amets lokal

gure txokoaren segurtasuna bermatzeko txostena

Amets Ibarguren

Edukiko ditugun materialak,egoera fisikoaren arabera sailkatuak

Solidoak:Telebista,hozkailua,musika,ekipoa,sofa,eserlekua,kuadroak,lanpara eta kableak.

Likidoak:Garbigarriak,margoak,edariak eta disolbatzailea.

Gasak:Butanoak eta berogailua.

Balizko egoera aldaketak eta zegatiak

Materia hiru egoeratan egon daiteke: solido-egoeran, likido egoeran eta gas-egoeran.

Egoera-aldaketak materia berotzean edo hoztean gertatzen dira, batez ere.

Zergatik

1-Solidotik likidora. Fusio (edo urtzea) esaten zaio. Substantzia solido bat berotu eta likido bihurtzen denean gertatzen da. Adibidez, izozki bat urtzea.

1.1-Alderantzizko prozesua (likidotik solidora) Solidotzea da. Likido bat hoztu, eta solido egoerara pasatzean gertatzen da. Adibidez, izozkailu batean ura izotz bihurtzea.

2-Likidotik gasera. Lurruntzea da. Substantzia likido bat berotu, eta gas bihurtzen denean. Esaterako, putzu bateko ura lurruntzea. (Dena dela substantzia bat berotzen dugunean, denbora-tarte jakin bat pasatu ondoren burbuilak ageriko dira; hau da, irakiten hasiko da ( adibidez urak 100ºC tan irakiten du , alkoholak 78ºC-tan eta burdinak 2750ºC-tan!!!)

2.1-Alderantzizko prozesuari (gasetik likidora) Kondentsazio esaten zaio. Gas bat hoztu eta likido bihurtzen da. Adibidez, ur-lurruna hoztean kristal baten gainean ur tantak lausotzen dira.

3-Solido egoeratik gas egoerara eta alderantziz Solido egoeratik zuzenean gas egoerara pasatzeari sublimazioa deritzo ( ez da ohiko aldaketa naturan) Adibidez girotzaile (ambientador) solidoak edo iodoaren sublimazioa.

3.1-Alderantzizko prozesuak ere gerta daitezke , esate baterako elur malutak osatzean.

Balizko aldaketa kimikoak eta zergatiak

1-Aldaketak fisikoan prozesu itzulgarria gertatzen da.Adibidez substantzia bati tenperatura igoz gero, egoera aldatuko da.

2-Aldakeata kimikoan Prozesu itzulgaitza da. Hau da sortu berri diren substantzia kimikoak hasierako baldintzetara itzulita ere ( tenperatura, presioa)

1-Aldaketa fisikoetan materiaren izaera ez da aldatzen, berbera izaten jarraitzen du. Aldaketaren aurretik eta ondoren, materiak formula kimiko berbera du.

2-Aldaketa kimikoetan materiaren izaera aldatu egiten da. Aldaketaren aurretik materiak formula kimiko jakin bat du eta aldaketaren ondoren, beste bat. Hasierako substantziak desagertzen dira eta substantzia berriak sortzen dira. Aldaketa kimikoei erreakzio kimikoak ere esaten zaie.

Materialak erretzeko arriskuak

a)Bero iturri bat pituta utzi izana:sukaldeko sua,berogailuak,etxetresna elektronikoak,lagunen batek kandela zaintzari gabe utzi izana. b)Istalazio elektrikoen arazoak izatea:entxufeen edo etengailuen gainkarga eta kable elektrikoen kortozirkuituak. c)Ekaitzak,tximitak eta abar. d)Kanpotik eragintakoa.

Gertatuko liraketen egoera aldaketak

• Solidotik-solidora:Ezin da.
• Solidotik-likidora:Plastikozko objetuak,metal batzuk,kable elektronikoak,Kandelaren argizaria.
• Solidotik-gasera:Ez dugu aurreikusten sublimaziorik,dauden materialak kontuan hasrtuz.
• Likidotik-solidora:Temperatura igotzen denez,bat ere ez.
• Likidotik-likidora:Ezin da.
• Likidotik-gasea:Garbigarri likidoak lurrundu,edariak lurrundu.
• Gasetik-solidora:Temperatura igotzen denez,bat ere ez.
• Gasetik-likidora:Temperatura egotzen denz,bat ere ez.
• Gasetik-gasera:Ezin da.

Aldaketa kimikoa sute kasuan

1-Estufa pizten badugu, butano gasa erre egiten da. 2-Zigarroak edo beste edozein objektu edo material erretzen badugu,konbustia gertatzen da. 3-Motorra martxan edukiz gero,gasolinaren konbustioa gertatzen da. 4-Oro har,baldintza egokietan mantentzen ez diren substantziak kimikoki eraldatu daitezke: elikagaien deskonposaketa,produktu kimikoen kolore aldaketak...

Nola jokatuko lukete gasek sute kasuan?

• Aireak:Lokala erabat txikita badago airearen hedatzeagatik leherketa pasa leike (lehioenak,ateenak) aurreikus dezakete.

• Butanoak:Butanoa bezala,ontzietan gordetzen diren gasetan fenomeno fisiko berbera gertatuko da,eta ondorioz ontzi horiek ere lehertu egingo dira.

• Disolbatzaileak:butano botila eta disolbatzaile ontziak, hedapenak sorrarazitako presioengatik supituki leher daitezke.

• Keak:horixe da gelan libre dagoen airearekin eta kearekin gertatuko da.

• Aireko oxigenoak:lokaleko airean dagoen oxigeno kantitatea edo kontzentrazioa azkar joango dira murrizten;batez ere,gela itxita badago.irekita baldin badago aldiz gelako airearen oxigenoa modu berean erabiliko da

1. Materia elkarrengandik bananduta dauden partikula txiki ugarik osatuta dago. 2. Partikula horiek etengabe higitzen dira. 3. Partikula higidura bi indar mota hauen mende dago: Kohesio- edo erakarpen-indarrak, materiaren partikulak lotzeko joera dutenak Aldaratze-indarrak, partikulak sakabanatzeko eta elkarrengandik aldentzeko joera dutenak Hiru egoera mota daude:Egoera solidoa,egoera likidoa eta gas egoera.

10

Teoria:zientifiko molekularra

Sute arriskuak minimizatzeko neurrien porposamenak

11

Sugar iturri izan daitekeen edozein elementu bereziki zainduko genuke:

• Pospoloak,metxeroak,kableak konexioak,entxufeak,etengailuak,luzagailuak,gailu elektronikoen kableak,eta oro har,tresneria elektroniko guztia egoera aproposean mantentzea eta behar bezala erabiltzea komeni da.

• Lurrundu daitezkeen substantziak kantitate handiak ez metatzea espazio txikietan.Edozein kasutan ere,aireztapen egokia ziurtatzea.

• Lehenik eta behin,lokalean objektu guztiak egoera onenan edukitzea eta gutxieneko antolaketa batekin mantentzea:lokalean sartzeko unean,bertan egon bitartean eta handik ateratzean:
• Horrela,erosketak edo apurketak saihestuko genituzke.
• Halaber,substantziak ontzietatik ihes egitea edo isurtzea ekidingo genuke

Hau izan da nere Aurkezpena eta espero dut gustokoa izana