OINARRIZKO INDARRAK
INDAR NUKLEAR BORTITZA
INDAR NUKLEAR AHULA
INDAR GRABITATORIOA
AURKIBIDEA OINARRIZKO INDARRAK
INDAR NUKLEAR BORTITZA
INDAR NUKLEAR AHULA
INDAR GRABITATORIOA
01
INDAR NUKLEAR BORTITZA
ETA FUSIO
FISIO
INDAR NUKLEAR BORTITZA
EZAUGARRIAK
Intentsitate handienekoa da
Eragin eremu oso txikia du
Erakarpenekoa da
Atomoen nukleoko protoei eta neutroei eragiten die
FUSIO
Fusio nuklearra nukleo arinen konbinazioa da nukleo handiagoak eta astunagoak sortzeko.Fusioa izarretan gertatzen da.
Alde onak
Energia garbia. Erregai merkea eta ugaria
Alde txarrak
Bero eta hondakin erradioaktibo asko askatzen dituzte, eta horrek kalte egin diezaieke gizakien eta beste izaki bizidun batzuen osasunari.
FISIO
Fisio nuklearra nukleo astun bat nukleo txikiagotan banatzen da eta zentral nuklearretan gertazen da.
Alde onak:
Elektrizitate asko sortzen du. Ez da berotegi-efektuko gasik sortzen. Ingurumenari kalte gutxiago egiten dio.
Alde txarrak:
Istripu nuklearrak. Zentral nuklearrak oso garestiak dira. Hondakin erradioaktiboak sortzen dira.
02
INDAR NUKLEAR AHULA
Erradio isotopoak
EZAUGARRIAK
Eragin eremu txikia du
Erakarpenekoa edo aldarapenekoa izan daiteke
Atomoen nukleoko partikulei eragiten die
Indar elektromagnetikoak baino intentsitate txikiagoa du.
ISOTOPO ERRADIOAKTIBOAK
Erradiazioa igortzen duen elementu baten forma ezegonkorra, forma egonkorrago batean bihurtzeko.
Irudi diagnostikoetan eta erradioterapian gehien erabiltzen den isotopo erradioaktiboa tecnecio-99 da.
Desintegrazio erradioaktiboa
Alfa partikula:2 protoiz eta 2 neutroiz osatuta daude Beta partikula:elektroiak dira.Alfa partikulak baino energia gutxiago dute,baina sartze-ahalmena handiagoa dute. Gamma izpiak:Energia handiagoko erradioazio elektromagnetikoa dira.
03
Indar grabitatorioa
-Masa duten gorputzei eragiten die.-Erakarpenekoa da beti. -Intentsitate txikia -Eragin eremu handia
EZAUGARRIAK
Eragin-eremu handia
Masa duten gorputz guztiei eragiten die
Erakarpenekoa da.
Intentsitate txikienekoa da.
Intentsitate txikiaren formula eta ezaugarriak
F=G·m¹·m²/d² G-Newtonen grabitazio -konstante da. M:Gorputzen masa biderkadurarekiko zuzenki proportzionalak d:Gorputzen zentroen arteko distantzia
GRABITAZIO-INDARRA ETA PISUA
Gorputz baten pisua gorputz hori eragiten zaion erakarpeneko-indar grabitatorioa da.Bi aldagai araberakoa da:Gorputzaren masa eta gorputz dagoen lekuko grabitate-indarra(g)
Masa gorputzen materia kantitatea da. Grabitateak masa baten gainean eragiten duen indarra da pisua.
Ilargia
Datu interesgarriak
Eklipseak
Mareak
Datu interesgarriak
translazio-periodoa 27,32 egun irauten du ilargia lurraren inguruan duen translazio-higuiduragaitik horregatik ilargilaldiak ikusten dituguErrotazio-periodoa:27,32 egun irauten du translazio periodoa eta errotazio periodoa berdinak direnez ilargiaren aurpegi bera ikusten dugu beti
FaseakIlberria: ez da Lurrean ikusten, Eguzkiaren eta Lurraren artean baitago.
Ilgora:Ilargiaren erdi argiztatua erakusten du, bere ibilbidearen lehen laurdenean dagoena. Ilargi betea: Eguzkitik urrunen dagoen Ilargiaren orbitaren puntuan erabat argituta agertzen da. ilbeherakoa: ilargiaren beste erdia argiztatuta ikusten da, eta ilargiaren zikloa osatzeko laurden batera dago. Hau gertatzen da ilargiaren biraketa-mugimendua lurraren inguruan eta ilargiak eguzkiaren argia ispilu gisa islatzen delako
Eklipseak
Eklipseakeguzkiaren eklipsea: ilargia eguzkiaren argiaren bidean jartzen denean eta bere itzala Lurrean proiektatzen duenean gertatzen da.
ilargi eklipsea: Lurrak eguzkiaren argia ilargiraino iristea eragozten du. Horrek esan nahi du gauean ilargi betea erabat desagertzen dela, Lurraren itzalak estaltzen duen heinean.
Mareak
Ilargiak eta eguzkiak lurren eragiten duten grabitazio-erakarpenaren ondorioak dira.4 mota daude
Itsasgora:Ilargitik gertuen eta urrunen dauden eremuetan itsasmaila igo egiten da
Itsasbehera:Ur -geruza deformatzearen ondorioz ,lurreko beste eremu batzuetan ur-maila jaitsi egiten da.
Marea biziak:Ilargia lurrarekin eguzkiarekin lerrokatuta dagoenean,mareak nabarmenagoak diraMarea hilak:lurra ilargia lerroa lurra-eguzkia lerroarekiko zut dagoenean ohi baino marea txikiagoak izaten dira
EGUZKI-SISTEMA
zerez osatuta dago
Unitate astronomikoa (zer den)
Datu interesgarria
Zerez osatuta dago
8 planetek osatzen dute: Merkurio, Venus, Marte, Jupiter, Saturno, Urano eta Neptuno, eta, jakina, Lurra. Nanoplanetak,gorputz txikiak,asteroide llibre eta asteroide gerriak eta kometak.Hala ere, Eguzkiaren inguruan orbitatzen duten satelite naturalek ere osatzen dute, eta euren planetak inguratzen dituzte.Orbita guzti horiek eklipatatik oso gertu daude.
5 nano planeta daude:Ceres,pluton,haume,make make eta eris.
Nano planetak,asteroideak eta kometak
5 nano planeta daude:Ceres,pluton,haume,make make eta eris.
Asteroide libre bat planeta bat baino txikiagoa eta meteoroide bat baino handiagoa den zeru gorputz harritsu bat da.
Asteroide gerrikoa eguzki sistemako disko zirkunestelar bat da, Marte eta Jupiterren orbiten artean dagoena. Asteroide izeneko objektu astronomiko ugari eta Zeres planeta nanoa ditu.
Kometa bat hautsez, harkaitzez eta izotz-partikulez osatutako zeruko gorputz bat da, Eguzkiaren inguruan orbitatzen duena ibilbide eliptiko desberdinak jarraituz
Unitate astronomikoaren definizoa eta balioa kilometrotan
Lurretik eguzkira dagoen distantzia neurtzeko balio du.Eguzki-sistemako distantziak adierazteko erabiltzen da
1UA=150 milio km.
Datu interesgarriak:Planeten datuak.
Merkurio eguzkitik hurbilen dagoen eguzki-sistemako planeta da, eta txikiena.
Mercurio:
Artizarra
Artizarra eguzki-sistemako bigarren planeta da, Eguzkitik hurbil, eta hirugarren txikiena.
Eguzki-sistemako hirugarren planeta da.bertan bizia duen planeta bakarra, planeta lurtarra eta harritsua da.Urak gure atmosferaren azaleraren % 70 hartzen baitu, gainazala nitrogenoz osatuta dago. Lurra duela 4550 milioi urte sortu zen eta bizitza mila milioi urte geroago sortu zen.
Lurra
Marte laugarren planeta da Eguzkirako distantziaren arabera, eta eguzki-sistemako bigarren txikiena, Merkurioren ondoren. Lurraren tamainaren erdia da, erromatarrek odolarekin identifikatuko zuten eta Marteren izena jarriko zioten, bere gerraren jainkoa, eta planeta gorria ere deitzen zaio. Gorria da lurrean duen burdina herdoilduagatik.
Marte
Jupiter:
Eguzki-sistemako planetarik handiena da, eta bosgarrena eguzkitik urrun. Kanpoko planeten parte den gas-erraldoi bat da. Bere izena Jupiter jainko erromatarrarengandik jasotzen du.
Es el sexto planeta del sistema solar contando desde el Sol, el segundo en tamaño y masa después de Júpiter y el único con un sistema de anillos visible desde la Tierra
Saturno:
Eguzki-sistemako zazpigarren planeta da, hirugarren handiena eta laugarren masiboena. Horrela deitzen da Urano zeruko jainko greziarraren omenez.
Uraneo:
Neptuno:
Eguzkiarekiko distantzian dagoen zortzigarren planeta da, eta eguzki-sistemako urrunen dagoena. Kanpoko planeta deiturikoen parte da, eta horien barruan, erraldoi izoztuetako bat da, eta aurreikuspen matematikoei esker aurkitu zen lehena da.
Eguzki-sistemaren erdian dagoen izarra da eta guregandik hurbilen dagoena.Plasma beroz osatutako esfera ia perfektua da,barne mugimendu konbektiboarekin,dinamo batek duen prozesua berarekin eremu magnetikoa sortzen duena.
Eguzkia
ERROTAZIO ETA TRANSLAZIOA
ERROTAZIO:Astro batek bere buruaren inguruan egiten duen bira da.Irudizko ardatz batetiko eta beti noranzko berean.Errotazio-periodoa astroak bira osoa egiten duenean da behar duen denbora lurraren egun 1 da
TRANSLAZIOA:Astro batek beste baten inguruan egiten duen bira da.Plano batek orbita bat jarraituz egiten duen bira.Translazio-periodoa astroak orbita osoa egiteko behar duen denbora da.Lurrarena 365,25 egun da.
04
indar-elektromagnetikoa
-Indar elektrikoa
-Indar magnetikoa
Indar elektrikoa
Coulumb-en legea
Elektrizitate estatikoa
Tximistak
Coulumb-en legea
K-ren balioa oso handia da.Indar elektroestatikoa handia izaten da.Bi gorputzek karga txikia dutenean ere.Elkar erakartzea edo aldaratzea eragiten duen indarraren intentsitatea zuzenki proportzionala da.Gorputzek duten kargen biderkadurarekiko eta alderantziz proportzionala da gorputzen arteko distantziaren koadroarekiko
F=K·(Q¹·Q²/d²) K=9·10⁹ N·m²/C²
ELEKTRIZITATE ESTATIKOA
Material isolatzaile bat karga elektrikoa hartu eta mantentzen duenenan elektrizitate estatikoa dela esaten da.Material eroaleak elkarrekin konektatzean elektrizitate estatikoa deskargatzen da.Adibidiez:tximistekin eta tximista argiekin eta gorputzarekin zenbait objetu ikutzean hartzen dugun karga elektrikoa.
Tximistak
Tximistak atmosferako deskarga elektriko izugarriak dira, hodeien, airearen eta Lurraren gainazalaren artean gertatzen direnak. Atmosferako hodeiak elektrikoki kargatuta daude eta karga hori positiboa eta negatiboa izan daiteke.
Tximistargia:Karga kantitate handia pilatzen denean,oso distira bizia da, deskarga elektriko batek hodeietan sortzen duena.
Tximistak:Kargatuta dauden hodeiak lurretik gertu daudenean,lurra kargatu eta deskargak gerta daitezke
Tximistek lurra ukitzen dute eta tximistargiak modu berean sortzen dira baina ez dute lurra ukitzen argi bat baino ez da.
Indar magnetikoa
Imanak
Lurraren eremu magnetikoa eta iparorratza
Aurora polarra
IMANAK
Iman gehienak burdinazko konposatu batez eginda daude. Nikel kobaltoa eta horien aleazioak erakartzen dituztenak. Metal talde honi ferromagnetikoa deitzen zaio. Baina badira metal batzuk erakartzen ez dituztenak, hala nola urre zilarra eta kobrea.
Iparorratza eta lurraren eremu magnetismoa
Iparrorratza orientazio-tresna bat da, eta orratz imantatu bat erabiltzen du ipar magnetikoa seinalatzeko.
Eremu geomagnetiko erraldoi batek, planetaren barne-nukleotik espazioan hainbat kilometrotara hedatzen dena. Eremu magnetiko honek ondorioak ditu planetatik kanpo eta planetan. Haren inguruan lerrokatzen dira mundu osoko iparrorratzak.
Aurora polarra
Aurora polarra luminiszentzia itxurako fenomeno bat da, gaueko zeruan agertzen dena, normalean eremu polarretan, adibidez Alaskako erdialdea, Kanada, Groenlandiako hegoaldereneko muturra, Islandia eta Eskandinaviako iparraldea lotzen dituen zerrendan zehar. Eguzkiak kargatutako partikulek Lurraren atmosferaren aurka talka egiten dutenean eta gure eremu magnetikoak poloetara bideratzen dituenean gertatzen dira polarrak.
PRESENTACIÓN FORMAS BÁSICA-Borja
RAMOS BORJA
Created on March 29, 2023
Start designing with a free template
Discover more than 1500 professional designs like these:
View
Smart Presentation
View
Practical Presentation
View
Essential Presentation
View
Akihabara Presentation
View
Pastel Color Presentation
View
Visual Presentation
View
Relaxing Presentation
Explore all templates
Transcript
OINARRIZKO INDARRAK
INDAR NUKLEAR BORTITZA
INDAR NUKLEAR AHULA
INDAR GRABITATORIOA
AURKIBIDEA OINARRIZKO INDARRAK
INDAR NUKLEAR BORTITZA
INDAR NUKLEAR AHULA
INDAR GRABITATORIOA
01
INDAR NUKLEAR BORTITZA
ETA FUSIO
FISIO
INDAR NUKLEAR BORTITZA
EZAUGARRIAK
Intentsitate handienekoa da
Eragin eremu oso txikia du
Erakarpenekoa da
Atomoen nukleoko protoei eta neutroei eragiten die
FUSIO
Fusio nuklearra nukleo arinen konbinazioa da nukleo handiagoak eta astunagoak sortzeko.Fusioa izarretan gertatzen da.
Alde onak
Energia garbia. Erregai merkea eta ugaria
Alde txarrak
Bero eta hondakin erradioaktibo asko askatzen dituzte, eta horrek kalte egin diezaieke gizakien eta beste izaki bizidun batzuen osasunari.
FISIO
Fisio nuklearra nukleo astun bat nukleo txikiagotan banatzen da eta zentral nuklearretan gertazen da.
Alde onak:
Elektrizitate asko sortzen du. Ez da berotegi-efektuko gasik sortzen. Ingurumenari kalte gutxiago egiten dio.
Alde txarrak:
Istripu nuklearrak. Zentral nuklearrak oso garestiak dira. Hondakin erradioaktiboak sortzen dira.
02
INDAR NUKLEAR AHULA
Erradio isotopoak
EZAUGARRIAK
Eragin eremu txikia du
Erakarpenekoa edo aldarapenekoa izan daiteke
Atomoen nukleoko partikulei eragiten die
Indar elektromagnetikoak baino intentsitate txikiagoa du.
ISOTOPO ERRADIOAKTIBOAK
Erradiazioa igortzen duen elementu baten forma ezegonkorra, forma egonkorrago batean bihurtzeko.
Irudi diagnostikoetan eta erradioterapian gehien erabiltzen den isotopo erradioaktiboa tecnecio-99 da.
Desintegrazio erradioaktiboa
Alfa partikula:2 protoiz eta 2 neutroiz osatuta daude Beta partikula:elektroiak dira.Alfa partikulak baino energia gutxiago dute,baina sartze-ahalmena handiagoa dute. Gamma izpiak:Energia handiagoko erradioazio elektromagnetikoa dira.
03
Indar grabitatorioa
-Masa duten gorputzei eragiten die.-Erakarpenekoa da beti. -Intentsitate txikia -Eragin eremu handia
EZAUGARRIAK
Eragin-eremu handia
Masa duten gorputz guztiei eragiten die
Erakarpenekoa da.
Intentsitate txikienekoa da.
Intentsitate txikiaren formula eta ezaugarriak
F=G·m¹·m²/d² G-Newtonen grabitazio -konstante da. M:Gorputzen masa biderkadurarekiko zuzenki proportzionalak d:Gorputzen zentroen arteko distantzia
GRABITAZIO-INDARRA ETA PISUA
Gorputz baten pisua gorputz hori eragiten zaion erakarpeneko-indar grabitatorioa da.Bi aldagai araberakoa da:Gorputzaren masa eta gorputz dagoen lekuko grabitate-indarra(g)
Masa gorputzen materia kantitatea da. Grabitateak masa baten gainean eragiten duen indarra da pisua.
Ilargia
Datu interesgarriak
Eklipseak
Mareak
Datu interesgarriak
translazio-periodoa 27,32 egun irauten du ilargia lurraren inguruan duen translazio-higuiduragaitik horregatik ilargilaldiak ikusten dituguErrotazio-periodoa:27,32 egun irauten du translazio periodoa eta errotazio periodoa berdinak direnez ilargiaren aurpegi bera ikusten dugu beti
FaseakIlberria: ez da Lurrean ikusten, Eguzkiaren eta Lurraren artean baitago. Ilgora:Ilargiaren erdi argiztatua erakusten du, bere ibilbidearen lehen laurdenean dagoena. Ilargi betea: Eguzkitik urrunen dagoen Ilargiaren orbitaren puntuan erabat argituta agertzen da. ilbeherakoa: ilargiaren beste erdia argiztatuta ikusten da, eta ilargiaren zikloa osatzeko laurden batera dago. Hau gertatzen da ilargiaren biraketa-mugimendua lurraren inguruan eta ilargiak eguzkiaren argia ispilu gisa islatzen delako
Eklipseak
Eklipseakeguzkiaren eklipsea: ilargia eguzkiaren argiaren bidean jartzen denean eta bere itzala Lurrean proiektatzen duenean gertatzen da.
ilargi eklipsea: Lurrak eguzkiaren argia ilargiraino iristea eragozten du. Horrek esan nahi du gauean ilargi betea erabat desagertzen dela, Lurraren itzalak estaltzen duen heinean.
Mareak
Ilargiak eta eguzkiak lurren eragiten duten grabitazio-erakarpenaren ondorioak dira.4 mota daude
Itsasgora:Ilargitik gertuen eta urrunen dauden eremuetan itsasmaila igo egiten da
Itsasbehera:Ur -geruza deformatzearen ondorioz ,lurreko beste eremu batzuetan ur-maila jaitsi egiten da.
Marea biziak:Ilargia lurrarekin eguzkiarekin lerrokatuta dagoenean,mareak nabarmenagoak diraMarea hilak:lurra ilargia lerroa lurra-eguzkia lerroarekiko zut dagoenean ohi baino marea txikiagoak izaten dira
EGUZKI-SISTEMA
zerez osatuta dago
Unitate astronomikoa (zer den)
Datu interesgarria
Zerez osatuta dago
8 planetek osatzen dute: Merkurio, Venus, Marte, Jupiter, Saturno, Urano eta Neptuno, eta, jakina, Lurra. Nanoplanetak,gorputz txikiak,asteroide llibre eta asteroide gerriak eta kometak.Hala ere, Eguzkiaren inguruan orbitatzen duten satelite naturalek ere osatzen dute, eta euren planetak inguratzen dituzte.Orbita guzti horiek eklipatatik oso gertu daude.
5 nano planeta daude:Ceres,pluton,haume,make make eta eris.
Nano planetak,asteroideak eta kometak
5 nano planeta daude:Ceres,pluton,haume,make make eta eris.
Asteroide libre bat planeta bat baino txikiagoa eta meteoroide bat baino handiagoa den zeru gorputz harritsu bat da.
Asteroide gerrikoa eguzki sistemako disko zirkunestelar bat da, Marte eta Jupiterren orbiten artean dagoena. Asteroide izeneko objektu astronomiko ugari eta Zeres planeta nanoa ditu.
Kometa bat hautsez, harkaitzez eta izotz-partikulez osatutako zeruko gorputz bat da, Eguzkiaren inguruan orbitatzen duena ibilbide eliptiko desberdinak jarraituz
Unitate astronomikoaren definizoa eta balioa kilometrotan
Lurretik eguzkira dagoen distantzia neurtzeko balio du.Eguzki-sistemako distantziak adierazteko erabiltzen da
1UA=150 milio km.
Datu interesgarriak:Planeten datuak.
Merkurio eguzkitik hurbilen dagoen eguzki-sistemako planeta da, eta txikiena.
Mercurio:
Artizarra
Artizarra eguzki-sistemako bigarren planeta da, Eguzkitik hurbil, eta hirugarren txikiena.
Eguzki-sistemako hirugarren planeta da.bertan bizia duen planeta bakarra, planeta lurtarra eta harritsua da.Urak gure atmosferaren azaleraren % 70 hartzen baitu, gainazala nitrogenoz osatuta dago. Lurra duela 4550 milioi urte sortu zen eta bizitza mila milioi urte geroago sortu zen.
Lurra
Marte laugarren planeta da Eguzkirako distantziaren arabera, eta eguzki-sistemako bigarren txikiena, Merkurioren ondoren. Lurraren tamainaren erdia da, erromatarrek odolarekin identifikatuko zuten eta Marteren izena jarriko zioten, bere gerraren jainkoa, eta planeta gorria ere deitzen zaio. Gorria da lurrean duen burdina herdoilduagatik.
Marte
Jupiter:
Eguzki-sistemako planetarik handiena da, eta bosgarrena eguzkitik urrun. Kanpoko planeten parte den gas-erraldoi bat da. Bere izena Jupiter jainko erromatarrarengandik jasotzen du.
Es el sexto planeta del sistema solar contando desde el Sol, el segundo en tamaño y masa después de Júpiter y el único con un sistema de anillos visible desde la Tierra
Saturno:
Eguzki-sistemako zazpigarren planeta da, hirugarren handiena eta laugarren masiboena. Horrela deitzen da Urano zeruko jainko greziarraren omenez.
Uraneo:
Neptuno:
Eguzkiarekiko distantzian dagoen zortzigarren planeta da, eta eguzki-sistemako urrunen dagoena. Kanpoko planeta deiturikoen parte da, eta horien barruan, erraldoi izoztuetako bat da, eta aurreikuspen matematikoei esker aurkitu zen lehena da.
Eguzki-sistemaren erdian dagoen izarra da eta guregandik hurbilen dagoena.Plasma beroz osatutako esfera ia perfektua da,barne mugimendu konbektiboarekin,dinamo batek duen prozesua berarekin eremu magnetikoa sortzen duena.
Eguzkia
ERROTAZIO ETA TRANSLAZIOA
ERROTAZIO:Astro batek bere buruaren inguruan egiten duen bira da.Irudizko ardatz batetiko eta beti noranzko berean.Errotazio-periodoa astroak bira osoa egiten duenean da behar duen denbora lurraren egun 1 da
TRANSLAZIOA:Astro batek beste baten inguruan egiten duen bira da.Plano batek orbita bat jarraituz egiten duen bira.Translazio-periodoa astroak orbita osoa egiteko behar duen denbora da.Lurrarena 365,25 egun da.
04
indar-elektromagnetikoa
-Indar elektrikoa
-Indar magnetikoa
Indar elektrikoa
Coulumb-en legea
Elektrizitate estatikoa
Tximistak
Coulumb-en legea
K-ren balioa oso handia da.Indar elektroestatikoa handia izaten da.Bi gorputzek karga txikia dutenean ere.Elkar erakartzea edo aldaratzea eragiten duen indarraren intentsitatea zuzenki proportzionala da.Gorputzek duten kargen biderkadurarekiko eta alderantziz proportzionala da gorputzen arteko distantziaren koadroarekiko
F=K·(Q¹·Q²/d²) K=9·10⁹ N·m²/C²
ELEKTRIZITATE ESTATIKOA
Material isolatzaile bat karga elektrikoa hartu eta mantentzen duenenan elektrizitate estatikoa dela esaten da.Material eroaleak elkarrekin konektatzean elektrizitate estatikoa deskargatzen da.Adibidiez:tximistekin eta tximista argiekin eta gorputzarekin zenbait objetu ikutzean hartzen dugun karga elektrikoa.
Tximistak
Tximistak atmosferako deskarga elektriko izugarriak dira, hodeien, airearen eta Lurraren gainazalaren artean gertatzen direnak. Atmosferako hodeiak elektrikoki kargatuta daude eta karga hori positiboa eta negatiboa izan daiteke.
Tximistargia:Karga kantitate handia pilatzen denean,oso distira bizia da, deskarga elektriko batek hodeietan sortzen duena.
Tximistak:Kargatuta dauden hodeiak lurretik gertu daudenean,lurra kargatu eta deskargak gerta daitezke
Tximistek lurra ukitzen dute eta tximistargiak modu berean sortzen dira baina ez dute lurra ukitzen argi bat baino ez da.
Indar magnetikoa
Imanak
Lurraren eremu magnetikoa eta iparorratza
Aurora polarra
IMANAK
Iman gehienak burdinazko konposatu batez eginda daude. Nikel kobaltoa eta horien aleazioak erakartzen dituztenak. Metal talde honi ferromagnetikoa deitzen zaio. Baina badira metal batzuk erakartzen ez dituztenak, hala nola urre zilarra eta kobrea.
Iparorratza eta lurraren eremu magnetismoa
Iparrorratza orientazio-tresna bat da, eta orratz imantatu bat erabiltzen du ipar magnetikoa seinalatzeko.
Eremu geomagnetiko erraldoi batek, planetaren barne-nukleotik espazioan hainbat kilometrotara hedatzen dena. Eremu magnetiko honek ondorioak ditu planetatik kanpo eta planetan. Haren inguruan lerrokatzen dira mundu osoko iparrorratzak.
Aurora polarra
Aurora polarra luminiszentzia itxurako fenomeno bat da, gaueko zeruan agertzen dena, normalean eremu polarretan, adibidez Alaskako erdialdea, Kanada, Groenlandiako hegoaldereneko muturra, Islandia eta Eskandinaviako iparraldea lotzen dituen zerrendan zehar. Eguzkiak kargatutako partikulek Lurraren atmosferaren aurka talka egiten dutenean eta gure eremu magnetikoak poloetara bideratzen dituenean gertatzen dira polarrak.