrokatuen mugimendua

EUROPAKO INPERIO KOLONIALAK

AURKIBIDEA

AFRIKAKO DESKOLONIZAZIOA

DESKOLONIZAZIOAREN KAUSAK

Hegoafrika: apartheidaren amaiera

INDOTXINA FRANTSESA

DESKOLONIZAZIOAREN BIEAK

DESKOLONIZAZIOAREN ONDORIAK

DESKOLONIZAZIOA

"Deskolonizazioa hizkuntza, kultura, politika, eta ekonomia arloetan gauzatzen den prozesua da, kolonialismoaren ondoriozko kontrola gaindituz. Hau da, kolonizatuak diren herrialdeak independentzia irabaztea asmotan dute. Deskolonizazioak politika, ekonomia, kultura eta identitateak aldatzen ditu herrialde kolonizatuetan.

DESKOLONIZAZIOAEREN KAUSAK I

Bigarren Mundu Gerraren eragina

• Metropoli aliatuek Ardatzaren kontra porrot egiteak

agerian utzi zuen ez zirela garaiezinak.

• Umiliagarriak izan ziren Japoniak Asian egindako erasoaldiak ,

herri kolonizatuetan mugimendu nazionalistak egon ziren.

• Gerra amaitutakoan, esplotazio koloniaren salaketa areagotu ziren eta

demokraziaren aldeko aldarria independentziarako eskubideekin lotu zen: -->Nazio askapenerako mugimenduek are indar handiagoa

• Lider horietako batzuk bertako eliteetakoak ziren, Europako

unibertsitateetan ikasiak eta ideologiaren aldetik askotarikoak.

DESKOLONIZAZIOAEREN KAUSAK II

Metropolien ahaltasuna:

Estatuen finantzak kaltetuta zeuden eta inperioari eusteko kostuak herritarrek ordaindu behar zituzten baina mozkinak negozio kolonialekin lotura zuen.

Gerrak suntsituta utzitako orduko Europa hartan inperio kolonialekiko kritika hedatzen hasi zen, zalantzan jartzen hasi ziren zenbateraino zen ekonomikoki errentagarria.

Menperakuntza kolonialaren aurkako kritika ideologiko eta politikoak areagotu ziren.

Deskolonizazioaren kausak III

Nazioarteko testuingurua Bigarren Mundu Gerra amaitu ostean sortutako bi potentzia handiak deskolonizazioaren alde agertu ziren. AEBk kolonia bakarra zuen, Filipinak eta independentzia eman zion. SESBek, mugimendu independentistak babesten zituela. Gerra Hotzan bi potentziei herrialde horien independentzia ideaia bikaina iruditu zitzaien beren eragin ideologiko eta ekonomikoa hedatzeko. Nazio Batuen Erakundea ere deskolonizazioaren alde agertu zen --> Herri guztien eskubide-berdintasuna eta autodeterminazioaren alde

2.Deskolonizazio-prozesuaren aldiak

Deskolonizazioa prozesu luzea eta aldizkakoak izan daitezke. Hurrengoak dira deskolonizazioaren etapak:

1.-Mobilizazioa:

• Kolonizatuak diren herrialdeetan, gizarte mobilizazioa eta independentzia irabazteko mugimenduak sortzen dira.

• Gizarte, politika eta kulturalmente indarkeria jasaten duten mugimenduak dira, non herriak beren eskubideak, identitatea eta burujabetza aldarrikatzen dituzten.

2.- Negoziazioa:

• Kolonizatuaren eta kolonizatuak diren potentzien artean negoziazioak gertatzen dira, erakunde eta akordioak lortzeko helburuarekin.

3. Trantsizioa

• Trantsizioa etapa da non politika, ekonomia eta administratiboki herrialde kolonizatuak bere buruaren kontrolpean hartzen ditu.
• Kolonizatuen jabetza eta gobernuak herrialdekoak izan daitezke, beren burujabetza eta independentzia lortzeko prest.

4. Independentzia edo autogobernua

• Hurrengo fasea independentzia edo autogobernua da, non herrialde kolonizatuak beren buruzagiak eta gobernuak dituzten.

• Autogobernua lortzen duten herrialdeek beren erabakia hartzen dute, eta estatua sortu edo beren autogobernu sistema ezarri.

5. Eraikuntza eta garapena

• Deskolonizazioaren ondoren, herrialdeek eraikuntza eta garapen prozesuak abiarazten dituzt

--> Eredu ekonomiko, politiko eta sozialak eraikiz.

• Deskolonizazio prozesua herrialde bakoitzeko ezaugarri bereziak hartzen ditu

Badungeko Konferentzia eta Ez lerrokatuen mugimendua

• 1955ean Bandung-en (Indonesia) ospatu zen Badung Konferentziak Afrikako eta Asiako 29 herrialdetako buruzagiak bildu zituen.

• Bere helburua deskolonizazioaren eta Gerra Hotzaren testuinguruan elkartasuna, independentzia eta lankidetza sustatzea zen.

• Konferentzia honetatik Lerrokatu gabeko Mugimendua sortu zen, Gerra Hotzean neutraltasuna eta nazioen arteko berdintasuna defendatzen zuena.

• Deskolonizazioan, apartheidaren aurkako borrokan eta giza eskubideen sustapenean zentratu zen mugimendua.

• Konferentziak eta mugimenduak eragin iraunkorra izan zuen munduko politikan eta garapen bidean dauden herrialdeei ahotsa eman zien.

EUROPAKO INPERIO KOLONIALAK

Europak, motibo ekonomiko, politiko eta kulturalak bultzatuta, espedizioak eta konkistak egin zituen baliabide natural, aberastasun eta merkataritza bide berrien bila koloniak ezartzeko.

• Europako potentzia kolonial nagusiak Espainia, Portugal, Ingalaterra, Frantzia, Herbehereak eta Belgika izan ziren.

• Potentzia horietako bakoitzak koloniak ezarri zituen munduko leku desberdinetan eta estrategia kolonial desberdinak aplikatu zituen

Indotxina frantsesa

Indotxina frantsasean independentziaren aldekok, Vietnamgo Errepublika Demokratikoa aldarrikatu zuten. Frantziaren tropak bidali zuten, eta herrialdeko hegoaldean protektoratua laguntzea. Frantsesek porrota izan zuten eta bake konferentzia antolatu zen Genevan. Frantziak Laosen eta Kanbodiaren independentzia onartu eta Vietnam bi estatutan zatituta geratu zen, biak batzea arte. Iparraldean, Vietnamgo Errepublika Demokratikoa, eta hegoaldean Mendebaleko potentzien aldeko erregimena, frantsesen eta estatubatuarren tutoretzapean.

Indotxina frantsesa

Vietnam

Kanbodia

Laosa

Deskolonizazioaren bideak

Deskolonizazio-prozesuek eta herriek independentzia lortzea bi bide nagusi zeuden:

Borroka armatua. Frantziak, Herbeherak, Belgikak eta Portugalek beraien koloniei independentzia emateari uko egin zioten. Horren ondorioz, gerrak eta gaztazkak armatuak sortu ziren, metropoli izandaoken artean harreman txarra geratu zen independentzia lortu ostean.

Negoziazioa eta ituna gehienbat Erresuma Batuak erabiltzen zuen bidea. Borroka armatura ere jo behar izan zuten, estatu berrien arteko gatazkak sortu zirelako. Negoziazio bidez aukera eman zien koloniei, Erresuma Batuaren artean lankidetzarako egiturak sortu ziren.

199

200

DESKOLONIZAZOAREN ONDORIAK

• Izugarrizko galera ekonomikoak

• Europak munduko potentzia bezala zuen papera galdu zuen lurraldeak galdu izateagatik.

• Estatu berri ugari sortu ziren, gehienak independentzia kudeatzeko arazoak izan zituzten.

• Afrikako eskualdeek europarren menpe jarraitzen zuten, dirua eman eta baliabideak erosten zituztenak izan ziren.

• Egoera ekonomiko txarrak eta zorrak eskualde berri horietako gehienak hirugarren munduan gera daitezen eragin du.

Afrikako deskolonizazioa I

Magrebeko Independentzia:

• Afrikako iparraldea Europako estatuen menpeko lurralde bat zen .

Egipto --> independizatu egin zen

• Maroko eta Tunisia frantsesa zen --> Mugimendu nazionalista --> Frantsesen aurka

• Frantziak, negoziazio-prosezu bat hastea erabaki zuen.

• Tunisia errepublika bihurtu zen. Lehenagoko instituzioak desegin zituen, eta agintari indigenak kanporatu.

• Kontrako manifestazioak antolatu zituzten, eta eskuin-muturreko erakunde terrorista bat sortzera iritsi ziren.

• Joerari SOZIALISTAKO erregimen bat izan zen, eta alderdi bakarra sustatu zituen.

Afrikako deskolonizazioa II

Saharaz hegoaldeko Afrika

• Kolonia britainiarretan, independentzia lortzen lehena Ghana izan zen geroago hainbat herrialde gehiago. Esaterako Kenya izan zen salbuespen nagusi bat izan zen.

• Kolonia frantsesetan, Paris bere kontrolpeko Afrikako nazioen erkidego frantses bat sortzen saiatu zen eta negoziazioa onartu zuen.

• Kongo kolonia belgikarra zen, Bruselaren esku-hartzeak independentzia onartu eta hauteskunde demokratikoak egin ondoren oztopatu egin zuen Patrice Lumumba buruzagi independentista. AEBk eta konpainia kaltetuek lagunduta, Kongoko Errepublika batu eta demokratiko bat eraiki zuten.

INDEPENDENTZIA

Kongo errepublika batu eta demokratikoa eraiki

Afrikako deskolonizazioa III

Beranduko Independentziak

• Ginea Bissau, Angola eta Mozanbike kolonia portugesak independentzia lortzen ia azkenak izan ziren.

• Negoziatzearen aurka zeudenez --> gerrilla-mugimenduei militarki aurre egin zieten.

• Krabelinen Iraultza izan zen, eta Portugalen erregimen diktatoriala amaitzea eta demokrazia ezartzea ekarri zuen.

• Gobernu berriak, herrialde haien independentzia onartu zuen Angolan gobernu berriak Namibiako mugimendu nazionalista besbetu zuen.

Hegoafrika: apartheidaren amaiera

• Hegoafrikar Batasuna sortzea itundu zuen. Inperioaren barruan AUTONOMIA izango zuen. Erresuma Batuarekiko independentzia aldarrikatu zuen -->Hegoafrikako Errepublika sortu.

• Beltzak biztanleria guztiaren %70 ziren, eta, eskubideez gabetuak eta auzorik pobreenetan pilatuak

-->Afrikako Kongresu Nazionala sortu.

• Demokraziarako trantsizioa luzea eta konplexua izan zen Egiaren Batzordea eratzea ekarri zuen eta erreforma handiak proiektatu zituzten.

• Berdintasuna oraindik --> Urrun