bajki Krasickiego

Bajki I.Krasickiego

Zuzanna Juza

go!

Czym są bajki?

BAJKA - pisana wierszem lub prozą, krótka, alegoryczna, opowieść o ludziach, zwierzętach, roślinach lub przedmiotach, która ma na celu wygłoszenie pewnej ogólnej nauki moralnej (morał). Najbardziej rozpowszechnioną formą tego gatunku literackiego jest zwierzęca (ezopowa), w której zwierzęta występują jako maski konkretnych typów ludzkich, a stosunki między nimi odpowiadają relacją społecznym i politycznym. Jej przedstawicielami byli m.in. Ignacy Krasicki, Adam Mickiewicz i Aleksander Fredro).

Ignacy Krasicki-życie i twórczość

1751r.-wstąpienie do seminarium

1759r.-otrzymanie święceń kapłańskich i studia w Rzymie

Krasicki był przedstawicielem nurtu klasycznego w poezji, pisał bajki, satyry oraz poematy heroikomiczne. Największe natężenie aktywności pisarskiej Ignacego Krasickiego datuje się na lata 1775-1780. W 1775 wychodzi "Myszeida", rok później powieść "Mikołaja Doświadczyńskiego przypadki", pierwsza część "Pana Podstolego" oraz anonimowo wydana "Monachomachia" - w 1778. Rok 1779 to wydanie "Satyr" oraz zbioru "Bajki i przypowieści".

Zostanie kapelanem królewskim,nastęnie arcybiskupem gnieźnieńskim

1775r.-rozpoczęcie kariery literackiej

Szczur i Kot

Utwór liczy cztery zwrotki, został napisany trzynastozgłoskowcem, ma parzysty układ rymów żeńskich i dokładnych.

plan wydarzeń

• przechwałki szczura
• zakrztuszenie się szczura dymem

• porwanie i uduszenie szczura przez kota

Szczur symbolizuje osobę zbyt pewną siebie, unoszącą sie ponad swój stan. Szczur siedząc przy ołtarzy chwali się, że to "dla niego" pali się kadzidło. "Kadzić" oznacza również "prawić niezasłużone komplemetny", jest to przejaw buty, czyli przypisywania sobie niezasłużonych honorów. Postawa szczura obraca się przciw niemu, gryzoń dusząc się dymem zostaje porwany i uduszony przez kota. Morał: zbytnia buta, pycha i głupota stają się przyczyną nieszczęścia.

"Mnie to ka­dzą" - rzekł har­dzie do swe­go ro­dzeń­stwa Sie­dząc szczur na oł­ta­rzu pod­czas na­bo­żeń­stwa. Wtem, gdy się dy­mem ka­dzidł zby­tecz­nych za­krztu­sił- Wpadł kot z boku na nie­go, po­rwał i udu­sił.

Ptaszki w klatce

"Ptaszki w klatce" należą do bajek epigramatycznych, liczy cztery wersy napisane trzynastozgłoskowcem. Budowa wiersza jest regularna, autor zastosował rymy żeńskie w układzie aabb.

plan wydarzeń

• przekonywanie starszego czyżyka o wygodach życia w niewoli pzez młodszego ptaka
• rozpaczanie niegdyś wolnego ptaka nad swoim losem
• wyjaśnienie młodszemu, że nigdy nie zrozumie co ten stracił tracąc wolność

Podmiot liryczny jest świadkiem rozmowy między dwoma czyżykami, starszym i młodszym. Starszy z nich młodość spędził na wolności, której nigdy nie zaznał młodszy z nich. Młody czyżyk wychwala zalety życia w niewoli, nie może zrozumieć jak drugi ptak może opłakiwać utratę wolności, ponieważ sam nigdy nie poznał swojej prawdziwej natury. Utwór ten jest refleksją na temat wolności. Wolność to możliwość poznawania rzeczywistości, zdobywania nowych doświadczeń. Utwór można odnieść do porozbiorowej Polski. Poeta obawia się, że młode pokolenie żyjące w niewoli nie będzie chciało walczyć za wolność ojczyzny. Utwór jest poczwała nonkonformizmu, posiadania własnego zdania i odporności na opinię innych.

Czegoż płaczesz? — staremu mówił czyżyk młody — Masz teraz lepsze w klatce niż w polu wygody». Bezpieczeństwo, Niewola, Wolność, Młodość, Starość, «Tyś w nieగ zrodzon — rzekł stary — przeto ci wybaczę; Szczęście, Ptak Jam był wolny, dziś w klatce — i dlatego płaczę

Jagnię i Wilcy

"Jagnię iWilcy" jest bajką epigramatyczną, liczy cztery wersy, napisany trzynastozgłoskowcem. Ma rymy żeńskie parzyste

plan wydarzeń

• znalezienie jagnięcia przez dwa wilki
• naiwna próba ratunku owcy
• zjedzenie owcy przez wilki

Zawżdy znajdzie przyczynę, kto zdobyczy pragnie. Dwóch wilków jedno w lesie nadybali jagnię; Już go mieli rozerwać, rzekło: "Jakim prawem?" "Smacznyś, słaby i w lesie!" - Zjedli niezabawem.

Wilki- dzika natura, okrucieństwo i bezwzględność, jagnię- bezbronna ofiara. "Zawżdy znajdzie przyczynę, kto zdobyczy pragnie" Osoby, które chcą nas skrzywdzić zawsze znajdą ku temu powó, motyw. Zawsze powinniśmy uważać, żeby ktoś nie wykorzystał naszej słabości przeciwko nam. Wilki czuły się bezkarne i nie bały sie konsekwencji, ponieważ były na swoim własnym terytorium.

Kruk i Lis

"Kruk i Lis" to bajka narracyjna, liczy szesnaście wersów, zawieraja one różną ilość sylab, od pięciu aż do trzynastu zgłosek. W utworze zostały zastosowane rymy żeńskie parzyste, o układzie aa bb cc dd itd.

plan wydarzeń

• spotkanie Kruka iprzez Lisa
• chytry pomysł Lisa
• chwalenie wyglądu i głosu Kruka przez Lisa
• chęć zaimponowania ptaka Lisowi, wypadnięcie sera z dzioba i porwanie go przez Lisa

Utwór opowiada króką historię o sprytnym lisie i próżnym kruku. Lis widząc Kruka z serem w dziobie zaczął komplementować ptaka. Lis powiedział, że skoro Kruk jest takim pięknym ptakiem to głos musi być równie dobry. Próżny i naiwny Kruk chcąc zaimponować Lisowi otworzył dziób, na co Lis szybko porwał ser, który wypadł ptaku. Kruk został sam, upokorzony i ośmieszony. "Bywa często zwiedzonym, Kto lubi być chwalonym".

A je­śli nie je­stem w błę­dzie, Pew­nie i głos ślicz­ny bę­dzie. Więc kruk w kan­ta­ty; sko­ro pysk roz­dzia­wił, Ser wy­padł, lis go po­rwał i kru­ka zo­sta­wił.

Lew pokorny

Jest to przykład bajki epigramatycznej (podobna do epigramatu) podzielona jest na sześć wersów, napisana została trzynastozgłoskowcem.

plan wydarzeń

• chęć przeświadczenia Lwa o swojej pokorze
• Lis krytykuje Lwa prawiąc mu komplement
• Owca chcąc powiedzieć prawdę uraża Lwa na co ten ją pożera

Lew symbolizuje dumę, a nawet i wręcz pychę. Lis symbolizuje spryt, jest ostrożnym dyplomtą, który znajduje wyjście z trudnej sytuacji dzięki swojemu sprytowi. Owca natomiast jest dobroduszna i łagodna, a zarazem nierozsądna i naiwna. Tytuła bajki jest oksymoronem, Lew, władca despotyczny, chce sprawić wrażenie otwartego na krytykę i dobrego władcy wśród poddanych. Morał- nie zawsze mówienie prawdy wychodzi na dobre, kłamstwo może być jedynym dobrym wyjściem.

Źle zmyślać, źle i prawdę mówić w pańskim dworze. Lew, chcąc wszystkich przeświadczyć o swojej pokorze, Kazał się jawnie ganić. Rzekł lis: «Jesteś winny, Boś zbyt dobry, zbyt łaskaw, zbytnie dobroczynny». Owca widząc, że kontent, gdy liszka ganiła, Rzekła: «Okrutnyś, żarłok, tyran». — Już nie żyła.

Dzięuje za uwagę!

źródła:

• https://wolnelektury.pl/
• https://poezja.org/wz/zbior/Bajki_Krasickiego/