Miłość dworska

Średniowieczna

Miłiść

Średniowieczna miłość inspirowała twórców do tworzenia dzieł, a także inspirowała historyków, do poznania lepiej obyczajów dotyczących miłości w Średniowieczu.

START

Od czego to się wszystko zaczęło?

Wiek XII to okres budownictwa poezji kapetynów dynastii panującej we Francji Ludwik IV dzięki małżeństwu swego syna Ludwika VII, z księżniczką Eleonora Akwitańską, połączył swoje bogate w tradycje, intelektualny, stojący na staży etosu rycerskiego, Północne państwo w którym posługiwano się starofrancuskim językiem, z leżącą na południu Akitanią krajem wyrafinowanych zabaw i dworskich obyczajów oraz języka. Jednocześnie dzięki wprowadzeniu w X wieku w życie tak zwanego rozejmu Bożego, rycerze z wolna zaczynali być postrzegani jako stróże porządku. Ich uczestnictwo w krucjatach sprawiło, że rzemiosło rycerskie coraz częściej utożsamiano z obroną wiary. Od tego okresu poprawi się również sytuacja ekonomiczna Francji wzrastały się nie tylko wsie lecz także miasta w których kwitły handel i rzemiosło dodatkowym efektem był rozwój życia umysłowego i intelektualnego.

• Wyróżniajcie głęboką religijnością, wyraźnie przepojoną duchem krucjaty ponadto ceniono męstwo, heroizm i wierność. Przyświecało im pragnienie rycerskiej sławy. Początkowo nie występowały w tamtejszej literaturze wątki miłosne i postaci i kobiece. W południu gdzie dominował język prowansalski, zrodziła się miłość liryki, próba durów wędrowców, poetów, w której coraz powszechniej podejmowano temat miłości. Narodziło się zjawisko społeczno-literackie określane mianem cywilizacji dworności, na bazie epickiej twórczości odwołujący się do etosu rycerskiego, oraz prowansalskiej liryki, stworzono nowy gatunek literacki nazywany romansem rycerskim bądź powieścią dworską lub arturiańską. Nadal czerpano z tradycji eposu rycerskiego Novum stanowiły kwestie kobiece oraz wątki miłosne potraktowane jako temat literacki.

Eleonora i Ameryka

• Kiedy Eleonora Akwitańska wyszła po raz drugi za mąż za Henryka II Plantageneta i zasiadła na tronie angielskim, literatura średniowiecznej Anglii wzbogaciła się o nowe wątki wywodzące się z Bretanii.

• Twórcy skupieni wokół dworu, Plantagenta zabiegali o to, by stworzyć postać przynajmniej na miarę opiewanego w pieśni epickich Karola Wielkiego. Z tym bohaterstwem uczynili legendarnego króla Artura jako wzór rycerskich cnot, coraz popularniejsze stawały się też celtyckie sagi ukazujące świat pełen namiętności i magii.

Wzorce literackie

• Kształtowanie tego wzorca osobowość literackiego bardzo ważna była rola Eleanory Akwitańskiej. To na jej dworze popularyzowano postaci Tristana i Izoldy, Parasifalam, Lancelota, Króla Artura, Wróżki Morgany, królowej Ginewry i czarnoksiężnika Merlina

• Na dworze córki Eleonory Marii z szampani tworzył Chretie de Troyes. Inspiracją dla francuskiego poety były między innymi, legendy arturiańskie. W jego romansach występowała poszukujący przygód błędni rycerze, którzy dzięki doświadczeniom miłosnym, jak i również religijnym poszukiwanie literackiego kielicha Graala, dochodzą do prawdy o sobie i świecie.

Cechy miłości dworskiej

Miłość dworska to szczególne zjawisko o charakterze społeczno-literackim, określają one następujące cechy: jest nielegalna, niemałżeńska, dlatego utrzymywana w sekrecie stawia mężczyznę w pozycji w zależności od kobiety , co stanowi swoiste przełożenie systemu lennego.( kobieta -senior, mężczyzna- Wasal). Czyli mężczyznę lepszym, bo tylko człowiek honoru, gotowe na wszelkie poświęcenia, ma szansę zdobyć kobietę. Miłość jest sztuką, której reguły musi znać kochanek, miłość dworska funkcjonowała pozostawała poza małżeństwem. Bywała cudzołożna , a więc nielegalna okrywała ją tajemnica, albowiem niejednokrotnie obiektem westchnień rycerza stawała się mężatka, czasem żona jego feudalnego pana. W tym samym miłość ta popadała w jaskrawy konflikt z małżeństwem, przyrzeczeniem wierności i obowiązkami małżeńskimi, pogłębiało to jej tragizm.

System feudalny w miłości

Na pojęciu miłości dworskiej odcisnął, swe piętno feudalizm, czyli system lenny określający obowiązki wasala względem seniora. Zkonwencjonalizowany charakter tej miłości wymagało, aby mężczyzna pozostawał względem kobiety w pozycji sługi i pełnił wobec niej rolę wasalam, ona zaś odgrywała rolę seniora było to zaprzeczenie zwykłych relacji. Na co dzień kobieta pełniła rolę żony, matki i gospodyni. Dzięki upowszechnieniu się miłości dworskiej, dokonała się przemiana obyczajowa, polegająca na wzmocnieniu pozycji kobiet. Kochanek musiał być wierny i lojalny wobec wybranki swojego serca, ponieważ wiązała go przysięga. Odpowiadało to pozycji lennika, z czasem obowiązek służenia ukochanej został rozszerzony. Dla ukochanej rycerz musiał nieustannie się doskonalić, zabiegać o sławę, dokonywać w wielkich i bohaterskich czynów, miał też pomagać każdej napotkanej kobiecie, wszystko po to, by stać się godny miłości swej damy. Sprzemierzenie się rycerskim zasadom skułkowało odrzuceniem zalotów i niesławą rycerz, który w jakikolwiek sposób mógłby i splamiłby honor, nie mógłny liczyć na względy kobiet.

Na zakończenie

W tym okresie cenne stało się także znajomość tańca, śpiewu, gry na kilku instrumentach. Umiejętności prowadzenia instrumentu, interesującej konwersację i dbałość o wyglą. Miłość dworska stawała zatem rodzaj sztuki, była skomplikowanym rytuałem. Do obowiązków rycerza należało również panowanie nad własnymi rządzami. Im więcej pokus rycerz musiał od siebie odsunąć, w tym pewniejsze wydawała się jego nagroda w postaci przychylności kobiety. Przykładem takiego zachowania jest Tristan, który chciał być lojalny wobec seniora i początkowo powciągał swe pożądania, gdy w podróży śpi obok Izoldy poślubnej królowi Markowi, kładzie między sobą a nią nagi miecz.

Dziękuję za uwagę!

Natalia Trochimowicz Kl. IV GTE