Świat w okresie zimnowojennej rywalizacji lat 50 i 60 XX w.
Mateusz Janeczek oraz Piotr Gajos
Zacznijmy
Ciąg dalszy zimnowojennych zmagań
Po śmierci Stalina nietrwale rozluźniły się stosunki zachód-wschód. Rywalizacja supermocarstw nałożyła się na m.in. przemiany społeczne i polityczne w Azji, Ameryce Łacińskiej i Afryce. ZSRS nie rezygnowało umacniania i poszerzania swojej strefy wpływów. USA zgodnie z doktryną powstrzymywania, aktywnie temu przeciwdziałało wspierając walczące z komunizmem siły demokratyczne, lecz także dyktatury i autorytarne reżimy nastawione przeciwko komunizmowi.
Charakterystyczne cechy-specyfikacja zimnej wojny
Układ o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej
wojny zastępcze
wojna ideologiczna - propagandowa
Wyścig kosmiczny
Wyścig zbrojeń - rywalizacja w ilości i rodzaju broni, konwencjonalnej i atomowej
II kryzys Berliński
Następny europejski kryzys wschód-zachód był związany z podzielonymi Niemcami, a dokładniej Berlinem. Od początku Niemcy przenosili się z terenów sowieckich do zachodnich co nasiliło się po powstaniu dwóch państw Niemieckich. Na początku skłaniało ich barbarzyńskie wojsko sowieskie oraz terror, później jednak ludzie zaczeli migrować w poszukiwaniu lepszych warunków życia. Najczęstszym i najłatwiejszym sposem na ucieczkę było przekroczenie granicy w Berlinie. Duża liczba ucieczek zagrażała prestiżowi oraz funkcjonowaniu NRD; w latach 1949-1961 do zachodniej części Niemiec przedostało się ok. 2,5 mln obywateli NRD, a przez cały okres istnienia ok. 4 mln. W 1958 r - Chruszczow zażądał od USA i sojuszników by, ich wojska opuściły Berlin Zachodni czyli poddanie całego miasta i jego mieszkańców w ręce ZSRS. USA dopuściło możliwość użycia broni jądrowej do obrony terytorium NATO, w tym Berlina Zachodniego Próbą mianowanego w 1961r na prezydenta USA Johna Kennediego było polecenie Chruszczowa dla NRD na budowę muru rozdzielającego Berlin. Ponieważ tranzytowe połączenia lądowe i kolejowe do zaopatrywania Berlina Zachodniego wciąż działały zachodowi pozostały jedynie protesty i propaganda. Wymagane było poprawienie dostaw Wojskowych do Berlina Zach. Mur Berliński stał się symbolem rozdarcia europy międzi dwoma mocarstwami.
Kryzys kubański
Po II wojnie światowej USA dominowało nad Amerykę Łacińską starając się by ZSRS nie uzyskało tam wpływów. Państwem ściśle uzależnionym od USA była Kuba. Gospodarka tego kraju znajdowała się pod kontrolą amerykanów, a większość mieszkańców żyła w nędzy. W 1959 r. lewicowa partyzantka dowodzona przez Fidela Castro pokonała proamerykańskiego dyktatora. Nowe władze we współpracy z ZSRS zaczeły implementować komunizm. W 1961 r. Amerykanie próbując usunąć Castro przeprowadzili desant złożony z lekko uzbrojnych kubańskich emigrantów z USA. Tzw. inwazja w Zatoce świń bez wsparcia lotnictwa zakończyła się niepowodzeniem, prowadząc do zacieśnienia relacji Kuby z ZSRS. W 1962 r. Sowieci w tajemnicy instalowali na wyspie 200 km od granicy USA rakiety z głowicami atomowymi co odkryte zostało tego samego roku przez amerykański samolot szpiegowski. Prezydent Kennedy nakazał blokadę wyspy i zagroził że przeprowadzi bombardowanie, do wyspy nie dopuszczono kolejnej fali statków z bronią. Świat stał na krawędzi wybuchu wojny nuklearnej. Stanowcza reakcja kennediego wywołała ustępstwa Chruszczowa. Sowieckie rakiety wycofano z Kuby, natomiast Amerykanie zobowiązali się do nie podejmowania prób siłowego odsunięcia Castro oraz likwidację instalacji rakietowych w Turcji.
Dekolonizacja Afryki
W Afryce proces dekolonizacji rozpoczął się nieco później niż w krajach Azjatyckich, lecz powody były takie same co w Azji:
Osłabienie dawnych potęg kolonialnych;
Polityka antykolonialna ZSRS i USA;
Wsparcie ze strony NFZ.
Dekolonizację organizacja stawiała sobie za jeden z głównych celów a zasada prawa między narodowego (samostanowienie narodów) stała się jedną z norm. Królestwo Libii powstało z byłych kolonii włoskich w 1951 r. a w 1956 Maroko i Tunezja uzyskało niepodległość.
Rok Afryki
Ogłoszenie niepodległości w 1960 r. nazwano rokiem Afryki a ogłosiło ją 17 dotychczasowych kolonii: Kamerun, Czad, Gabon, Kongo, Madagaskar, Nigeria, Somalia, Republika środkowoafrykańska i Wybrzeże kości słoniowej. Niezależność otrzymały również posiadłości portugalskie: Angola i Mozambik w 1975 r. Niepodległość przyniosła krają afrykańskim masę problemów a większość z nich miała sztucznie wytyczone przez kolonizatorów granice, które łączyły wrogie plemiona i narody w jednym kraju lub dzieliły jeden naród na kilka państw.
Wojna o niepodległość Algierii
Algieria była Francuską kolonią od XIX wieku. W połowie XX stulecia żyło tam około milion francuzów. W 1954 r. w Algierii wybuchło niepodległościowe powstanie rdzennych algierczyków, powstańcy uzyskali wsparcie państw arabskich oraz bloku wschodniego. W walce z nimi francuzi posuwali się do tortur, pacyfikacji i zbiorowej odpowiedzialności, na co algierczycy zareagowali w postaci ataków terrorystycznych przeprowadzanych właśnie we Francji. Prezydent Francji Charles de Gaulle zastosował wobec Algierii zasadę samostanowienia narodów w 1959r. Odbyło się referendum w 1961 r. na którym Francuzi zaakceptowali takie rozwiązanie. Francuscy oficerowie (przeciwni niepodległości Algierii) po tym jak dowiedzieli się o takim rozwiązaniu podjęli nieudaną próbę obalenia de Gaulle. Utworzono nawet tajną organizację wojskową (OAS) która wiele zamachów terrorystycznych we Francji jak i w Algierii. Ostatecznie w Algiery i we Francji odbyły się referenda odnośnie tej kolonii i w 1962 oficjalnie proklamowano powstanie Algierskiej Republiki Ludowo-demokratycznej. Przez wojnę niepodległościową zginęło blisko 1,5 miliona algierczyków i około 2 miliony zostało zamkniętych w więzieniach.
Wojna Indochińska
Po klęsce Japonii w II wojnie światowej w Azji południowo-wschodniej swoje struktury kolonialne szybko odbudowały Francja i Wielka Brytania. Jednak tamtejsze społeczności które przez lata prowadziły partyzancka walkę z japońskimi okupantami, nie chciały wracać do stanu kolonialnej zależności od Europejczyków. Radykalizacji nastrojów niepodległościowych towarzyszyło zwiększenie wspieranych przez ZSRS wpływów komunistów. Doprowadziło to do wybuchu wieloletniego konfliktu we francuskich Indochinach. Północna część kraju w Wietnamie została opanowana przez komunistyczną partyzantkę której przywódcą był Ho Chi Minh który po kapitulacji Japonii ogłosił powstanie Demokratycznej republiki Wietnamu. Francuzi przywrócili sobie kolonialną administrację na południu a obie strony mimo porozumień dążyły do opanowania całego kraju. W maju 1954 rozpoczęła się krwawa wojna zakończona spektakularną porażką francuzów pod Dien Bien Phu, w której poległo około 3 tys. żołnierzy francuskich a kilkanaście tys. Zostało wziętych do niewoli. Kraj został podzielony tymczasowo wzdłuż 17 równoleżnika między Demokratyczną republikę Wietnamu i republikę Wietnamu na mocy podpisanego pokoju. Miały również odbyć się wybory powołujące wspólny rząd. Francja zgodziła się na wycofanie wojsk i przyznała niepodległość Laosowi i Kambodży. Po wycofaniu się francuzów Vietcong rozpoczął działalność w Wietnamie południowym. Dużego wsparcia udzielali ZSRS i chiny i w obawie przed rozszerzeniem się wpływów komunistycznych w Azji US w latach 50., wysłały doradców wojskowych do Wietnamu południowego. Ich liczba zaczęła wzrastać w kolejnej dekadzie. Szkolili oni siły południowowietnamskie w walce z partyzantami a w 1964 r. pomoc ameryki zamieniła się w interwencje zbrojną.
Dziękujemy za uwagę
Bibliografia:
https://pl.wikipedia.org/wiki/Uk%C5%82ad_o_nierozprzestrzenianiu_broni_j%C4%85drowej https://pl.wikipedia.org/wiki/Wy%C5%9Bcig_kosmiczny https://pl.wikipedia.org/wiki/Wojna_zast%C4%99pcza https://pl.wikipedia.org/wiki/Zimna_wojna https://pl.wikipedia.org/wiki/Zimna_wojna https://pl.wikipedia.org/wiki/Kryzys_berli%C5%84ski_1961 https://pl.wikipedia.org/wiki/Kryzys_kuba%C5%84ski Podręcznik do HiT-u https://ocdn.eu/images/pulscms/NTY7MDA_/a3d98ee8f27c003a55ebea83a3ca5343.jpg https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1a/LocationCuba.svg/1920px-LocationCuba.svg.png Pixabay https://www.thoughtco.com/thmb/f-7yINXg4azNYn1Oq2PbWC7DrlI=/1500x0/filters:no_upscale():max_bytes(150000):strip_icc()/GettyImages-184282094-58e1511b3df78c5162a84406.jpg https://www.polskieradio.pl/39/156/artykul/1160016,john-f-kennedy-jestem-berlinczykiem https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/dc/NATO_vs._Warsaw_Pact_%281949-1990%29.svg/1024px-NATO_vs._Warsaw_Pact_%281949-1990%29.svg.png
Świat w okresie zimnowojennej rywalizacji lat 50 i 60 XX w.
mateusz678koks
Created on April 26, 2023
Start designing with a free template
Discover more than 1500 professional designs like these:
View
Modern Presentation
View
Terrazzo Presentation
View
Colorful Presentation
View
Modular Structure Presentation
View
Chromatic Presentation
View
City Presentation
View
News Presentation
Explore all templates
Transcript
Świat w okresie zimnowojennej rywalizacji lat 50 i 60 XX w.
Mateusz Janeczek oraz Piotr Gajos
Zacznijmy
Ciąg dalszy zimnowojennych zmagań
Po śmierci Stalina nietrwale rozluźniły się stosunki zachód-wschód. Rywalizacja supermocarstw nałożyła się na m.in. przemiany społeczne i polityczne w Azji, Ameryce Łacińskiej i Afryce. ZSRS nie rezygnowało umacniania i poszerzania swojej strefy wpływów. USA zgodnie z doktryną powstrzymywania, aktywnie temu przeciwdziałało wspierając walczące z komunizmem siły demokratyczne, lecz także dyktatury i autorytarne reżimy nastawione przeciwko komunizmowi.
Charakterystyczne cechy-specyfikacja zimnej wojny
Układ o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej
wojny zastępcze
wojna ideologiczna - propagandowa
Wyścig kosmiczny
Wyścig zbrojeń - rywalizacja w ilości i rodzaju broni, konwencjonalnej i atomowej
II kryzys Berliński
Następny europejski kryzys wschód-zachód był związany z podzielonymi Niemcami, a dokładniej Berlinem. Od początku Niemcy przenosili się z terenów sowieckich do zachodnich co nasiliło się po powstaniu dwóch państw Niemieckich. Na początku skłaniało ich barbarzyńskie wojsko sowieskie oraz terror, później jednak ludzie zaczeli migrować w poszukiwaniu lepszych warunków życia. Najczęstszym i najłatwiejszym sposem na ucieczkę było przekroczenie granicy w Berlinie. Duża liczba ucieczek zagrażała prestiżowi oraz funkcjonowaniu NRD; w latach 1949-1961 do zachodniej części Niemiec przedostało się ok. 2,5 mln obywateli NRD, a przez cały okres istnienia ok. 4 mln. W 1958 r - Chruszczow zażądał od USA i sojuszników by, ich wojska opuściły Berlin Zachodni czyli poddanie całego miasta i jego mieszkańców w ręce ZSRS. USA dopuściło możliwość użycia broni jądrowej do obrony terytorium NATO, w tym Berlina Zachodniego Próbą mianowanego w 1961r na prezydenta USA Johna Kennediego było polecenie Chruszczowa dla NRD na budowę muru rozdzielającego Berlin. Ponieważ tranzytowe połączenia lądowe i kolejowe do zaopatrywania Berlina Zachodniego wciąż działały zachodowi pozostały jedynie protesty i propaganda. Wymagane było poprawienie dostaw Wojskowych do Berlina Zach. Mur Berliński stał się symbolem rozdarcia europy międzi dwoma mocarstwami.
Kryzys kubański
Po II wojnie światowej USA dominowało nad Amerykę Łacińską starając się by ZSRS nie uzyskało tam wpływów. Państwem ściśle uzależnionym od USA była Kuba. Gospodarka tego kraju znajdowała się pod kontrolą amerykanów, a większość mieszkańców żyła w nędzy. W 1959 r. lewicowa partyzantka dowodzona przez Fidela Castro pokonała proamerykańskiego dyktatora. Nowe władze we współpracy z ZSRS zaczeły implementować komunizm. W 1961 r. Amerykanie próbując usunąć Castro przeprowadzili desant złożony z lekko uzbrojnych kubańskich emigrantów z USA. Tzw. inwazja w Zatoce świń bez wsparcia lotnictwa zakończyła się niepowodzeniem, prowadząc do zacieśnienia relacji Kuby z ZSRS. W 1962 r. Sowieci w tajemnicy instalowali na wyspie 200 km od granicy USA rakiety z głowicami atomowymi co odkryte zostało tego samego roku przez amerykański samolot szpiegowski. Prezydent Kennedy nakazał blokadę wyspy i zagroził że przeprowadzi bombardowanie, do wyspy nie dopuszczono kolejnej fali statków z bronią. Świat stał na krawędzi wybuchu wojny nuklearnej. Stanowcza reakcja kennediego wywołała ustępstwa Chruszczowa. Sowieckie rakiety wycofano z Kuby, natomiast Amerykanie zobowiązali się do nie podejmowania prób siłowego odsunięcia Castro oraz likwidację instalacji rakietowych w Turcji.
Dekolonizacja Afryki
W Afryce proces dekolonizacji rozpoczął się nieco później niż w krajach Azjatyckich, lecz powody były takie same co w Azji: Osłabienie dawnych potęg kolonialnych; Polityka antykolonialna ZSRS i USA; Wsparcie ze strony NFZ. Dekolonizację organizacja stawiała sobie za jeden z głównych celów a zasada prawa między narodowego (samostanowienie narodów) stała się jedną z norm. Królestwo Libii powstało z byłych kolonii włoskich w 1951 r. a w 1956 Maroko i Tunezja uzyskało niepodległość.
Rok Afryki
Ogłoszenie niepodległości w 1960 r. nazwano rokiem Afryki a ogłosiło ją 17 dotychczasowych kolonii: Kamerun, Czad, Gabon, Kongo, Madagaskar, Nigeria, Somalia, Republika środkowoafrykańska i Wybrzeże kości słoniowej. Niezależność otrzymały również posiadłości portugalskie: Angola i Mozambik w 1975 r. Niepodległość przyniosła krają afrykańskim masę problemów a większość z nich miała sztucznie wytyczone przez kolonizatorów granice, które łączyły wrogie plemiona i narody w jednym kraju lub dzieliły jeden naród na kilka państw.
Wojna o niepodległość Algierii
Algieria była Francuską kolonią od XIX wieku. W połowie XX stulecia żyło tam około milion francuzów. W 1954 r. w Algierii wybuchło niepodległościowe powstanie rdzennych algierczyków, powstańcy uzyskali wsparcie państw arabskich oraz bloku wschodniego. W walce z nimi francuzi posuwali się do tortur, pacyfikacji i zbiorowej odpowiedzialności, na co algierczycy zareagowali w postaci ataków terrorystycznych przeprowadzanych właśnie we Francji. Prezydent Francji Charles de Gaulle zastosował wobec Algierii zasadę samostanowienia narodów w 1959r. Odbyło się referendum w 1961 r. na którym Francuzi zaakceptowali takie rozwiązanie. Francuscy oficerowie (przeciwni niepodległości Algierii) po tym jak dowiedzieli się o takim rozwiązaniu podjęli nieudaną próbę obalenia de Gaulle. Utworzono nawet tajną organizację wojskową (OAS) która wiele zamachów terrorystycznych we Francji jak i w Algierii. Ostatecznie w Algiery i we Francji odbyły się referenda odnośnie tej kolonii i w 1962 oficjalnie proklamowano powstanie Algierskiej Republiki Ludowo-demokratycznej. Przez wojnę niepodległościową zginęło blisko 1,5 miliona algierczyków i około 2 miliony zostało zamkniętych w więzieniach.
Wojna Indochińska
Po klęsce Japonii w II wojnie światowej w Azji południowo-wschodniej swoje struktury kolonialne szybko odbudowały Francja i Wielka Brytania. Jednak tamtejsze społeczności które przez lata prowadziły partyzancka walkę z japońskimi okupantami, nie chciały wracać do stanu kolonialnej zależności od Europejczyków. Radykalizacji nastrojów niepodległościowych towarzyszyło zwiększenie wspieranych przez ZSRS wpływów komunistów. Doprowadziło to do wybuchu wieloletniego konfliktu we francuskich Indochinach. Północna część kraju w Wietnamie została opanowana przez komunistyczną partyzantkę której przywódcą był Ho Chi Minh który po kapitulacji Japonii ogłosił powstanie Demokratycznej republiki Wietnamu. Francuzi przywrócili sobie kolonialną administrację na południu a obie strony mimo porozumień dążyły do opanowania całego kraju. W maju 1954 rozpoczęła się krwawa wojna zakończona spektakularną porażką francuzów pod Dien Bien Phu, w której poległo około 3 tys. żołnierzy francuskich a kilkanaście tys. Zostało wziętych do niewoli. Kraj został podzielony tymczasowo wzdłuż 17 równoleżnika między Demokratyczną republikę Wietnamu i republikę Wietnamu na mocy podpisanego pokoju. Miały również odbyć się wybory powołujące wspólny rząd. Francja zgodziła się na wycofanie wojsk i przyznała niepodległość Laosowi i Kambodży. Po wycofaniu się francuzów Vietcong rozpoczął działalność w Wietnamie południowym. Dużego wsparcia udzielali ZSRS i chiny i w obawie przed rozszerzeniem się wpływów komunistycznych w Azji US w latach 50., wysłały doradców wojskowych do Wietnamu południowego. Ich liczba zaczęła wzrastać w kolejnej dekadzie. Szkolili oni siły południowowietnamskie w walce z partyzantami a w 1964 r. pomoc ameryki zamieniła się w interwencje zbrojną.
Dziękujemy za uwagę
Bibliografia:
https://pl.wikipedia.org/wiki/Uk%C5%82ad_o_nierozprzestrzenianiu_broni_j%C4%85drowej https://pl.wikipedia.org/wiki/Wy%C5%9Bcig_kosmiczny https://pl.wikipedia.org/wiki/Wojna_zast%C4%99pcza https://pl.wikipedia.org/wiki/Zimna_wojna https://pl.wikipedia.org/wiki/Zimna_wojna https://pl.wikipedia.org/wiki/Kryzys_berli%C5%84ski_1961 https://pl.wikipedia.org/wiki/Kryzys_kuba%C5%84ski Podręcznik do HiT-u https://ocdn.eu/images/pulscms/NTY7MDA_/a3d98ee8f27c003a55ebea83a3ca5343.jpg https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1a/LocationCuba.svg/1920px-LocationCuba.svg.png Pixabay https://www.thoughtco.com/thmb/f-7yINXg4azNYn1Oq2PbWC7DrlI=/1500x0/filters:no_upscale():max_bytes(150000):strip_icc()/GettyImages-184282094-58e1511b3df78c5162a84406.jpg https://www.polskieradio.pl/39/156/artykul/1160016,john-f-kennedy-jestem-berlinczykiem https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/dc/NATO_vs._Warsaw_Pact_%281949-1990%29.svg/1024px-NATO_vs._Warsaw_Pact_%281949-1990%29.svg.png