Ontwerp zware boekentas

SOS Zware Boekentas

De boekentas is te zwaar

Inleiding

wat nu?

Wat moet ik weten over de boekentas van mijn kind?

Structureel aan de slag

samen met de school

Inleiding

Startpagina

Vorige

Herinnert u zich uw boekentas uit uw schooltijd nog? Was het een lederen tas, een aktetas uit hard materiaal of een rugzak? Hoe hij er ook uit zag, hij was vast te zwaar! Een boekentas mag immers niet meer dan 10% van het lichaamsgewicht wegen. Ouders maken zich hier zorgen over, maar kunnen het probleem niet alleen aanpakken. School, ouders en leerling hebben een gedeelde verantwoordelijkheid. Dit dossier bevat alles over de boekentas van je kind: gewicht, taskeuze, draagtechnieken, ouderbetrokkenheid, schoolaspecten, en bewustmakingsacties voor jongeren. Ga je met onze info aan de slag? We zijn heel benieuwd naar je ervaringen! Je kan ze met ons delen via info@vcov.be

De boekentas is te zwaar

Wat nu?

Inleiding

Wat moet ik weten over de boekentas van mijn kind?

Structureel aan de slag

samen met de school

Startpagina

Wat moet ik weten

Vorige

over de boekentas van mijn kind?

Vandaag de dag hebben heel wat jongeren last van rugklachten. Wetenschappers verklaren dit door te weinig lichaamsbeweging en een slechte houding. Ook een te zware boekentas kan rug-, nek- en schouderklachten veroorzaken. Hoe jonger kinderen een goede rughygiëne aanleren, hoe groter de kans dat die op volwassen leeftijd wordt volgehouden en rugklachten voorkomen kunnen worden. Wil je weten wat je kan doen om klachten te voorkomen? Lees dan de tips door op de plustekens op deze pagina te klikken.

Juist dragen en tillen van de boekentas

De regel van 10%

Afbeelding

Tips om je rug en schouders te sparen

Wat is een goede boekentas?

Afbeelding

Afbeeldi ng

Startpagina

De boekentas is te zwaar

Vorige

wat nu?

Vandaag de dag dragen heel wat jongeren dagelijks een boekentas die te zwaar is. Redenen daarvoor zijn zeer uiteenlopend. Wil je weten wat je kan doen om de boekentas minder zwaar te maken? Lees dan de tips door op de plustekens op deze pagina te klikken.

Lockers op school

Samen de boekentas maken

Afbeelding

Afbeelding

Eten en drinken

Handboeken, laptops en naslagwerken

Afbeelding

Afbeelding

Startpagina

Structureel aan de slag

Vorige

Samen met de school

In dit deel bekijken we hoe we structureel aan de slag kunnen gaan samen met de school en wat de rol van de ouders, ouderwerking en de leerling hierin is. Wil je hierover meer weten, klik dan op volgende thema's.

Probleem aankaarten op school en oplossingen voorstellen

Leerlingen sensibiliseren + inspiratie

Ouders sensibiliseren

Hoe kunnen ouders en kinderen samen de boekentas effectief inpakken?

Startpagina

Vorige

Gebruik het lessenrooster of de agenda als leidraad: door het lessenrooster of de agenda te raadplegen, kunnen ouders en kinderen bepalen welke vakken en benodigdheden nodig zijn voor die dag. Dit helpt voorkomen dat onnodige zaken worden meegenomen. 's Avonds inladen in plaats van 's ochtends: het inpakken van de boekentas kan de avond ervoor worden gedaan, zodat er 's ochtends minder haast is. Dit geeft ook de mogelijkheid om ervoor te zorgen dat alle benodigdheden aanwezig zijn. Wekelijkse grote schoonmaak: reserveer een vaste dag in de week om de boekentas grondig te controleren en op te ruimen. Verwijder onnodige items, gooi afval weg en zorg ervoor dat alles netjes en georganiseerd is. Laat het kind zelf de boekentas inpakken: door het kind zelf verantwoordelijkheid te geven voor het inpakken van de boekentas, leert het kind waar alles is en wordt het bewust van wat er nodig is voor de school. Dit kan de zelfstandigheid van het kind vergroten. Gebruik een afvinklijstje: een checklist van alle benodigdheden die in de boekentas moeten zitten, zoals boeken, kaften, eten, drinken, leerlingenkaart, turnzak, pennenzak, rekenmachine, enzovoort. Het kind kan de items afvinken om ervoor te zorgen dat alles aanwezig is voordat hij/zij naar school gaat.

Startpagina

Eten en drinken

Vorige

kunnen de boekentas zwaar maken

Het is belangrijk dat kinderen voldoende eten en drinken, ook op school. Maar al het eten en drinken dat zij meenemen in hun boekentas kan behoorlijk beginnen te wegen. Wil je weten wat je kan doen om de boekentas minder zwaar te maken? Lees dan de tips door op de plustekens op deze pagina te klikken.

Middageten op school

Gratis water op school

Tussendoortjes op school

Afbeeldi ng

Startpagina

Handboeken, laptops en naslagwerken

Vorige

Wil je ontdekken of digitalisering traditionele schoolboeken vervangt of juist niet? Benieuwd naar handige tips en inzichten over de keuze van leermaterialen? Ontdek hieronder meer informatie!

Digitale alternatieven: voor- en nadelen

Digitalisering

De keuze voor een schoolboek

Andere materialen

Invulboeken

Startpagina

Hoe kan je leerlingen gratis water aanbieden?

Vorige

• Drinkwaterfonteintjes zijn goed om de mond te verfrissen maar minder geschikt om de dorst te lessen. Je kan er maar een paar slokken van drinken. Er bestaan echter ook fonteintjes met een zwanenhals om bekers te vullen. • Watertapsystemen met bidons kunnen met bronwater of leidingwater gevuld zijn. Gebruik herbruikbare drinkbekers in plaats van wegwerpbekers. Sommige mutualiteiten, gezondheidsorganisaties en watermaatschappijen stellen gratis drinkbekers ter beschikking. • Zet waterkannen (met kraantjeswater) op tafel in de refter. • Als elke leerling een drinkbus heeft, al dan niet met het logo van de school, kan die op elk moment van de dag gevuld worden. Water van het warmwatercircuit voldoet niet altijd aan de eisen. Kies dus enkel voor koudwaterkranen als aftappunt voor drinkwater. Water in toiletruimtes wordt om hygiënische redenen afgeraden. Belangrijk is ook dat het aftappunt voldoende gebruikt wordt. Stilstaand water in de leidingen kan de kwaliteit beïnvloeden. Laat na een lang weekend of vakantie de kraan altijd doorspoelen.

Meer informatie

Startpagina

Anything but a Backpack Day

Vorige

"Anything but a Backpack Day" is een leuke en educatieve dag op school waarop leerlingen worden aangemoedigd om hun gewone rugzakken thuis te laten en hun creativiteit te gebruiken om hun schoolbenodigdheden op alternatieve manieren mee te nemen naar school. Het doel is om bewustwording te creëren over te zware boekentassen en leerlingen te inspireren om lichter te reizen. Doe mee aan deze inspirerende dag en help de volgende generatie om bewustere en gezondere keuzes te maken!

Hoe kun je meedoen?

Beloningen

Communiceer

Educatieve activiteiten

Regels en richtlijnen

Prikkel de creativiteit

Startpagina

Lockers op school

Vorige

De meeste secundaire scholen bieden op school lockers of kluisjes aan. De leerlingen kunnen hier (school)materiaal in opbergen zodat ze het niet dagelijks over en weer moeten meenemen. De afspraken over de lockers verschillen van school tot school.

Inhoud controleren

Zijn lockers verplicht?

Afbeelding

Afbeelding

Tips voor de ouderwerking

Aankoop van lockers

Een locker huren

Afbeelding

Afbeelding

Afbeelding

Leerlingen sensibiliseren

De ouderwerking kan eventueel samen met de leerlingenraad een sensibiliseringsactie uitwerken. Hier vind je tal van originele acties om het thema onder de aandacht te brengen. Je kan ook ons voorbeeldmateriaal gebruiken om de actie bekend te maken, bijv. de affiche die je hieronder kan downloaden.

Kick-offStart de sensibiliseringsactie met een inspirerend kick-off evenement

Ludieke actieTrek de aandacht door één of enkele ludieke acties te organiseren

Trek de aandachtRoep met affiches op tot actie

InformeerVoorzie ouders en leerlingen van informatie over een gezonde boekentas

Langdurige betrokkenheidBeperk je niet tot een eenmalige actie.

Probleem aankaarten op school en oplossingen voorstellen

Als blijkt dat het gewicht van de boekentassen in jouw school een probleem is, kan de ouderwerking het initiatief nemen om dit aan te kaarten. In de ouderwerking kan de discussie gevoerd worden met de ouders en in de schoolraad kan het probleem verder besproken worden met de andere geledingen (leerkrachten, lokale gemeenschap en leerlingen in het secundair). Het probleem kan best op verschillende niveaus aangepakt worden, zowel op school als op klasniveau, en de ouders moeten aangespoord worden om er aan mee te werken.

Tussendoortjes op school

De meeste leerlingen nemen een tussendoortje mee naar school voor tijdens de eerste pauze. Wie in de nabewaking blijft, neemt meestal ook een vieruurtje mee. Het gewicht van een koekje valt nog wel mee, maar één of meerdere stukken fruit in de boekentas wegen toch wel door. Het project ‘Oog voor lekkers’ kan helpen! Basisscholen en buitengewoon secundaire scholen kunnen via een Vlaams-Europese subsidie gedurende 2 x 10 weken fruit, groenten en/of melk aanbieden aan hun leerlingen.

Voor het secundair onderwijs is er ‘Snack&Chill’ van Gezond Leven.

Ook zonder de financiële stimulans kan een school een groenten- en/of fruitabonnement nemen bij een leverancier. Dit moet, net zoals Oog voor lekkers, via een overheidsopdracht gebeuren: vraag minstens 3 offertes bij verschillende leveranciers en motiveer de uiteindelijke keuze.

Niet alleen voor groenten en fruit kan de school een abonnement voorzien, ook voor koekjes. In dit praktijkvoorbeeld lees je er meer over.

Voor meer informatie over een evenwichtig aanbod van tussendoortjes verwijzen we naar het Vlaams Instituut Gezond Leven.

Lockers op school

De meeste secundaire scholen bieden op school lockers of kluisjes aan. De leerlingen kunnen hier (school)materiaal in opbergen zodat ze het niet dagelijks over en weer moeten meenemen. De afspraken over de lockers verschillen van school tot school. Zo zijn er scholen waar het gebruik van lockers verplicht is voor de leerlingen van bijvoorbeeld het eerste jaar, maar er zijn ook scholen waar er te weinig lockers zijn voor alle leerlingen. Korting voorzien voor wie een locker wil delen, is dan een goed idee.

Klik hier voor meer (praktische) informatie en tips over lockers op school.

Ouders sensibiliseren

De ouderwerking kan een infofiche over ‘zware boekentassen’ uitdelen aan ouders bij de inschrijving op school, bij het afhalen van de leerboeken in het secundair onderwijs, … Op de infofiche wordt het probleem van de zware boekentassen kort uitgelegd en worden er tips gegeven om het gewicht van de boekentas binnen de perken te houden. De ouderwerking kan een infostand rond ‘zware boekentassen’ opzetten op een moment dat er veel ouders op school aanwezig zijn. Op die manier geef je de ouderwerking ook meer bekendheid bij alle ouders van de school.

Samen de boekentas maken

Ouders en kinderen kunnen samenwerken om op een efficiënte manier de boekentas te pakken. Het doel hiervan is om het gewicht van de boekentas te verminderen en toch alle nodige zaken mee te nemen. Ongeveer 40% van het gewicht in de boekentas wordt beschouwd als ballast, wat betekent dat het geen essentiële items zijn. Beweeg je cursor over onderstaande tips en krijg meer informatie.

Klik hier voor meer info.

Hoe kunnen ouders en kinderen samen efficiënt de boekentas pakken?

Leeftijdsgebonden factoren bij het verminderen van de belasting van de boekentas

De rol van leerkrachten bij het verminderen van het gewicht van de boekentas

Buddy's voor leerlingen: een helpende hand om niks te vergeten

De aankoop van lockers

Gaat de school akkoord met de aankoop van lockers of zijn de huidige aan vervanging toe? Er zijn verschillende spelers op de markt. In de meeste gevallen worden de lockers aangekocht door de school maar sommige firma’s bieden ook een huursysteem aan waarbij de geïnde huur van de leerlingen terugvloeit naar de firma. Er zijn verschillen in afmeting, materiaal, kleur, … maar ook in de sloten. Naast lockers met sleutels of hangsloten, zijn er ook elektronische lockers die via een app op smartphone of via een digitale kaart opengaan. Tegenwoordig zijn er ook opties zoals een USB-aansluiting, gleuf voor postvak/brievenbus, … Het schoolbestuur moet de wetgeving inzake overheidsopdrachten volgen. Kort samengevat houdt dit in dat er verschillende offertes vergeleken moeten worden om de goedkoopste leverancier of de beste koop te selecteren.

Zijn lockers verplicht op school?

Hoewel lockers bijzonder handig zijn, is het aanbieden ervan niet verplicht. Ouders en leerlingen kunnen vragen aan de school om lockers te voorzien, maar ze kunnen het niet eisen. (https://www.scholierenkoepel.be/artikels/kan-ik-lockers-eisen-op-school) De school kan via het schoolreglement wel verplichten om een locker te huren. Hierover moet overlegd worden in de schoolraad.

Middageten op school

Uit een bevraging van de VCOV in februari 2023 blijkt dat in de helft van de Vlaamse scholen middageten aangeboden wordt. In deze scholen hoeven de leerlingen dus geen brooddoos mee te brengen.

Het middageten hoeft niet binnen de eigen schoolmuren voorzien te worden. Je leest er meer over in dit praktijkvoorbeeld.

Andere materialen in de boekentas

Behalve schoolboeken en een digitaal toestel nemen kinderen vaak nog heel wat andere materialen mee naar school, deels afhankelijk van de studierichting die zij volgen. Sportkledij en zwemgerief voor de lessen lichamelijke opvoeding nemen leerlingen vaak mee in een aparte zak. (Werk)materialen zoals labo-jassen, overalls, schorten, messensets, scharen, … kunnen ofwel door de school ter beschikking gesteld worden, ofwel door de leerlingen zelf voorzien worden. Het is goed om stil te staan of deze materialen dagelijks of sporadisch mee naar huis genomen moeten worden. Daarbij is het ook belangrijk welke (praktische) voorwaarden er zijn om materiaal op school te laten. Kinderen laten bijvoorbeeld een duur zelf aangekocht kapperspakket voor de richting haarverzorging niet graag achter op school als zij dit niet veilig kunnen opbergen.

Invulboeken

De laatste jaren is het fenomeen van de invulboeken – ook wel leerwerkboeken genoemd – wijd verspreid. Het is in veel gevallen zeer handig, praktisch en overzichtelijk voor de leerlingen. Het heeft echter ook nadelen: de kostprijs is in sommige gevallen hoger, vooral omdat boeken niet kunnen worden doorverkocht aan jongere leerlingen. De boeken wegen meer, omdat al het materiaal in één boek vervat zit; al kunnen de leerwerkboeken vaak wel per onderdeel ‘uitgescheurd’ worden. De meest gehoorde klachten van ouders zijn echter dat er teveel pagina’s blanco blijven en dat er teveel invuloefeningen zijn en kinderen daardoor minder zelf leren schrijven en structureren. Men verwacht dat in de toekomst de schoolboeken dunner zullen worden omwille van de combinatie van digitale en papieren boeken. Hoewel de kosten daardoor mogelijk niet zullen afnemen (de ontwikkeling van het materiaal vormt immers de grootste kostenpost en niet de drukkosten), zal het wellicht wel een verschil maken voor het gewicht van de boekentas.

Tips om je rug en schouders te sparen

• Beperk het dragen van een zware boekentas. Als de kinderen een tijdje stilstaan, zetten ze de boekentas best even op de grond.
• Ga je met de fiets naar school? Bind je schooltas vast op de bagagedrager.
• Gebruik een rugtas of trolley met wieltjes. Zo kan je de tas rollen in plaats van dragen.
• Probeer tijdens de lessen een juiste zithouding aan te nemen. Een correcte zithouding zorgt ervoor dat je spieren voldoende rust krijgen om tussendoor te herstellen. Wanneer je je tas na de les weer optilt, probeer dan de juiste tiltechnieken te gebruiken. Door de tas op de goede manier op te tillen, belast je de rug minder.
• Blijf tijdens de pauzes in beweging: wandelen (goed doorstappen, niet slenteren), lopen, ravotten…

Meer informatie

Naar-een-gratis-wateraanbod-op-school.pdf | gezondleven.be

Veilig kraanwater op school of in een gebouw | Vlaanderen.be

Kraanwater.be

De keuze voor een schoolboek

Wie de keuze maakt voor een bepaald schoolboek kan van school tot school verschillen, naargelang de afspraken die daarover gelden binnen het schoolteam. De keuze voor een leermiddel is niet altijd eenvoudig en is steeds een afweging. Elementen die daarbij een rol kunnen spelen zijn bijvoorbeeld: inhoud, de aan- of afwezigheid van differentiatiemateriaal (om te remediëren, te verkennen en te verdiepen), formaat, vormgeving, aansluitende digitale leeromgeving, kostprijs, ... Concrete tips Vraag of de school bij de keuze van een schoolboek óók rekening kan houden met het gewicht van de boekentas. Bij een keuze voor een leerwerkboek (invulboek): kunnen hoofdstukken uitgescheurd worden, zodat niet het hele boek meegenomen moet worden?

Tips voor de ouderwerking

De mogelijkheid om op school een locker te gebruiken, is een goede oplossing om de boekentas minder zwaar te maken. Toch zijn er ook enkele nadelen:

• De aankoopprijs voor de school en de huur voor de ouders.
• Verlies van sleutels
• Onzorgvuldigheid in nakijken welk materiaal thuis nodig is versus op school. Er zijn bijvoorbeeld altijd leerlingen die tijdens de examens vaststellen dat ze een boek nodig hebben dat nog op school ligt.
• Hygiëne: turnkledij, brooddozen, …
• Misbruik: inbraak en diefstal, vandalisme, blijven rondhangen bij de lockers, …
• ...

Als ouderwerking is het goed om mee na te denken over deze nadelen. Welke afspraken komen tegemoet aan de bezorgdheden van de school én de leerlingen en hun ouders? Daarnaast is het ook van belang na te gaan of de communicatie duidelijk is voor ouders. Zeker het verschil tussen de huurprijs en de waarborg is belangrijk.

Digitalisering

De Digisprong heeft ervoor gezorgd dat nagenoeg elke leerling vanaf het 5de leerjaar lager onderwijs een digitaal toestel ter beschikking heeft. Dat heeft grote gevolgen gehad op het gewicht van de boekentas. In de praktijk blijkt het digitale toestel namelijk in de meeste scholen de schoolboeken (nog) niet te vervangen. Integendeel: kinderen sleuren nu dagelijks én een laptop én een boekenpakket mee naar school, wat de boekentas enkel zwaarder heeft gemaakt. Het is aangewezen om hierrond een visie uit te werken. Ouders kunnen hierover adviseren via hun vertegenwoordiging in de schoolraad. Goede afspraken en een duidelijke communicatie zijn essentieel om ervoor te zorgen dat de boekentassen van de kinderen niet overvol zitten.

Wat is een goede boekentas?

Koop je een nieuwe of tweedehandsboekentas? Belangrijk is dat een goede boekentas: • maximum één kilogram weegt zonder inhoud • brede, verstevigde schouderbanden heeft • een stevige bodem en rugzijde heeft • is opgedeeld in opbergvakken die door stevige tussenschotten van elkaar gescheiden zijn Draag je een rugzak? Kies dan voor een stevige rugzak met verstelbare riemen, een verstevigde rug en verschillende compartimenten.

Digitale alternatieven: voor- en nadelen

Elk schooljaar staan ze weer op het boekenlijstje: atlassen, woordenboeken, de bijbel, … Veel ouders vragen zich af of het nog wel ‘van deze tijd’ is om deze publicaties aan te kopen. Alles is toch online te vinden? Naast de kostprijs en het gewicht in de boekentas, is een veelgehoorde klacht dat deze zaken maar af en toe gebruikt worden. Het is een goed idee om hierover van gedachten te wisselen met de leden van de ouderwerking!

Argumenten vóór gedrukte exemplaren

Argumenten vóór digitale alternatieven

Online alternatieven

Gratis water op school

Een gevulde drinkbus weegt al gauw meer dan een halve kilogram. Waarom zouden de leerlingen water mee naar school nemen als het daar gewoon uit de kraan komt? Het scheelt minstens een halve kilogram in gewicht én houdt de inhoud van de boekentas droog. Eén liter kraantjeswater kost bovendien minder dan 1 cent. Wie per dag 6 glazen kraanwater drinkt in plaats van 6 glazen flessenwater, zou gemiddeld 320 euro besparen! Het kraantjeswater in België wordt streng gecontroleerd door de watermaatschappij. Het kan perfect gedronken worden! Enkel wanneer er loden leidingen zijn, is een kwaliteitscontrole nodig. Lood kan immers gezondheidsrisico’s veroorzaken bij kinderen en zwangere vrouwen. In sommige scholen gebruikt men putwater. Dat kan, mits het water regelmatig te laten controleren. Regenwater is niet geschikt voor consumptie. Klik hier voor meer informatie over water op school.

Mag de school de inhoud van de lockers controleren?

De leerling moet toestemming geven om zijn/haar spullen te laten controleren en moet daarbij ook zelf aanwezig zijn. Dit geldt ook voor lockers. Zonder toestemming mogen enkel mensen met politiebevoegdheid controles uitvoeren.Veel scholen nemen in het schoolreglement op dat ze bij vermoeden van onregelmatigheden het recht hebben de locker te openen, ook als de leerling daarbij niet aanwezig is.

Juist dragen en tillen van de boekentas

Naast het gewicht en de keuze van het model is ook de manier waarop de boekentas gedragen wordt erg belangrijk. Draag de boekentas bij voorkeur op de rug en altijd over beide schouders. Tassen die slechts over één schouder hangen worden afgeraden. Omdat al het gewicht op één schouder terechtkomt en aan één kant van de rug trekt. Stel de boekentas of rugzak op de juiste manier af. Span de bandjes aan zodat de tas dicht bij het lichaam zit. Laat hem niet laag hangen. De schooltas moet hoog op je rug zitten (net niet onder je schouders). Leer om de boekentas juist te tillen: buig door de benen, til je tas op met een gestrekte rug en steek één arm door de schouderriem, daarna de andere. Zet een zware rugtas eerst op tafel en til ze daarna op de rug. Probeer het gewicht van de boekentas zo laag mogelijk te houden. Hoe minder je tas weegt, hoe minder je je rug belast. Tips voor het inladen van de boekentas vind je verderop in deze tool.

Hoeveel kost het om een locker te huren?

De meeste scholen rekenen via de schoolrekening een huurprijs aan voor het gebruik van de lockers. Dit varieert van 10 tot 25 euro per schooljaar. Daarnaast is er ook nog een waarborg of borgsom voor de sleutels. Ook dit bedrag varieert sterk tussen scholen. Gemiddeld is de waarborg 10 euro. Naargelang de soort lockers moeten de leerlingen soms zelf nog voor een hangslot zorgen. De regelgeving stelt dat de kostprijs van een dienst of product in verhouding moet staan tot wat de school aanbiedt. De prijs moet redelijk zijn. Een kleine winstmarge is wel toegestaan. De kost van de lockers moet in de bijdrageregeling opgenomen worden. De bijdrageregeling is te vinden in het schoolreglement en wordt besproken in de schoolraad.

De regel van 10%

Een gevulde boekentas mag niet meer dan 10% van het lichaamsgewicht wegen! Als je kind 40 kilo weegt, zou de boekentas maar 4 kilo mogen wegen. Als je elke dag te veel gewicht op je rug draagt, kan dit spierproblemen veroorzaken. Dit is gevaarlijk omdat kinderen en jongeren nog in ontwikkeling zijn. Gedurende de periodes van snelle groei (10-15 jaar) is de wervelkolom minder bestand tegen hoge belastingen. Daarenboven heeft onderzoek van het Ministerie van de Vlaamse Gemeenschap net aangetoond dat het probleem het meest nijpend is in het zesde leerjaar van de lagere school en in de eerste graad van het secundair onderwijs. De boekentas weegt dan gemiddeld 8 kg terwijl de kinderen rond de 44 kg wegen.