Polscy nobliści

POLSCY NOBLIŚCI

KIM BYŁ ALFRED NOBEL

Subtitle here

Alfred Nobel (1833-1896)

• szwedzki chemik, inżynier, przemysłowiec
• wynalazca dynamitu
• fundator Nagrody Nobla

TAK WYGLĄDA NAGRODA NOBLA

CO TO ZNACZY "LAUREAT"?

Laureat

WIENIEC LAUROWY (wawrzynowy)

Juliusz Cezar

Igrzyska olimpijskie w Starożytności

• PIERWSZE IGRZYSKA OLIMPIJSKIE ODBYWAŁY SIĘ W OLIMPII W GRECJI CO 4 LATA.
• PIERWSZE UDOKUMENTOWANE IGRZYSKA ODBYŁY SIĘ W 776 r. p.n.e.
• NA CZAS IGRZYSK ZAPRZESTAWANO WOJEN.
• ODBYWAŁY SIĘ KU CZCI BOGA ZEUSA.

Gdzie się odbywa rozdanie Nagród Nobla?

EUROPA

Wręczenie nagród Nobla odbywa się co roku, 10 grudnia w Sztokholmie, stolicy Szwecji. Wręcza je król Szwecji.

Pokojowa Nagroda Nobla jako jedyna ze wszystkich nagród Nobla przyznawana jest przez organizację norweską.

+ info

W jakich dziedzinach przyznaje się Nagrody Nobla?

chemii

fizjologii i medycyny

fizyki

Nagroda Pokojowa

literatury

ekonomii

Henryk Sienkiewicz

1905 literatura

Władysław Reymont

1924 literatura

Maria Skłodowska-Curie

1903 fizyka1911 chemia

Czesław Miłosz

1980 literatura

Wisława Szymborska

1996 literatura

Lech Wałęsa

1983 Pokojowa Nagroda Nobla

Józef Rotblat

1995 Pokojowa Nagroda Nobla

Olga Tokarczuk

2018 literatura

opis Noblistów

Maria

Tablica Mendelejewa

MARIA SKŁODOWSKA - CURIE(1867-1934)

• podwójna noblistka-laureatka Nagrody Nobla z fizyki (1903) i chemii (1911); została pierwszym człowiekiem wyróźnionym tą nagrodą dwukrotnie
• urodziła się w Warszawie , wtedy znajdującej się w Królestwie Polskim, będącym częścią Imperium Rosyjskiego
• studiowała na Uniwersytecie Latajacym
• w 1981 wyjechała z Królestwa Polskiego do Paryża , by podjąć studia na Sorbonie (w XIX w kobiety nie mogły studiować na ziemiach polskich)
• prekursorka nowej gałęzi chemii- radiochemii
• rozwinęła teorię promieniotwórczości; z jej inicjatywy prowadzono badania nad leczeniem raka za pomocą promieniotwórczości
• odkryła dwa nowe pierwiastki -rad i polon (została pierwszą kobietą lauretką Nobla w dziedzinie chemii)

• pierwsza kobieta profesor na paryskiej Sorbonie
• pierwsza kobieta ,która spoczęła w paryskim Panteonie w dowód uznania zasług naukowych

MARIA SKŁODOWSKA-CURIE

KRÓLESTWO POLSKIE

RAD I POLON

RADIOAKTYWNOŚĆ

znak ostrzegający przed substancjami promieniotwórczymi

Henryk

HENRYK SIENKIEWICZ(1846-1916)

-pisał pod pseudonimem "LITWOS" do " Gazety Polskiej" oraz "Niwy"-podróżował do Ameryki

-polski nowelista, powieściopisarz i publicysta-laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (1905) za całokształt twórczości

UTWORY HENRYKA SIENKIEWICZA

"Krzyżacy" (1900)

Trylogia "Ogniem i mieczem" "Potop" "Pan Wołodyjowski"

"Quo vadis"

Quo vadis

• QUO VADIS: POWIEŚĆ Z CZASÓW NERONA.
• TYTUŁ TO ŁACIŃSKI ZWROT , OZNACZAJĄCY : DOKĄD IDZIESZ?.
• AKCJA ROZGRYWA SIĘ GŁÓWNIE W RZYMIE, PODCZAS KOŃCOWYCH 6 LAT PANOWANIA NERONA (63-68 r)

Krzyżacy

• TŁEM HISTORYCZNYM JEST FRAGMENT HISTORII POLSKI PRZEDSTAWIAJĄCY KONFLIKT JAGIELLOŃSKIEJ POLSKI Z ZAKONEM KRZYŻACKIM.
• AKCJA UTWORU TOCZY SIĘ OD 1399 (ROK ŚMIERCI KRÓLOWEJ JADWIGI) DO 1410 (BITWA POD GRUNDWALDEM).

TRYLOGIA

Pan Wołodyjowski (1888)

Ogniem i mieczem (1884)

Potop (1886)

Władysław

Władysław Reymont(1867-1925)

-laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury w 1924r za czterotomową "epopeję chłopską" "Chłopi"

-polski pisarz , prozaik i nowelista -jeden z głównych przedstawicieli realizmu z elementami naturalizmu w prozie Młodej Polski

Chłopi

• powieść społeczno-obyczajowa
• powstawała w latach 1901-1908
• zawiera realistyczny obraz życia zbiorowości chłopskiej
• pisana jest potocznym językiem, z wykorzystaniem elementów gwarowych
• nawiązuje do fascynacji chłopską energią, naturalnością i prostotą życia, nazawanej "chłopomanią"
• ukazuje życie społeczności zamieszkującej wieś Lipce na przestrzeni czterech pór roku

Czesław

• krytykował tradycyjny polski katolicyzm - określając go ciemnogrodem
• "Zniewolony umysł" -zbiór esejów , tłumaczony na wiele języków- uważany za wybitną próbę naukowej analizy działania propagandy komunistycznej
• Stosunek władz PRL- u do Miłosza zaczął się zmieniać po 1980 r., kiedy otrzymał literacką Nagrodę Nobla za całokształt twórczości. Rok później przyjechał do kraju , gdzie jego utwory zostały oficjalnie wydane. Stały się one natchnieniem dla rozwijąjacej się opozycji politycznej.

CZESŁAW MIŁOSZ(1911-2004)

• polski poeta, prozaik, eseista, history literatury, tłumacz, dyplomata
• w latach 1951-1993 przebywał na emigracji, do 1960 we Francji, następne w Stanach Zjednoczonych
• w Polsce do 1980 r obłożony cenzurą
• profesor Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkley

Cenzura w Polsce Ludowej trwała w okresie od 1944 do 1990 i funkcjonowała pod postacią instytucji Głównego Urzędu Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk (GUKPPiW) powołanego dekretem z 1946, a od lipca 1981 ze zmienioną nazwą: Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk.

Lech

LECH WAŁĘSA(1943- )

• polski polityk i działacz związkowy
• przywódca i bohater opozycji demokratycznej w okresie PRL
• współzałożyciel NSZZ "Solidarność"
• laureat Pokojwej Nagrody Nobla w 1983 r
• w 1989r był jednym z kluczowych uczestników obrad Okrągłego Stołu, które doprowadziły do częściowo wolnych wyborów parlamentarnych w czerwcu 1989 r i do wyłonienia się rządu kierowanego przez "Solidarnoścć"
• prezydent Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1990-1995 (stając się pierwszym w historii prezydentem RP wybranym w wyborach powszechnych)

• Odegrał istotną rolę w transformacji ustrojowej Polski i jej przejściu od modelu tzw. bloku wschodniego do państwa liberalnego i wolnorynkowego, a także zakończeniu zimnej wojny

Niezależny Samorządny Związek Zawodowy „Solidarność” – ogólnopolski związek zawodowy powstały w 1980 dla obrony praw pracowniczych, do 1989 również jeden z głównych ośrodków opozycji przeciw rządowi Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i komunizmowi. „Solidarność” dążyła do przemian demokratycznych wyrzekając się jednocześnie stosowania przemocy.

Obrady Okrągłego Stołu

Wisława

• polska poetka, eseistka, krytyczka, tłumaczka, felietonistka
• laureatka Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (1996)
• założycielka Stowarzyszenia Pisarzy Polskich
• dama Orderu Orła Białego
• mieszkała w Krakowie; była nierozerwalnie związana z tym miastem; od 1945 brała udział w życiu literackim Krakowa
• studiowała polonistykę na Uniwersytecie Jagiellońskim
• limeryki zajmują ważną rolę w jej twórczości

WISŁAWA SZYMBORSKA(1923-2012)

• w latach 1953-1981 wchodziła w skład zespołu redakcyjnego tygodnika "Życie Literackie", gdzie od 1968 r prowadziła stałą rubrukę "Lektury nadobowiązkowe"
• od 1988 była członkinią PEN Clubu (w czasach PRL-u polski Pen Club spełniał funkcje biernego oporu wobec władzy)

LIMERYKI

Limeryk (ang. limerick, od miasta Limerick w Irlandii) – miniaturka liryczna; nonsensowny, groteskowy wierszyk. Ma pięć wersów o ustalonej liczbie sylab akcentowanych; układ rymów aabba,

Olga

Powieści Olgi Tokarczuk

OLGA TOKARCZUK(1962- )

• polska pisarka, esseistka, poetka i autorka scenariuszy, psychoterapeutka
• absolwentka Wydziału Psychologii Uniwesytetu Warszawskiego
• zainteresowanie pracami Carla Junga wywarło wpływ na jej twórczość
• laureatka Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 2018
• dwukrotna laureatka Nagrody Literackiej "Nike" za powieści : Bieguni (2008) i Księgi Jakubowe (2015)

• feministka
• wspiera działania na rzecz ochrony środowiska, praw zwierząt, równouprawnienia i społeczeństwa obywatelskiego
• jej działalność, poglądy oraz twórczość były kilkunastokrotnie obiektami krytyki ze strony mediów prawicowych i konserwatywnych, a także działaczy Prawa i Sprawiedliwości

Józef

• polski fizyk żydowskiego pochodzenia
• radiobiolog
• współtwórca pierwszej bomby atomowej
• założyciel i lider pacyfistycznego ruchu naukowców Pugwash
• w 1995 , w 50. rocznicę zagłady Hiroszimy, został uhonorowany wraz z ruchem Pugwash Pokojową Nagrodą Nobla
• pacyfizm- w czasach zimnej wojny został czołowym krytykiem koncepcji odstraszania militarnego za pomocą posiadania broni masowej zagłady

JÓZEF ROTBLAT(1908- 2005)

• PUGWASH-Konferencja Pugwash w sprawie Nauki i Problemów Światowych- ruch uczonych na rzecz rozbrojenia i pokoju. Nazwa pochodzi od miejsca pierwszego posiedzenia, kanadyjskiej miejscowości Pugwash, gdzie amerykańscy i rosyjscy naukowcy utworzyli tę organizację.Uczestnicy konferencji odwołali się do ogłoszoego w 1955 r antywojennego manifestu brytyjskiego filozofa Bernarda Russela.

Bomba atomowa

Bomba nuklearna odgrywa dużą rolę w polityce międzynarodowej. Bomba atomowa w arsenale jest silnym argumentem negocjacyjnym, zwłaszcza przy prowadzeniu rozmów politycznych z pozycji siły.

projekt Manhattan

• ZNANY TAKŻE JAKO: MANHATTAN ENGINEER DISTRICT (MED)– AMERYKAŃSKI RZĄDOWY, TAJNY PROGRAM BADAWCZY, KTÓREGO CELEM BYŁO UZYSKANIE ENERGII JĄDROWEJ I WYKORZYSTANIE JEJ DO PRODUKCJI NOWEGO TYPU BRONI. PROGRAM ZOSTAŁ ZAPOCZĄTKOWANY W 1942 ROKU NA POLECENIE PREZYDENTA FRANKLINA DELANO ROOSEVELTA, WYKORZYSTANO W NIM JEDNAK REZULTATY PRZEDWOJENNYCH AMERYKAŃSKICH PRAC ZMIERZAJĄCYCH DO WYKORZYSTANIA ENERGII JĄDROWEJ DLA NAPĘDU OKRĘTÓW, W TYM METODĘ SEPARACJI IZOTOPU URANU . KONSTRUKCJĘ BOMBY OPRACOWANO W LOS ALAMOS NATIONAL LABORATORY POD KIERUNKIEM ROBERTA OPPENHEIMERA. PROGRAM MIAŁ TEŻ SWOJĄ CZĘŚĆ ZMIERZAJĄCĄ DO OPRACOWANIA SPOSOBÓW NIEDESTRUKCYJNEGO UŻYCIA ENERGII ATOMOWEJ, DZIĘKI CZEMU OPRACOWANO KONSTRUKCJE I WYPRODUKOWANO PIERWSZE REAKTORY JĄDROWE.

Geneza ruchu Pugwash

Albert Einstein i Bertrand Russell byli przekonani, że broń atomową należy wyeliminować, a pierwszym i najpilniejszym krokiem w tym kierunku powinno być wstrzymanie próbnych eksplozji zatruwających świat śmiercionośnymi izotopami. 23 grudnia 1954 roku Bertrand Russell wygłosił przemówienie radiowe o możliwości zniszczenia życia na Ziemi przez eksperymenty nuklearne. Tekst radiowego wystąpienia Russella stał się podstawą dokumentu znanego jako Manifest Russella-Einsteina.

Podsumowanie

czy pamiętasz jak mają na imię i w jakiej dziedzinie zostali nominowani ?