6.4.1

Temat: Rolnictwo Danii i Węgier

Cel zajęć: Dowiesz się jakie są różnice i podobieństwa pomiędzy rolnictwem Danii i Węgier

NaCoBeZU z podstawy programowej:

Uczeń porównuje cechy rolnictwa Danii i Węgier

Dania

Dania jest niewielkim krajem - zarówno pod względem powierzchni (około 43 000 km2), jak i liczby ludności (niecałe 8 mln. ludzi) Terytorium Danii leży na Półwyspie Jutlandzkim oraz na ponad 400 wyspach, z których tylko niewielka część jest zamieszkana

Do Danii należą też położone na Morzu Norweskim Wyspy Owcze oraz Grenlandia, która jest częścią Ameryki Północnej

Powierzchnia Grenlandii wynosi ponad 2 mln km2 i jest około 50 razy większa od europejskiej części Danii

W Danii nie ma bardzo dużych miast Największym miastem jest stolica kraju – KOPENHAGA Liczy ona około 1,3 mln osób i znajduje się na wyspie Zelandii Dania jest krajem wysoko rozwiniętym gospodarczo i jednym z najbogatszych państw świata

PKB na osobę – 56 308 dolarów amerykańskich – 2017 rok

Węgry

Węgry (93 000km2 i prawie 10 mln ludzi) leżą w środkowej części Europy, na rozległym obszarze nizinnym znajdującym się między Alpami, Karpatami i Górami Dynarskimi To państwo śródlądowe - nie ma dostępu do morza W kraju panuje klimat umiarkowany ciepły kontynentalny

Największym miastem Węgier jest ich stolica –Budapeszt Zamieszkuje ją około 1,7 mln osób Węgry, w porównaniu z innymi państwami Europy, są średniozamożne

PKB na osobę – 14 225 dolarów amerykańskich – 2017 rok

W tym kraju, podobnie jak w Polsce, pod koniec XX wieku nastąpiło przejście od gospodarki centralnie sterowanej (kontrolowanej przez państwo) do gospodarki opartej na wolnym rynku Na Węgrzech nie występują bogate złoża surowców mineralnych Bardzo dobrze rozwinięta jest produkcja samochodów, sprzętu RTV i AGD, a także artykułów spożywczych

O niektórych krajach Europy mówimy, że są wysoko rozwinięte gospodarczo Czy wiesz, co to oznacza?

Gospodarka to wszystkie działania, które polegają na wytwarzaniu różnych produktów (np. żywności, maszyn)

A TAKŻE NA ŚWIADCZENIU USŁUG (NP. TRANSPORTOWYCH, EDUKACYJNYCH)

Dobrze rozwinięta gospodarka powoduje wzrost zamożności społeczeństwa i poprawę jakości życia mieszkańców

Gospodarkę dzielimy na trzy sektory: rolnictwo, przemysł oraz usługi

Na tej lekcji będzie mowa o rolnictwie Scharakteryzujemy warunki rozwoju rolnictwa w Europie oraz przyjrzymy się bliżej rolnictwu Danii i Węgier

CZYM SIĘ ZAJMUJE ROLNICTWO I JAKIE SĄ WARUNKI JEGO ROZWOJU W EUROPIE? Głównymi zadaniami rolnictwa są uprawa roślin

CHÓW I HODOWLA ZWIERZĄT

Dzięki nim spełnia ono swą podstawową funkcję: dostarcza żywność do bezpośredniego spożycia (np. owoce, warzywa, mięso)

LUB DO PRZETWARZANIA (NP. MLEKO DO PRODUKCJI SERÓW)

Rolnictwo wytwarza również surowce do produkcji tkanin (np. len)

ORAZ LEKARSTW (NP. ZIOŁA)

Rolnictwo jest w dużym stopniu uzależnione od warunków przyrodniczych OD KLIMATU

UKSZTAŁTOWANIA POWIERZCHNI

GLEB

W Europie panują warunki korzystne do tego, aby rolnictwo mogło się rozwijać Uprawie roślin sprzyjają przewaga nizin oraz umiarkowany klimat

Niekorzystnymi warunkami klimatycznymi odznaczają się jedynie obszary w północnej części Europy, gdzie klimat jest zimny i występuje wieloletnia zmarzlina

Nizina Nadkaspijska, na której opady są bardzo niskie

Gorsze warunki do uprawy roślin panują również w górach

Warunki przyrodnicze to jednak nie wszystko

Aby uprawa ziemi oraz hodowla zwierząt były wydajne, rolnicy powinni mieć odpowiednie wykształcenie, a także stosować właściwe metody pracy i nowoczesne maszyny rolnicze

Te czynniki zależą w dużym stopniu od zamożności danego państwa oraz wsparcia, którego udziela ono rolnikom (np. przez pomoc finansową lub regulacje prawne)

Ważna jest także wielkość gospodarstw rolnych

Zakup nowoczesnych, ale często drogich maszyn opłaca się tylko w przypadku dużych gospodarstw Są one zatem bardziej wydajne niż małe gospodarstwa

Opisane warunki nazywamy warunkami pozaprzyrodniczymi rozwoju rolnictwa Są one korzystne w większości zamożnych europejskich państw, m.in. w Danii.

ROLNICTWO DANII Rozwojowi rolnictwa w Danii sprzyja fakt, że cały jej obszar zajmują NIZINY Dania jest położona na Półwyspie Jutlandzkim oraz na wyspach leżących między Morzem Bałtyckim a Morzem Północnym

Występuje tam KLIMAT UMIARKOWANY CIEPŁY MORSKI Zimy są w nim łagodne, a lata - niezbyt suche

Słabą stronę duńskiego rolnictwa stanowią GLEBY Znaczne powierzchnie zajmują tam ŚREDNIO ŻYZNE GLEBY PŁOWE I MAŁO ŻYZNE GLEBY BIELICOWE

W Danii występują również BARDZO KORZYSTNE POZAPRZYRODNICZE warunki rozwoju rolnictwa Kraj jest zamożny, a dobrze wykształceni rolnicy mają dostęp do wydajnych odmian roślin i nowoczesnych środków ich ochrony

Mogą także liczyć na wsparcie Unii Europejskiej, do której Dania należy od 1973 roku

Duńskie rolnictwo jest wysoko zmechanizowane, co oznacza, że wiele prac wykonuje się za pomocą maszyn

W tym kraju przeważają duże gospodarstwa rolne -mają one średnio kilkadziesiąt hektarów

Użytki rolne - tereny wykorzystywane pod uprawę roślin lub hodowlę zwierząt - zajmują w Danii aż 2/3 powierzchni

Duże znaczenie mają uprawy zbóż - głównie pszenicy, jęczmienia i żyta Mimo że Dania należy do mniejszych państw, pod względem produkcji ostatniego z wymienionych zbóż znajduje się w czołówce krajów Unii Europejskiej

Na niewielkich obszarach uprawia się buraki cukrowe oraz warzywa i owoce

Istotne znaczenie ma bowiem hodowla bydła (krów) i trzody chlewnej (świń)

W Danii hoduje się wyselekcjonowane rasy zwierząt oraz stosuje odpowiednie pasze wysokiej jakości

Dzięki takim działaniom produkcja mleka i mięsa jest w Danii bardzo wydajna Około 2/3 duńskiej produkcji rolnej sprzedaje się za granicę, czyli eksportuje

ROLNICTWO WĘGIER Węgry to - podobnie jak Dania - kraj nizinny Niziny, przede wszystkim Wielka Nizina Węgierska, zajmują około 2/3 ich powierzchni

Występują tam żyzne czarnoziemy, a także gleby brunatne i gleby płowe

Klimat umiarkowany ciepły kontynentalny jest wprawdzie cieplejszy niż w Danii, lecz bardziej suchy, co powoduje, że latem zdarzają się długie okresy suszy

Na Węgrzech warunki pozaprzyrodnicze rozwoju rolnictwa są gorsze niż w Danii głównie z powodów historycznych

Do lat 90 XX wieku gospodarstwa rolne były własnością państwa Nie wdrażano w nich nowoczesnych rozwiązań, a praca ludzi była znacznie mniej wydajna Dopiero pod koniec ubiegłego wieku gospodarstwa trafiły do prywatnych właścicieli Od tamtego czasu rolnicy unowocześniają metody pracy i poprawiają jakość produktów, aby zwiększać zyski z ich sprzedaży

Jak dotąd nie udało im się jednak osiągnąć tak wysokiego poziomu rozwoju jak w Danii Węgry są mniej zamożne niż Dania, zatem pomoc państwa dla rolników również jest tam mniejsza

Ponadto kraj ten należy do Unii Europejskiej dopiero od 2004 roku, więc jest krócej wspierany jej środkami

Na wydajność rolnictwa negatywnie wpływa także wielkość gospodarstw rolnych Na Węgrzech dominuję małe gospodarstwa o wielkości kilku hektarów

Użytki rolne zajmują około 2/3 powierzchni kraju, tak jak w Danii Wśród upraw dominują zboża - pszenica i kukurydza

Duże znaczenie mają także buraki cukrowe i słoneczniki

Znaczną powierzchnię zajmują sady

WINNICE

oraz uprawy warzyw, głównie pomidorów oraz symbolu węgierskiego rolnictwa – papryki

Zastosowanie energii geotermalnej przy ogrzewaniu szklarni

Hodowla zwierząt, przede wszystkim bydła i trzody chlewnej, ma mniejsze znaczenie

WYDAJNOŚĆ ROLNICTWA DANII I WĘGIER Dania i Węgry to niewielkie kraje Z tego powodu całkowita produkcja rolna jest w nich mniejsza niż w dużych państwach Miarami, dzięki którym możemy ocenić wydajność rolnictwa w krajach różnej wielkości, są na przykład udój mleka od jednej krowy oraz plony Plony to ilość płodów rolnych uzyskana z jednostki powierzchni danej uprawy Wyraża się je w decytonach (1 dt = 0,1 t) na hektar

Poniższe wykresy przedstawiają dane dla wybranych krajów Unii Europejskiej w 2016 roku Zauważ, że rolnictwo Danii należy do najbardziej wydajnych, a wydajność rolnictwa Węgier możemy określić jako przeciętną

Budapesztański kolos W stolicy Węgier, Budapeszcie, znajduje się imponująca budowla. Gmach parlamentu, bo o nim mowa, zachwyca licznymi zdobieniami oraz wielkością. Ma ponad 250 m długości i prawie 100 m wysokości. Znajduje się w nim blisko 700 pomieszczeń

Węgierskie „morze" W przeciwieństwie do Danii, która leży na wyspach, Węgry nie mają dostępu do morza. Osoby, które chcą wypocząć nad wodą, mogą jednak wybrać się nad Balaton - największe jezioro zachodniej i środkowej Europy.

Wyjątkowy most W Danii znajduje się wiele mostów. Jeden z nich jest częścią trasy, która łączy Kopenhagę ze szwedzkim miastem Malmo Most przebiega nad cieśniną Sund i ma prawie 8 km długości. Kończy się na sztucznej wyspie, z której do Szwecji prowadzi podwodny tunel.

Miasto z klocków Nie ma chyba osoby, która nie znałaby słynnych klocków LEGO. Ich nazwa to skrót duńskiego zwrotu leg godt oznaczającego „baw się dobrze” W Danii, ojczyźnie tych klocków, można się nimi bawić w jednym z najsłynniejszych parków rozrywki na świecie - Legolandzie. Jak łatwo się domyślić, wszystko jest w nim zbudowane z klocków.

Podsumowanie wiadomości

Gratuluję dotrwałeś/aś do końca…

Do przygotowania filmu/prezentacji/grafonotki/quizu wykorzystałam:

• zasoby Internetu (giphy.pl)
• treści i zdjęcia oraz fragmenty tekstów pochodzące z podręczników różnych wydawnictw (Nowa Era, MAC i inne)

Dziękuję za uwagę