Ses Bilgisi

Türkçe

ses bİlGİSİ

Başla

Ünlü Uyumu

Ünsüz Sertleşmesi

takım

Ünsüz Yumuşaması

Ünlü Daralması

Name

Ünlü-Ünsüz Düşmesi

There's no creativity without fun,No innovation without creativity,No success without innovation.Are you ready to do awesome things?

Ünlü-Ünsüz Türemesi

İçerİk

büyük VE KÜÇÜK ünlü uyumu

ünlü düşmesİ

ÜNLÜ DARALMASI

ÜNLÜ TÜREMESİ

ÜNSÜZ SERTLEŞMESİ

ÜNSÜZ YUMUŞAMASI

ÜNSÜZ DÜŞMESİ

ÜNSÜZ TÜREMESİ

Ses Bİlgİsİ Karma Sorular

01

büyük ünlü uyumu

Bir kelimenin birinci hecesinde kalın bir ünlü (a, ı, o, u) bulunuyorsa diğer hecelerdeki ünlüler de kalın, ince bir ünlü (e, i, ö, ü) bulunuyorsa diğer hecelerdeki ünlüler de ince olur.

+BİLGİ

02

küçük ünlü uyumu

Bir kelimede düz ünlüden sonra düz (a, e, ı, i), yuvarlak ünlüden sonra yuvarlak dar (u, ü) veya düz geniş (a, e) ünlüler bulunur.

+BİLGİ

ÜNLÜLERLE İlgİlİ SES OLAYLARI

Doping Hafıza

ünlü düşmesİ

Ünlü düşmesi, "ses düşmesi" olarak da bilinir.

• Son hecesinde dar ünlü (ı, i, u, ü) bulunan kelimeler ünlüyle başlayan bir ek aldıklarında son hecedeki dar ünlü düşer. Bu olaya ünlü (ses) düşmesi denir.

• Bazı sözcükler türetilirken ünlü (ses) düşmesine uğrayabilir.

• Bazı birleşik sözcüklerin oluşumunda ünlü (ses) düşmesi olur.

+bİLGİ

ünlü daralması

• Türkçede “a – e” geniş ünlüleri ile biten fillere “-yor” eki getirildiğinde, fiilin sonundaki geniş ünlüler daralarak “ı – i – u – ü” dar ünlülerine dönüşür.

• Tek heceli olan demek ve yemek fiillerinde, söyleyişteki i ünlüsü yazıya da geçirilir.

+bİLGİ

INSERT YOUR VIDEO HERE

ÜNLÜ TÜREMESİ

+bİLGİ

ÖZET BİLGİLER

02

01

Son hecesinde "ı, i, u, ü" bulunan kelimeler ünlüyle başlayan bir ek aldıklarında son hecedeki dar ünlü düşer. Bu olaya ünlü (ses) düşmesi denir.

Büyük ünlü uyumuna uymayan bir sözcük, küçük ünlü uyumuna da uymaz.

Bazı isim soylu sözcükler küçültme eki yani " +cık , +cik , +cuk , +cük " eklerinden bir tanesini aldığında sözcük ile gelen ek arasında fazladan bir ünlü türeyebilir.

Düz geniş (-a, -e) ünlüyle biten bir sözcük "-yor" eki aldığında o sözcüğün düz geniş ünlüsü "-ı, -i, -u, -ü"ye dönüşerek daralır.

04

03

ÜNLÜLERLE İlgİlİ SES OLAYLARI

Test

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde diğerlerinden farklı bir ses olayı vardır?

Sessizce olan biteni inceliyordu.

Kitaplık dün akşam yere devrildi.

Gönlünü çalan adamı karşısında görünce şaşırdı.

ÜNLÜLERLE İlgİlİ SES OLAYLARI

"Yoksul insanlar ne zaman başlarının üstünde bir dama kavuşacaklar diye her ağızdan bir nakarat." bu cümlede ünlü daralması vardır.

Yanlış

Doğru

ÜNLÜLERLE İlgİlİ SES OLAYLARI

"Yoksul insanlar ne zaman başlarının üstünde bir dama kavuşacaklar diye her ağızdan bir nakarat." bu cümlede bulunan "diye" sözcüğü "demek" kökünden geliyor. "y" kaynaştırma ünsüzünü alınca "e" ünlüsü "a"ya daralıyor.

Sıradaki Soru

Yanlış

ÜNLÜLERLE İlgİlİ SES OLAYLARI

Test

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde diğerlerinden farklı bir ses olayı vardır?

Büyük kentlerin çevreleri gecekondular ile sarılmış.

Durmuş Ağa'ya gelince, yetmişlik, mübarek fakat sapasağlam bir ihtiyar.

İki dost, sevgili arkadaşlarını yalnız bırakmak istemediler.

ÜNLÜLERLE İlgİlİ SES OLAYLARI

Test

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde diğerlerinden farklı bir ses olayı vardır?

Büyük kentlerin çevreleri gecekondular ile sarılmış.

Durmuş Ağa'ya gelince, yetmişlik, mübarek fakat sapasağlam bir ihtiyar.

İki dost, sevgili arkadaşlarını yalnız bırakmak istemediler.

ÜNLÜLERLE İlgİlİ SES OLAYLARI

"Annemin kıpkırmızı gözleri, bana rüya görmediğimi söylediler." bu cümledeki altı çizili sözcükte ünlü türemesi vardır.

Yanlış

Doğru

ÜNLÜLERLE İlgİlİ SES OLAYLARI

"Annemin kıpkırmızı gözleri, bana rüya görmediğimi söylediler." altı çizili sözcüğün kökü "kırmızı". "Kı", "kırmızı"nın "kı"sı. "p" ise pekiştirme eki. Görüldüğü gibi bu sözcükte ünlü türemesi yoktur.

Devam Et

Yanlış

tebrİkler!

tebrİkler!

ÜNSÜZLERLE İlgİlİ SES OLAYLARI

Doping Hafıza

ÜNSÜZ SERTLEŞMESİ

Sonu "f, s, t, k, ç, ş, h, p" sert ünsüzleri ile biten sözcüğe "c, d, g" yumuşak ünsüzleri ile başlayan bir ek getirildiğinde ekin başındaki yumuşak ünsüzler ‘‘ç, t, k’’ye dönüşür.

+BİLGİ

ÜNSÜZ Yumuşaması

Ünsüz yumuşaması, "ünsüz değişimi" olarak da bilinir.

+bİLGİ

+bİLGİ

ünsüz düşmesİ

Ünsüz düşmesi, "ses düşmesi" olarak da bilinir.

+bİLGİ

+bİLGİ

ÜNSÜZ TÜREMESİ

Bazı sözcükler, ünlüyle başlayan ek aldıklarında veya etmek ya da olmak yardımcı fiilleriyle kullanıldıklarında sondaki ünsüz ikizleşir yani türer.

+BİLGİ

ÖZET BİLGİLER

ÜNSÜZ TÜREMESİ

ÜNSÜZ SERTLEŞMESİ

ÜNSÜZ YUMUŞAMASI

ÜNSÜZ DÜŞMESİ

"b-c-d-g" ünsüzleri "p-ç-t-k" ünsüzlerine sertleşir.

"p-ç-t-k" ünsüzleri "b-c-d-g-ğ" ünsüzlerine yumuşar.

"k" sesi ile biten kelimelere -cik eki getirildiğinde kelime sonundaki k’ler düşer.

Bazı sözcüklere "ol-, et-" veya ünlüyle başlayan bir ek geldiğinde olan türemedir.

+bİlgİ

+bİlgİ

+bİlgİ

+bİlgİ

Ünsüzlerle İlgİlİ SES OLAYLARI

Test

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde diğerlerinden farklı bir ses olayı vardır?

Parter, her sınıftan insanla hıncahınç dolu idi.

Garajlara en yakın bir otele kapağı atmış.

Takımın başındaki koçluğu son buldu.

Ünsüzlerle İlgİlİ SES OLAYLARI

"Ne söyleyeceğimi şaşırmış, bir sandalyenin ucunda gittikçe ufalarak oturdum." bu cümlede ünsüz düşmesi vardır.

Yanlış

Doğru

Ünsüzlerle İlgİlİ SES OLAYLARI

"Ne söyleyeceğimi şaşırmış, bir sandalyenin ucunda gittikçe ufalarak oturdum." bu cümlede bulunan "ufalarak" sözcüğü "ufak" kökünden geliyor. "Ufak" sözcüğü "-l" yapım ekini aldığı zaman sözcüğün sonundaki "k" ünsüzü düşüyor.

Sıradaki Soru

Yanlış

Ünsüzlerle İlgİlİ SES OLAYLARI

Test

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünsüz türemesi vardır?

Minareleri, kubbeleri, kemerleri ve parmaklıklı pencereleri filan hepsi tamamdı.

Bakınız, tesadüf bunu ne kadar güzel düşünüp halletti.

Gece başladığı vakit, ışıksız ve sessiz evler arasından geçmek icap ediyordu.

Ünsüzlerle İlgİlİ SES OLAYLARI

Test

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde ünsüz türemesi vardır?

Minareleri, kubbeleri, kemerleri ve parmaklıklı pencereleri filan hepsi tamamdı.

Bakınız, tesadüf bunu ne kadar güzel düşünüp halletti.

Gece başladığı vakit, ışıksız ve sessiz evler arasından geçmek icap ediyordu.

Ünsüzlerle İlgİlİ SES OLAYLARI

"Bu resmin iki gözü bir makasın ucu ile oyulmuştu." bu ünsüz yumuşamasına aykırılık vardır.

Yanlış

Doğru

Ünsüzlerle İlgİlİ SES OLAYLARI

"Bu resmin iki gözü bir makasın ucu ile oyulmuştu." bu cümlede ünsüz yumuşamasına aykırılık yoktur. "ucu" sözcüğünün kökü "uç"tur. Ünlüyle başlayan bir ek aldığı için "ucu" şeklinde yumuşamıştır.

Devam Et

Yanlış

tebrİkler!

tebrİkler!

Ses Bİlgİsİ Karma Sorular

Doping Hafıza

karma sorular

Test

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde diğerlerinden farklı bir ses olayı vardır?

Hava, akşam beyaza boyanmış konduların üstüne doğru alçaldı.

Nihat, yüzü kızarmış, alçak sesle söylendi.

Uçak bir anda yükselince herkes çok şaşırdı.

EŞleŞTİRME

Sol tarafta verilen cümleleri, sağ tarafta verilen ses olayları ile eşleştir.

Ünsüz Değişimi

Geniş arazisini parselleyip kimseye sormadan sattı.

Eline geçen paranın çoğu da İstanbul'da yardıma muhtaç insanlara harcıyor.

Ünlü Düşmesi

Lastik ayakkabılarının üstünde kıvrak ve çevikti.

Ünsüz Benzeşmesi

Ak tolgalı beylerbeyi haykırdı: İlerle.

Ünsüz Düşmesi

EŞleŞTİRME

Sol tarafta verilen cümleleri, sağ tarafta verilen ses olayları ile eşleştir.

Ünsüz Değişimi

Eline geçen paranın çoğu da İstanbul'da yardıma muhtaç insanlara harcıyor.

Ünlü Düşmesi

Lastik ayakkabılarının üstünde kıvrak ve çevikti.

Ünsüz Benzeşmesi

Ak tolgalı beylerbeyi haykırdı: İlerle ( )

Ünsüz Düşmesi

EŞleŞTİRME

Sol tarafta verilen cümleleri, sağ tarafta verilen ses olayları ile eşleştir.

Ünsüz Değişimi

Ünlü Düşmesi

Lastik ayakkabılarının üstünde kıvrak ve çevikti.

Ünsüz Benzeşmesi

Ak tolgalı beylerbeyi haykırdı: İlerle ( )

Ünsüz Düşmesi

EŞleŞTİRME

Sol tarafta verilen cümleleri, sağ tarafta verilen ses olayları ile eşleştir.

Ünsüz Değişimi

Ünlü Düşmesi

Ünsüz Benzeşmesi

Ak tolgalı beylerbeyi haykırdı: İlerle.

Ünsüz Düşmesi

EŞleŞTİRME

Sol tarafta verilen cümleleri, sağ tarafta verilen ses olayları ile eşleştir.

Ünsüz Değişimi

Ünlü Düşmesi

Ünsüz Benzeşmesi

Ünsüz Düşmesi

Devam Et

verİler

güç

Hız

75%

görünürlük

Kazanmana az kaldı!

enerjİ

zeka

Aşağıdaki sözcüklerde ünlü düşmesi olanları bul.

Sızla

Küçül

DOĞRU!

Yalnız

YANLIŞ!

DOĞRU!

DOĞRU!

Reddet

Çevrim

YANLIŞ!

DOĞRU!

Issız

YANLIŞ!

Solda verilen sözcüklerin yanına, sağdaki uygun olan ses olaylarını sürükle. Unutma bu görev için 90 saniyen var!

Süren Doldu!

Ünlü Daralması

Keskin

Ünsüz Sertleşmesi

Ünlü Türemesi

Uykulu

Ünlü Düşmesi

Ünsüz Sertleşmesi

Gencecik

Ünlü Türemesi

Diye

Ünlü Düşmesi

Ünlü Daralması

Tekrar Dene

Solda verilen sözcüklerin yanına, sağdaki uygun olan ses olaylarını sürükle. Unutma bu görev için 90 saniyen var!

Süren Doldu!

Ünlü Daralması

Keskin

Ünsüz Sertleşmesi

Ünlü Türemesi

Uykulu

Ünlü Düşmesi

Ünsüz Sertleşmesi

Gencecik

Ünlü Türemesi

Diye

Ünlü Düşmesi

Ünlü Daralması

Tekrar Dene

tebrİkler! Görevlerİ Başarıyla Tamamladın!