DENBORAZKO PERPAUSAK

DENBORAZKO PERPAUSAK

Maria Cabezas eta Elene Aranzabal

TALDEAK

Denborazko perpausetan erabiltzen diren atzizkiak 8 taldeetan banatu ditugu

-tzerakoan, -tzean, -takoan

-tzerakoan (ekintza bat bestea baino pixka bat lehenago gertatzen denean erabiltzen da) DutxaTZERAKOAN ura bero jarri dut. (Dutxa hartu baino pixka bat lehenago ura bero jarri dut )

-tzean (bi ekintza aldi berean gertatzen direnenan erabiltzen da) DutxaTZEAN irristatu nintzen. (Dutxa hartzen nengoen eta aldi berean irristatu nintzen)

-takoan (ekintza bat bestearen atzetik gertatzen denean erabiltzen da) DutxatuTAKOAN ilea lehortu nuen. (Dutxa hartu ondoren ilea lehortu nuen)

-tik hona, Badira... -la

-tik hona ( noiztik? galderari erantzuteko erabiltzen da) Orain dela 10 urteTIK HONA ez dut ikusi. (NOIZTIK ez duzu ikusi? galderari erantzuten dio)

Badira...-la (zenbat? galderari erantzuteko erabiltzen da) BADIRA 10 urte ez dudaLA ikusi. ( ZENBAT urtetan ez duzu ikusi? galderari erantzuten dio )

Barru, -ren buruan, Hemendik/Handik... -ra

BARRU (etorkizuna adierazteko erabiltzen da) Bi urte BARRU itzuliko da. (Bi urte pasa ondoren itzuliko da)

-ren buruan (lehenaldia edo orainaldia adierazteko erabiltzen da) Bi urteREN BURUAN itzuliko da. (Bi urte pasa ondoren itzuliko da, hau da, orainaldia adierazten du) Bi urteREN BURUAN itzuli zen. (Bi urte pasa ondoren itzuli zen, hau da, lehenandia adierazten du)

Hemendik/ Handik...-ra (etorkizuna edo lehenadia adierazteko erabiltzen dira) HEMENDIK bi urteRA itzuliko da. (Etorkizuna adierzten du, hau da, bi urte barru itzuliko da.) HANDIK bi urteRA itzuli zen. (Lehenadia adierzten du, hau da, duela bi urte itzuli zen)

-tzearekin/-tzeaz batera

-tzearekin/-tzeaz batera (aldiberekotasuna adierazteko erabiltzen dira) Haurra esnaTZEAREKIN/esnaTZEAZ batera jaikitzen dira. (Haurra esnatzen dute eta aldi berean jaikitzen direla adierazten du )

Ahala, -n heinean

Bi ekintzaren progresio paraleloa adieratzen dute, baina aditzaren ararbera erabiltzen dira.

AHALA (aditza jokatugabearekin erabiltzen da) Patatak frijitu AHALA jaten ditugu. (Patatak frijitu eta aldi berean jaten ditugula adierazten du, baina aditza JOKATUGABEA da)

-n HEINEAN (aditza jokatuarekin erabiltzen da) Patatak frijitzen direN HEINEAN jaten ditugu. (Patatak frijitu eta aldi berean jaten ditugula adierazten du, baina aditza JOKATUA da)

Lehenbailehen, Ahalik eta -en, Albait -en

Lehenbailehen (hitzulpena gaztelarniara "cuanto antes" da) LEHENBAILELEHEN etxerako lanak egin nahi ditut. ("Quiero hacer los deberes cuanto antes" esan nahi du)

AHALIK ETA/ ALBAIT... -EN ("lo + adverbio/adjetivo + posible" da haren itzulpena gaztelaniaz) AHALIK ETA azkarrEN. ("Lo más rápido posible" esan nahi du) ALBAIT ondoEN. ("Lo mejor posible" esan nahi du)

-ko zorian, -ar

-ko zorian (arriskua adierzten du, baina arrisku horretaz libratu zaitezke ) HiltzeKO ZORIAN nago. (Hiltzeko arriskuan nago, baina agian libratzen naiz )

-ar (esaten duzuna brehala gertatuko dela adierzten du) HiltzeAR nago. (Gaixorik nago eta berehala hil egingo naizela esan nahi du)

-la

-la (egoera baten berri emateko erabiltzen da, gehienetan gauza puntual baten berri) Txiki nintzeLA, askotan jolasten nintzen panpinekin.